XaPXyH

Тийн урвагч” хэмээх төмөр бар жилд, “Өвчин гарч, нэгэндээ өсөлмүй. Өвчин гарсан ч хүн амьтан амгалан, хур бороо элбэг” хэмээн сударт өгүүлжээ.
“Шороон үхэр”-ийн зурлагыг дүрсэлбэл:
“-Үхэр нь: толгой, дөрвөн шийр нь цагаан; ходоод, бие; эвэр, чих, сүүл нь хөх; омруу нь хар өнгөтэй; цагаан дөр, цулбууртай үхэр амаа ангайгаад, сүүлээ зүүнээ шарваж явна.
-Үхэр хариулаач нь: цагаан царайтай; улаан хувцастай; хар бүсээ ороосон; ээтэн хоёр цагаан гутлаа өмссөн; бүснийхээ үзүүрийг баруун хавчуулсан; үс нь баруун чихний ар, зүүн чихний өмнүүр хийссэн; унгасан шилбүүр барьсан; идэр залуу; үхрийнхээ баруун өмнө яаран гүйж явна” гэж дүрслэгдэв.

Дээрх зураглалаас жилийн байцыг ажвал: “Залууст (дунд суудалтан) амгалан, нялхаст (түмэн олон) ширүүн, өвгөдөд (өндөр дээд суудалтан) машид ширүүн. Орон газарт үйлс бүхэн дэлгэрнэ. Эзэн түшмэд, улс гэрд сайнгүй тул анхаарууштай. Улс орноо зонхидоо тааруухан, заримдаа гаслан болохын ёр гарна. Төр засаглагч ба иргэдийн харилцаа дунд төдий. Ард олны аж амьдрал буурах хандлагатай. Хүмүүнээ муу. Хур ус ихдэн, хүйтэн хийгээд хий, бадгана өвчин гарна.



Бар жилд таны махбодын жилийн ерөнхий зурлага Хулгана жилтнүүдийн жилийн зурлага 2010 онд
Бүх хулгана жилтнүүдийн ерөнхий зурлага, хийморь машид дорой учир ажил үйлст саад учирч болзошгүй. Зөн совин, зүүд нойр эвгүйтэх, тааламжгүй зүйлээс болгоомжил. Хэл ам, атаа жөтөө гайгүй. Засал: Хийморийн дарцаг хийсгэ, Хийморийн сан, Жалцан зэмү вүнжан, Нүрзэд, 3 гүрэм айлдуул.
1912 оны усан хулгана жилтнүүд эрүүл мэнд, ялангуяа уушги, зүрх, бүдүүн гэдэсний өвчин; ангийн мах идэх; хурим найрын идээ; ариун бусаас бузартаж болзошгүй. Нялхаст өглөг өг. Хутга, хүзүүний зүүлт бүү ав. Гол мөрний ус зайрмагтан хөлдөх үеэр онцгой анхаар. Засал: Цагаан шүхэртийн догжүр, Доржнамжомын жавтий, Цэгмэдийн чого, Ариун сан, жилийн нашидүрсүм, 9 нүхний засалтай.
1924 оны модон хулгана жилтнүүд эрүүл мэнд машид сайн; буян хишиг нэлээд дорой; хагацаж салахын нигууртай. Газрын эзний хорлолд өртөх; хөх эд авах; ангийн мах идэх; арьс авах; ариун бус, хурим найрын идээ авахгүй; элэг, цөс, гэдэс, яр түүхий, хөлний өвчнөөс сэрэмжил. Мод гөлөглөх үеэр анхаар. Өргөл мөргөл хий, нялхаст өглөг өг. Засал: Дашчиравын сан, даллага, Ямбий дончир, Цагаан шүхэртийн догжүр, Ариун сан, Доржнамжом, Нити, Суудлын нашидүрсүм засалтай
1936 оны гал хулгана жилтнүүдийн эрүүл мэнд, буян хишиг гайгүй сайн. Ад зэтгэр, шулмын хорлолд өртөх, хэл амны хорлол ирэх, ангийн махыг цээрлэ, уул ус хөндөх, андгай тангараг тавихыг цээрлэ, хутга мэс, хүзүүний чимэг зүүлт бүү ав. Уушги, зүрх, бүдүүн гэдэсний өвчнөөс сэрэмжил. Гол мөрний ус, зайрмагтан хөлдөх үеэр болгоомжил, өргөл мөргөл хий. Засал: Дамдин, Гомбо, Сундуй, Дашзэвэг, Мэсний хариулга, Лүмбэнгарав, Лусын сан, Цагаан шүхэрт.
1948 оны шороон хулгана жилтнүүдийн эрүүл мэнд сайн, харин буян хишиг нь зарлагатай, хуримын ба ариун бус идээ, мод огтлох, хутга мэс, хөх эд авах, хэл ам, хэрүүл маргаан хийх, ангийн мах идэхээсээ цээрлэ, элэг, цөс, гэдэс, яр түүхий, хөлний өвчнөөс сэрэмжил. Мод гөлөглөх үеэр эрүүл мэнддээ анхаар, өргөл мөргөл хий, нялхаст өглөг өг. Засал: Ариун сан, Усан балин, Нити, Доржнамжом, Суудлын нашидүрсүмийн, 9 нүхний засал, Цагаан шүхэртийн догжүр уншуул.
1960 оны төмөр хулгана жилтнүүд эрүүл мэнддээ анхаар, буян хишиг нь зарлага ихтэй. хагацаж салахын нигуур буй. Хуримын ба ариун бус идээ, ангийн мах идэхийг цээрлэ. Хуяг дуулга, хутга мэс, хүзүүний зүүлт бүү ав. Уушги, зүрх, бүдүүн гэдэсний өвчнөөс ямагт сэрэмжилж анхаарч явах нь чухал. Гол мөрний ус, зайрмагтан хөлдөх үеэр болгоомжил, нялхаст өглөг өг, өргөл мөргөл хий. Засал: Дамдин, Гомбо, Сундуй, Дашзэвэг, Мэсний хариулга, Ариун сан, Доржнамжом, Нити, Жилийн нашидүрсүм засал, Цагаан шүхэртийн догжүр уншуул.
1972 оны усан хулгана жилтнүүд эрүүл мэнддээ анхаар, үхэгсдийн үйлд бүү яв. Буян хишиг сайн. өргөл мөргөл хий, хэл амны хорлол ирэх гэмтэй. Уул ус хөндөх, андгай тангараг тавихыг цээрлэ. хутга мэсээр оролдох, хөх эд авах, ангийн арьс авах, мах бүү ид, элэг цөс, гэдэс, яр түүхий, хөлний өвчнөөс сэрэмжил. Мод гөлөглөх үеэр анхаарал болгоомж сайтай байх хэрэгтэй. Засал: Суудлын нашидүрсүм засал, Ариун сан, Нити, Лүмбэнгарав, Лусын сан, Цагаан шүхэртийн догжүр.
1984 оны модон хулгана жилтнүүдийн олсон мөнгө төгрөг тогтох үгүй зарлага ихтэй болой. Хуримын идээ ба ариун бусаас бузартаж болзошгүй. ангийн мах бүү ид,. Хуяг дуулга, хутга мэс, хүзүүний чимэг зүүлт бүү ав. Уушги, зүрх, бүдүүн гэдэсний өвчнөөс ямагт сэрэмжилж анхаарч явах нь чухал. Гол мөрний ус, зайрмагтан хөлдөх үеэр болгоомжил, нялхаст өглөг өг Засал: Жилийн нашидүрсүм, 9 нүхний засал, Дамдин, Гомбо, Сундуй, Цагаан шүхэрт, Дашзэвэг, Мэсний хариулга, Ариун сан, Доржнамжом, Нити,.
1996 оны гал хулгана жилтнүүдийн эрүүл мэнд, буян заяа нь тэгш сайн. Засал: Суудлын нашидүрсүмийн засал, Цэнд, Загдзүсэм,
2008 оны шороон хулгана жилтнүүд эрүүл мэнд, буян заяа нь тэгш сайн. Засал: Жилийн нашидүрсүмийн засал Цэнд, Загдзүсэм, Банзрагч уншуул.

Үхэр жилтэнүүдийн жилийн зурлага 2010 онд
Бүх үхэр жилтнүүдийн хийморь лүндаа маш сайн, амины ба сүлдний дайсан жил гарсан болой. Ажил үйлс бүтэмжтэй өөдрөг байх болно. Хар цагаан хэл үг, атаа жөтөөнөөс болгоомжил. Засал: Сүлд дуудуул, Дашзэвэг, Найман гэгээн, 3 гүрэм, Мие гомбын додва, Цэгмэдийн чого, Эмэгтэйчүүд нь огторгуйн үүд хаалга,
1913 оны усан үхэр жилтнүүд өөрсдийнхөө эрүүл мэндэд анхаар, үхэгсдийн үйлд бүү оч, хар, шар эд, металлын зүйл бүү ав, сэтгэл тавгүйтэх, гар, хөл, толгой өвдөх, нойр муудахаас сэрэмжил. Жалга ганга, суваг шуудууны ирмэг ам бараантан харлах үе, газар хөлдөх цагаар хянуур бай. Газар усаа тахь. Засал: Шалши, Чойжоо тахиул, Жилийн нашидүрсүмийн засал, 13 сан, Алтангэрэл, Намхайнинбуу, Саейнинбуу, Цац 1000 дэлс, Чогжү мүнсэл, Догсом,
1925 оны модон үхэр жилтнүүдийн эрүүл мэнд маш сайн. Буян хишгийн дайсан махбодтой жил гарсан. Зарлага ихтэй байх болно. Бохир идээ ундаа хэрэглэх, шар эд, хар малгай, хувцас авах, өмсөхийг цээрлэ.. Ам ангах, үс унах, яр шарх, шар ус гүйх, чих дүлийрэх, зүрхний хий хөдлөх, мэдрэлийн өвчнөөс сэргийл. Өвс хатах, газар хөлдөж, цас унан хургах үеэр ба хаврын улиралд сэрэмжил. Газрын эзний хорлолд өртөх магадлалтай. Суудлын нашидүрсүмийн засал, Сундуй, Цагаан шүхэрт, Суварга босго, Ариун сан, Цагаан өвгөний сан, Шүтдэг газар орноо тахь.
1937 оны гал үхэр жилтнүүдийн эрүүл мэнд, буян заяа нь сайн. Сэтгэл тавгүйтэх, гар, хөл, толгой өвдөх, нойр муудах, яр шарх болон цусны өвчнөөс сэргийл. нохой авах, тарваганы мах идэх, шар эдлэл, метал эдлэл авахгүй, өндөр газар явах, дарханы үйл үйлдэх, оршуулгын газар очихыг цээрлэ. Газар хөлдөх ба жалга, суваг шуудууны ирмэг ам бараантан харлах үеэр сэрэмжил. Өргөл мөргөл хий. Засал: Жилийн нашидүрсүмийн засал, Цагаан шүхэртийн догжүр, Лхамын ганшиг, Шалши, Чойжоо тахиул, Сундуй, 13 сан, Алтангэрэл, Намхайнинбуу, Саейнинбуу, Цац 1000 дэлс, газар усаа тахь. Амин золиг гарга, Дөрвөн гэлэнд гүнцэг өргө.
1949 оны шороон үхэр жилтнүүдийн сүлд, хийморь машид дорой болой. Хар, шар өнгийн эд, харанхуй шөнөөр гадуур явахаас сэргийл. ан гөрөө хийх, нойтон мод огтлох, бохир идээ ундаа хэрэглэх. Тархи толгойны өвчин, ам ангах, үс унах, яр шарх, шар ус гүйх, чих дүлийрэх, зүрхний хий хөдлөх, мэдрэлийн өвчнөөс сэрэмжил. Хэрүүл маргаан хийхийг цээрлэ. Өвс хатах, газар хөлдөж, цас унан хургах үеэр анхааралтай бай. Суварга босго, өргөл мөргөл хий. Засал: Суудлын нашидүрсүмийн засал, Цагаан шүхэртийн догжүр, Сундуй, Ариун сан, Цагаан өвгөний сан, Шүтдэг газар орноо тахь. Шийрав нинбу, Чогжү мүнсэл, Догсом уншуул.
1961 оны төмөр үхэр жилтнүүдийн биеийн ба буян хишгийн дайсан жил гарсан тул онцгойлон анхаар. Андгай тангараг үүсгэх, ам алдахаас сэргийл, шар эдлэл авах, металл эдлэл авахгүй, хуучин эд, хувцас авах, оршуулгын газар очих тэргүүтнийг цээрлэ. Нохой авах, дарханы үйл үйлдэх,. Эд малын гарз гарах, тарваганы мах идэхийг тэвчигтүн. Жалга ганга, суваг шуудууны ирмэг ам бараантан харлах үеэр цас мөс хайлах цагт сэрэмжил. Сэтгэл тавгүйтэх, гар хөл толгой өвдөх, нойр муудахаас сэрэмжил. Өргөл мөргөл хий, газар усаа тахь Засал: Жилийн нашидүрсүмийн засал, Шалши, Чойжоо тахиул, Сундуй, 13 сан, Саейнинбуу, Цац 1000 дэлс,. Алтангэрлийн даллага, Ямбийдончир, Норжмаагийн сүн, Цагаан шүхэртийн догжүр уншуул.
1973 оны усан үхэр жилтнүүдийн дайсан жил гарч буй тул эрүүл мэнддээ онцгойлон анхаар. Буян хишиг машид сайн. Улай їзэх, ууланд авирах, байшингийн дээвэр туурганд мацах, ан гөрөө хийх, нохой ав, нойтон мод огтлох, бохир идээ ундаа хэрэглэх, хар шар өнгийн эд, хувцас авахыг цээрлэ. Тархи толгойны өвчин, чих дүлийрэх, зүрхний хий хөдлөх, мэдрэлийн өвчин, ам ангах, үс унах, яр шарх, шар ус гүйх зэрэг өвчнөөс сэрэмжил. Өвс хатах, газар хөлдөж, цас унан хургах үеэр анхаар, салхи шуурганаас болгоомжил, газрын эзний хорлолд өртөх магадлалтай. Андгай тангараг үүсгэх, ам алдахаас сэргийл. Суварга босго, тахилтай газар орныг тахь. Засал: Суудлын нашидүрсүмийн засал, Сундуй, Ариун сан, Цагаан өвгөний сан, Шийравнинбуу, Амин золиг гарга. Цагаан шүхэртийн догжүр, дөрвөн гэлэн гїнцэг єргє.
1985 оны модон үхэр жилтнүүдийн эрүүл мэнд сайн. Буян хишгийн дайсан махбодтой жил гарлаа. Иймд эдийн засгийн асуудалдаа хянамгай хандаарай. Хар, шар єнгийн эд авах, нохой авах, хуримын эд авах, харанхуй шєнєєр явахаас сэргийл. Алт мөнгө зэс төмөр эдлэл авах, чоно барьсан малын мах идэх,. дарханы үйл үйлдэх, хүүрийн бузраас болгоомжил. Газар хөлдөх, өндөр газар явах, жалга ганга, суваг шуудууны ирмэг ам бараантан харлах ба цас мөс хайлах цагт сэрэмжил. Лус савдаг, газар усны эзний хорлолд өртөх магадлалтай. Сэтгэл тавгүйтэх, гар хөл толгой өвдөх, нойр муудах, тархи толгойны өвчнөөс сэрэмжил. Андгай тангараг үүсгэх, ам алдахаас сэргийл. Засал: Шалши, Чойжоо тахиул, Сундуй, 13 сан, Алтангэрэл, Саейнинбуу, Цагаан шүхэртийн догжүр, Шийрав нинбу, Чогжї мїнсэл, Догсом, Цац 1000 дэлс,
1997 оны гал үхэр жилтэй хүүхдүүдийн эрүүл мэнд, буян хишиг сайн. Засал: Суудлын нашидүрсүмийн засал, Загдзүсэм, Цэнд, Банзрагч.
2009 оны шороон үхэр жилтэй хүүхдүүдийн эрүүл мэнд маш сайн. Засал: Жилийн нашидүрсүмийн засал, Загдзүсэм, Бурхан багшийн налчог, Цэнд

Бар жилтэнүүдийн жилийн зурлага 2010 онд
Бүх бар жилүүдийн жил гарч буй тул засалаа сайн хийлгээрэй. Хийморийн дайсан махбодтой жил гарсан тул хийморь, тамир тэнхээ дорой болой. Хэл үг, атаа жөтөө гайгүй. Засал: Хийморийн сан, Сундуй, Дашзэвэг, 8 гэгээн, Улаан юм, Юмжайвриндүйсүм, Цэвэгмэдийн чого, Дорждэрэм, Чойжилын дїгжїү, Догсом, Доржнамжом.
1914 оны модон бар жилтнүүдийн буян хомс болой. Эрүүл мэнд сайн. Хар, улаан єнгийн эд авах, арьс їс авахыг цээрлэнэ. Унаа мал унахдаа болгоомжил. Улаан идээ бїї гарга. Бєєр, сав, гэдэс, уруул ам, їе мєчний євчин, толгой ба цээжин биеэ элдэв євчинд єртєхєєс болгоомжил. гахай, загасны мах идэх, хулгайн мах идэх, Хур бороо элбэгшиж, ус їерлэх їеэр болгоомжил. өргөл мөргөл хий. Засал: Эрэгтэйчүүд суудлын нашидүрсүмийн засал, Цагаан шүхэртийн догжүр, Лхам, Гомбо тахиулж, Лїмбэнгарав, Шавдагдором, Галын сан, Шийрав нинбу, Чогжї мїнсэл.
1926 оны гал бар жилтнүүдийн эрүүл мэнд, буян заяа тэгш сайн болой. Шар, улаан, хар єнгийн эд авах. Яр шарх, цусны євчин, бөєр, сав, гэдэс, уруул ам, їе мєч, толгой ба цээжин биеэ элдэв євчнєєс сэрэмжил. Лус савдаг, усны аюулд єртєх магадлалтай. Унаа мал унахдаа болгоомжил. Улаан идээ бїї гарга. Зун, намрын цагт сэрэмжил. Ад, албины хорлол болох магадлалтай. Засал: Эмэгтэйчүүд суудлын нашидүрсүмийн засал, Гомбо, Лхам тахиул, Галын сан, Лїмбэнгарав, Шавдагдором, Шийрав нинбуу, Амин золиг гарга. Дєрвєн гэлэнд гїнцэг єргє.
1938 оны шороон бар жилтнүүд биеийн дайсан махбодтой жил гарсан. Эрүүл мэндэд онцгой анхаар. Ариун бус зїйл, бэлбэсний идээ унд, їхээрийн газраас болгоомжилж, бурхан сахиус, лам багшийг шїтэж, єргєн хїндэл. Улаан, шар, хар єнгийн эд авах, Толгой ба цээжин бие, бєєр, сав, гэдэс, уруул ам, їе мєчний євчнєєс сэрэмжил. Хур бороо элбэгшиж, ус їерлэх їеэр болгоомжил. Лус савдаг, усны аюулд єртєх магадлалтай. Засал: Мэнгэний засал, Цагаан шүхэртийн догжүр, Лхам, Гомбо тахиул. Лїмбэнгарав, Шавдагдором, Галын сан,

1938 оны шороон бар жилтнүүд биеийн дайсан махбодтой жил гарсан. Эрүүл мэндэд онцгой анхаар. Ариун бус зїйл, бэлбэсний идээ унд, їхээрийн газраас болгоомжилж, бурхан сахиус, лам багшийг шїтэж, єргєн хїндэл. Улаан, шар, хар єнгийн эд авах. Хур бороо элбэгшиж, ус їерлэх їеэр болгоомжил. Лус савдаг, усны аюулд єртєх магадлалтай. Засал: Мэнгэний засал, Цагаан шүхэртийн догжүр, Лїмбэнгарав, Шавдагдором, Галын сан, Эрэгтэйчүүд нашидүрсүмийн засал,
1950 төрсөн төмөр бар жилтнүүдийн эрүүл мэнд, буян хишгийн дайсан махбодтой жил гарч байна. Эдийн засгийн хувьд зарлага ихтэй байх болно. Євчин, гэнэтийн осол ирж болзошгїй. Хар, шар, улаан єнгийн эд авах, морь мал, арьс їс авах, харанхуй шєнєєр явахаас сэргийл. Гахай, загасны мах идэхийг тэвч. Хур бороо элбэгшиж, ус їерлэх їеэр болгоомжил. Лус савдаг, усны аюулд єртєх магадлалтай, Ад, албины хорлол болох магадлалтай. Засал: Эмэгтэйчүүд нашидүрсүмийн засал, Дашчиравын сан даллага, Ямбий дончир, Галын сан, Лїмбэнгарав, Шавдагдором, Шийрав нинбу, Чогжї мїнсэл,
1962 оны усан бар жилтнүүдийн эрүүл мэнд, буян хишгийн барилдлага машид сайн байх болно. Яр шарх, цусны євчнєєс сэргийл. Улай їзэх, ууланд авирахыг цээрлэ. Улаан, хар єнгийн эд авах, морь мал, арьс їс авахыг цээрлэнэ. Унаа мал унахдаа болгоомжил. Улаан идээ бїї гарга. Зун, намрын цагт сэрэмжил. Лус савдаг, усны аюулд єртєх магадлалтай, өргөл мөргөл хий. Засал: Эрэгтэйчүүд нашидүрсүмийн засал, Цагаан шүхэртийн догжүр, Лїмбэнгарав, Шавдагдором, Галын сан, Шийрав нинбуу, Нити, Амин золиг гарга. Дєрвєн гэлэнд гїнцэг єргє.
1974 оны модон бар жилтнүүдийн буян хишгийн дайсан махбодтой жил гарч байна. Зарлага ихтэй учир даллага сайн авахуул. Эрүүл мэнд гайгүй. Ариун бус зїйл, бэлбэсний идээ унд, їхээрийн газраас болгоомжилж, бурхан сахиусаа тахиж, лам багшийг шїтэж, єргєн хїндэл. Улаан, хар єнгийн эд авах, Хур бороо элбэгшиж, ус їерлэх їеэр болгоомжил. Лус савдаг, усны аюулд єртєх магадлалтай. Улаан идээ бїї гарга. Ад, албины хорлол болох магадлалтай. Засал: Мэнгэний засал, Эмэгтэй нашидүрсүмийн засал, Галын сан, Лїмбэнгарав, Шавдагдором,

Суудал Гарах зүг, унших тарни Төрсөн он
Гал Урагш гарч, “Ум базар пад дагийни хум мама бизъяа суха” тарнийг уншаад зүүн урдаас ирнэ. Эр 1906, 1914, 1922, 1930, 1938, 1946, 1954, 1962, 1970, 1978, 1986, 1994, 2002, 2010
Эм 1910, 1918, 1926, 1934, 1942, 1950, 1958, 1966, 1974, 1982, 1990, 1998, 2006
Шороо Баруун тийш гарч “Ум бадма дагийни хум мама бизъяа суха” тарнийг уншаад баруун урдаас ир. Эр 1905, 1913, 1921, 1929, 1937, 1945, 1953, 1961, 1969, 1977, 1985, 1993, 2001, 2009
Эм 1911, 1919, 1927, 1935, 1943, 1951, 1959, 1967, 1975, 1983, 1991, 1999, 2007
Төмөр Баруун тийш гарч “Ум радна дагийни хум мама бизъяа суха” тарнийг уншаад баруун урдаас ирнэ. Эр
1904, 1912, 1920, 1928, 1936, 1944, 1952, 1960, 1968, 1976, 1984, 1992, 2000, 2008 Эм
Огтор-гуй Зүүн хойш гарч “Ум пагма дагийни хум мама бизъяа сууха” тарнийг уншаад баруун хойноос ирнэ. Эр 1911, 1919, 1927, 1935, 1943, 1951, 1959, 1967, 1975, 1983, 1991, 1999, 2007
Эм 1905, 1913, 1921, 1929, 1937, 1945, 1953, 1961, 1969, 1977, 1985, 1993, 2001, 2009
Ус Хойшоо гарч “Ум гарма дагийни хум мама бизъяа суха” тарнийг уншаад зүүнээс ирнэ.

Эр 1910, 1918, 1926, 1934, 1942, 1950, 1958, 1966, 1974, 1982, 1990, 1998, 2006
Эм 1906, 1914, 1922, 1930, 1938, 1946, 1954, 1962, 1970, 1978, 1986, 1994, 2002, 2010
Уул Зүүн хойш гарч “Ум будда дагийни хум мама бизъяа суха” тарнийг уншаад баруун хойноос ирнэ. Эр 1909, 1917, 1925, 1933, 1941, 1949, 1957, 1965, 1973, 1981, 1989, 1997, 2005
Эм 1907, 1915, 1923, 1931, 1939, 1947, 1955, 1963, 1971, 1979, 1987, 1995, 2003
Мод Хойш гарч “Ум базар дагийни хум мама бизъяа суха” тарнийг уншаад зүүнээс ирнэ. Эр 1908, 1916, 1924, 1932, 1940, 1948, 1956, 1964, 1972, 1980, 1988, 1996, 2004
Эм
Хий Урагш гарч “Ум базар пад дагийни хум мама бизъяа суха” тарнийг уншаад зүүн урдаас ирнэ. Эр 1907, 1915, 1923, 1931, 1939, 1947, 1955, 1963, 1971, 1979, 1987, 1995, 2003

1983 оны усан гахай жилтнүүд буян хишиг, эрүүл мэнд маш сайн. Шар өнгийн эд, нохой авах, газар шороо ухах, хад чулуу булгалах, дарханы үйл үйлдэх, оршуулгын газар очихыг цээрлэ, металл эдлэл, хуримын эд авахыг цээрлэ. Сэтгэл тавгүйтэх, гар хөл толгой өвдөх, нойр муудахаас сэрэмжил. Газар хөлдөх, цас мөс хайлах цагт сэрэмжил. Засал: Мэнгэний засал, Шалши, Чойжоо тахиул, Саейнинбуу, 13 сан, Алтангэрэл, Цац 1000 дэлс, газар усаа тахь.
1995 оны модон гахай жилтнүүдийн эрхтний дайсан махбодтой жил. Хавар, намрын цагаар анхааралтай бай. Салхи шуурганаас болгоомжилж байх шаардлагатай. Засал: Цагаан шүхэрт, Нити, Доржнамжом, Загдзүсэм, Цэнд.
2007 оны гал гахай жилтэй хүүхдийнхээ эрүүл мэнд онцгой анхаар. Засал: Загдзүсэм, Цэнд, Банзрагч, Гурван гүрэм уншуул,
оны гал бар жилтнүүдийн буян хишиг, эрүүл мэнд маш сайн. Олз омогтой байх болно. Хар, улаан єнгийн эд авах, харанхуй шєнєєр явахаас сэргийл. морь мал, арьс їс авахыг цээрлэнэ. Унаа мал унахдаа болгоомжил. Зун, намрын цагт сэрэмжил. Хур бороо элбэгшиж, ус їерлэх їеэр болгоомжил. Лус савдаг, усны аюулд єртєх магадлалтай. өргөл мөргөл хий. Засал: Эрэгтэйчүүд нашидүрсүмийн засал, Цагаан шүхэртийн догжүр, Лїмбэнгарав, Шавдагдором, Галын сан, Шийрав нинбу, Чогжї мїнсэл,.
1998 оны шороон бар жилтэй хүүхдийн эрүүл мэндэд анхаар. Засал: Хийморийн сан, Эмэгтэйчүүд нашидүрсүмийн засал, Бумчин, Банзрагч, Загдзүсэм, Цэнд, Манал,
2010 оны төмөр бар жилтэй хүүхдүүдийн эрүүл мэндийн талын ном айлдуул. Засал: Хийморийн сан, Жанаггагдог, Цэнд, Банзрагч, Загдзүсэм, Мандал өргүүл.

Туулай жилтэнүүдийн жилийн зурлага 2010 онд
бүх бар жилтнүүдэд амины дайсан махбодтой жил гарч байна. Хийморь лүндаа нь сайн. Нас уртасгах талын засал хийлгэ. Санасан ажил үйлс нь машид сайн бүтээмжтэй байх болно. Засал: Цэгмэдийн чого, Улаан юм, Дашзэвэг, Сундуй, Эрэгтэйчүүд нь огторгуйн үүд нээгдсэн ( Саяининбу, 8 гэгээн, Лї бангон, Лїмбэнгарав уншуул )
1915 оны модон туулай жилтнүүдийн буян хишгийн дайсан махбодтой жил гарч байна. Буян хишиг тогтоох арвижуулах тал дээр анхаар. Эрүүл мэнд тал нь гайгүй. Хурим найрын идээ, ариун бусаас бузартах, шар өнгийн эд авах. Чих дүлийрэх, зүрхний хий хөдлөх, мэдрэлийн өвчин, ам ангах, үс унах, яр шарх, шар ус гүйх өвчнөөс сэрэмжил. Хавар, намрын цагаар анхааралтай бай. Салхи шуурганаас болгоомжилж байх шаардлагатай. Газрын эзний хорлолд өртөх магадлалтай Засал: Цагаан шүхэрт, Ариун сан, Цагаан өвгөний сан, , Нити, Доржнамжом. Нялхас хїїхдэд єглєг єг. Шүтдэг газар орноо тахь. Суварга босго, Эрэгтэйчүүд нашидүрсүмийн засал,
1927 оны гал туулай жилтнүүдийн эрүүл мэнд, буян хишиг бататжиж маш сайн жил гарч байна. Шар эдлэл ав, Алт мөнгө зэс төмөр эдлэл авах, оршуулгын газар очихыг цээрлэ. Жалга ганга, суваг шуудууны ирмэг ам бараантан харлах үеэр мөн цас мөс хайлах цагт сэрэмжил. Лус савдаг, газар усны эзний хорлолд өртөх магадлалтай, газар усаа тахь Засал: Чойжоо, Саейнинбуу, Цац 1000 дэлс,. Алтангэрэлийн даллага, Норжмаагийн сїн, Сїлд дуудуул, Эмэгтэйчүүд нашидүрсүмийн засал,
1939 оны шороон туулай жилтнүүдийн эрүүл мэндийн дайсан махбодтой, буян хишгийн хүү махбодтой жил гарч байна. Шар өнгийн эд авах, хар малгай, хувцас авах, өмсөх, ариун бус газар, хуримын ба оршуулгын идээнээс сэргийл. Тархи толгой, нїдний, чих дүлийрэх, зүрхний хий хөдлөх, мэдрэлийн өвчин, ам ангах, үс унах, яр шарх, шар ус гүйх өвчнөөс сэргийл. Хавар, намрын цагаар анхааралтай бай. Салхи шуурганаас болгоомжилж байх шаардлагатай. Газрын эзний хорлолд өртөх, хагацаж салахын нигуур буй. Засал: Цагаан шүхэртийн догжүр, Ариун сан, Цагаан өвгөний сан, Алтангэрэл, Мандал єргє. Суварга босго. Тахилгатай газар орныг тахь, 9 нүхний засал, Эрэгтэйчүүд нашидүрсүмийн засал,
1951 оны төмөр туулай жилтнүүдийн эрүүл мэнд, буян хишгийн дайсан махбодтой жил гарч байна. Хурим найрын идээ, ариун бусаас бузартах, шар эд, нохой авах, тарваганы мах идэх, металл эдлэл, хуримын эд авахыг цээрлэ. Сэтгэл тавгүйтэх, гар хөл толгой өвдөх, нойр муудахаас сэрэмжил. Газар хөлдөх, жалга ганга, суваг шуудууны ирмэг ам бараантан харлах үеэр сэрэмжил. Өндөр газар явах, газар шороо ухах, хад чулуу булгалах, дарханы үйл үйлдэх, оршуулгын газар очих тэргүүтнийг цээрлэ. Байгаль дэлхий газар орны эзэдэд өргөл өргө. Засал: Шалши, Чойжоо тахиул, Саейнинбуу, Цац 1000 дэлс, 13 сан, Алтангэрэл, Намхайнинбуу. До палчин, Нити, Доржнамжом. Нялхас хїїхдэд єглєг єг. Эмэгтэйчүүд нашидүрсүмийн засал,
1963 оны усан туулай жилтнүүдийн эрүүл мэнд, буян хишиг нь сайн. Хуучин эд хувцас, хар, шар эд авах, ан гөрөө хийх, нойтон мод огтлох, бохир идээ ундаа хэрэглэхийг цээрлэ. Чих дүлийрэх, зүрхний хий хөдлөх, мэдрэлийн, ам ангах, үс унах, яр шарх, шар ус гүйх өвчнөөс сэрэмжил. Хавар, намрын цагаар анхааралтай бай. Салхи шуурганаас болгоомжилж байх шаардлагатай. Газрын эзний хорлолд өртөх магадлалтай.. өвс хатах, газар хөлдөж, цас унан хургах үеэр анхааралтай бай. Шүтдэг газар орноо тахь, өргөл мөргөл хий. Засал: Цагаан шүхэртийн догжүр, Ариун сан, Цагаан өвгөний сан, Алтангэрэлийн даллага, Норжмаагийн сїн, Сїлд дуудуул, Эрэгтэйчүүд нашидүрсүмийн засал,
1975 оны модон туулай жилтнүүдийн эрүүл мэнд тал нь сайн, буян хишгийн дайсан махбодтой жил гарч буй тул эдийн засаг талын зарлага их гарч болзошгүй. Хурим найр, оршуулгын ажилд болж өгвөл бүү оролц. Хэрїїл тэмцэл, єс хонзонгоос хол яв, шар өнгийн эд, металл эдлэл, хуримын эд авах, нохой авах, тарваганы мах идэхийг тэвчигтүн. Газар шороо ухах, хад чулуу булгалахыг цээрлэ. Хавар, намрын улиралд хянамгай бай. Газар усаа тахь. Засал: Шалши, Чойжоо тахиул, Саейнинбуу, 13 сан, Алтангэрэл, Намхайнинбуу. Ариун сан, Цагаан шүхэртийн догжүр, 9 нүхний засал, Мандал єргє, Цац 1000 дэлс, Эмэгтэйчүүд нашидүрсүмийн засал,
1987 оны гал туулай жилтнүүдийн эрүүл мэнд, буян хишиг машид сайн. Энэ жил буян хишиг хурах болно. Хурим найрын идээ, ариун бусаас бузартах, шар өнгийн эд авах, ан гөрөө хийх, нойтон мод огтлох, бохир идээ ундаа хэрэглэх, хар малгай өмсөхийг цээрлэ. Хавар, намрын цагаар анхааралтай бай. Газрын эзний хорлолд өртөх магадлалтай. Тахилтай газар орныг тахь Засал: Цагаан шүхэрт, Ариун сан, Цагаан өвгөний сан, Нити, Доржнамжом. Нялхас хїїхдэд єглєг єг. Эрэгтэйчүүд нашидүрсүмийн засал,
1999 оны шороон туулай жилтнүүдтэй хүүхдүүдийнхээ эрүүл мэндэд онцгойлон анхаар. Хуучин хувцас авч өгөх, шар эдлэл бүү авч өг. Засал: Хийморийн сан, Бумчин, Банзрагч, Загдзүсэм, Цэнд, Манал, Эмэгтэйчүүд нашидүрсүмийн засал,

Луу жилтэнүүдийн жилийн зурлага 2010
Луу жилтнүүдийн амь, хийморь, сүлдний дайсан махбодтой жил гарч байна. Сүлд, хийморь лүндаа нь машид дорой болой. Хүмүүсийн хар цагаан хэл үг, атаа жөтөөнөөс болгоомжил. Санасан ажил үйлсэд маш их саад бэрхшээл учир болзошгүй. Засал: Сүлд дуудуул, Цэгмэдийн чого, Дашзэвэг, Сундуй, Улаан юм, Хийморийн сан, Жалцанзэмү вүнжан, 3 гүрэм, Хамчу нагву, Нашидүрсүмийн засал,
1916 оны гал луу жилтнүүдийн биеийн дайсан махбодтой жил гарсан тул эрүүл мэнддээ онцгойлон анхаарах хэрэгтэй. Хөх өнгийн эд авах, Элэг, цөс, гэдэс, яр түүхий, хөлний өвчнөөс сэрэмжил. Мод гөлөглөх үеэр анхаарал болгоомж сайтай байх хэрэгтэй. Засал: Ариун сан, Усан балин, Нити, Лїнбумгарав, Лусын сан, Нашидүрсүмийн засал, Харш суудлын засал,
1928 оны шороон луу жилтнүүдийн амины дайсан махбодтой жил гарлаа. Эрүүл мэндэд нь онцгойлон анхаар. Яр шарх, цусны євчин, уушги, зүрх, бүдүүн гэдэсний өвчнөөс ямагт сэрэмжилж анхаарч явах нь чухал. Гол мөрний ус, зайрмагтан хөлдөх үеэр мөн хутга мэснээс болгоомжтой бай. Засал: Дамдин, Гомбо, Мэсний хариулга, Амин золиг гарга. Дєрвєн гэлэнд гїнцэг єргє.
1940 оны төмөр луу жилтнүүдийн биеийн эрүүл мэнд сайн. Ариун бус, бузар болон хуримын ба оршуулгын идээнээс сэргийл. Тархи толгой, нїдний євчин, элэг, цөс, гэдэс, яр түүхий, хөлний өвчнөөс сэрэмжил. Хөх өнгийн эд авах, гөрөөсний мах идэхээс зайлсхийж яв. Мод гөлөглөх үеэр анхаарал болгоомж сайтай байх хэрэгтэй. өргөл мөргөл хий. Засал: Цагаан шүхэртийн догжүр, Ариун сан, Усан балин, Нити, Алтангэрэл, Мандал єргє. Харш суудлын засал.
1952 оны усан луу жилтнүүдийн бие, эрхтний дайсан махбодтой жил гарлаа. Эрүүл мэнд, буян хишиг сайн байх болно. Лус савдагийн болон хэл амны хорлол ирэх гэмтэй. Уул ус хєндєх, андгай тангараг тавихыг цээрлэ. Ангийн мах идэхийг цээрлэ. Хуяг дуулга, хутга мэс, хүзүүний чимэг зүүлт бүү ав. Уушги, зүрх, бүдүүн гэдэсний өвчнөөс сэрэмжил. Гол мөрний ус, зайрмагтан хөлдөх үеэр мөн хутга мэснээс болгоомжтой бай. Засал: Дамдин, Гомбо, Мэсний хариулга, Лїнбумгарав, Лусын сан, Цагаан шүхэртийн догжүр,
1964 оны модон луу жилтнүүдийн эрхтний дайсан махбодтой жил гарчээ. Буян хишгийн хувьд нэлээд зарлагатай байж магадгүй. Эрүүл мэндийн талаар сайн. Яр шарх, элэг, цөс, гэдэс, хөлний өвчнөөс сэрэмжил. Улай їзэх, ууланд авирахыг цээрлэ. Мод огтлох, хутга мэсээр оролдох, хөх өнгийн эд авах, ангийн арьс авах, хэл ам, хэрүүл маргаан хийх. Мод гөлөглөх үеэр анхаарал болгоомж сайтай байх хэрэгтэй. Лус, газрын эзний хорлолд өртөх магадлалтай. Засал: Ариун сан, Усан балин, Нити, Амин золиг гарга. Харш суудлын засал, Дєрвєн гэлэнд гїнцэг єргє.
1976 оны гал луу жилтнүүдийн биеийн дайсан махбодтой жил гарсан. Эрүүл мэнддээ онцгойлон анхаар. Буян хишиг олз омогтой байх болно. Оршуулгын ажилд оролцохгүй байвал сайн, хэрвээ шаардлагатай үед дараа нь өөртөө ном айлдуулаарай. Тархи толгой, нїдний євчин, уушги, зүрх, бүдүүн гэдэсний өвчнөөс ямагт сэрэмжил. Хэрїїл тэмцэл, єс хонзонгоос хол яв, ангийн мах идэхийг цээрлэ. Хуяг дуулга, хутга мэс, хүзүүний чимэг зүүлт бүү ав. Гол мөрний ус, зайрмагтан хөлдөх үеэр болгоомжтой бай. Засал: Дамдин, Гомбо, Мэсний хариулга, Ариун сан, Алтангэрэл, Мандал єргє. Цагаан шүхэртийн догжүр.
1988 оны шороон луу жилтнүүдийн биеийн дайсан махбодтой жил гарсан. Өөрсдийн эрүүл мэндэд анхаар. Зарлага ихтэй байж болно. Лус савдагийн болон хэл амны хорлол ирэх гэмтэй. Уул ус хєндєх, андгай тангараг тавихыг цээрлэ. мод огтлох, хутга мэсээр оролдох, хөх өнгийн эд авах, ирвэсний арьс авах, хэл ам, хэрүүл маргаан хийх, ангийн арьс авах. Элэг, цөс, гэдэс, яр түүхий, хөлний өвчнөөс сэрэмжил. Мод гөлөглөх үеэр анхаарал болгоомжил. Засал: Ариун сан, Нити, Лїнбумгарав, Лусын сан, Харш суудлын засал,
2000 оны төмөр луу жилтнүүдтэй хүүхдүүдийн эрүүл мэнд машид сайн. Засал: Хийморийн сан, Бумчин, Банзрагч, Загдзүсэм, Цэнд, Манал

Могой жилтнүүдийн жилийн зурлага 2010 онд
Могой жилтнүүдийн сүлд, хийморь лүндаа маш сайн. Санасан ажил үйлс бүтээмжтэй байх болно. Гадна дотны хэл үг, атаа жөтөө гайгүй байх болно. Засал: Сундуй, 3 гүрэм, Мандал өргүүл, Суудлын өнцгийн, Харш жилийн засал, Эмэгтэйчүүд яс тасрахын үүд нээгдсэн,
1917 оны гал могой жилтнүүдийн биеийн дайсан махбодтой жил гарсан тул эрүүл мэнддээ онцгойлон анхаар. Буян заяа тэгш сайхан. Хурим найрын идээ, ариун бусаас гэм авах, шар өнгийн эд авах. Ам ангах, үс унах, яр шарх, шар ус гүйх, чих дүлийрэх, зүрхний хий хөдлөх, мэдрэлийн өвчнөөс сэргийл. Хавар, намрын цагаар анхааралтай бай. Засал: Ариун сан, Цагаан өвгөний сан, Нити, Доржнамжом. Шүтдэг газар орноо тахь. Нялхас хїїхдэд єглєг єг.
1929 оны шороон могой жилтнүүдийн биеийн дайсан махбодтой жил гарсан. эрүүл мэндэд нь сайн анхаар. бурхан сахиусаа тахиж, лам багшийг шїт, шар эдлэл бүү ав, металл эдлэл авахгүй. оршуулгын газар очих тэргүүтнийг цээрлэ. Сэтгэл тавгүйтэх, гар хөл толгой өвдөх, нойр муудахаас сэрэмжил. Газар хөлдөх цагаар хянуур бай. Засал: Нашидүрсүмийн, Мэнгэний засал, Шалши, Чойжоо тахиул, 13 сан, Алтангэрэл, Намхайнинбуу. Саейнинбуу, Цац 1000 дэлс, газар усаа тахь.
1941 оны төмөр могой жилтнүүдийн эрхтний дайсан махбодтой жил гарсан тул буян хишиг тал дээрээ онцгойлон анхаар. Хурим найрын идээ, ариун бусаас гэм авах, хар малгай, хувцас авах, өмсөхийг цээрлэ. Өвс хатах, газар хөлдөж, цас унан хургах үеэр анхааралтай бай. Засал: Цагаан шүхэрт, Суварга босго, тахилгатай газар орныг тахь, Ариун сан, Цагаан өвгөний сан, Нити, Доржнамжом. Нялхас хїїхдэд єглєг єг.
1953 оны усан могой жилтнүүд эрүүл мэнддээ анхаарч, эмчилгээ, сувилагаа, амралтдаа зохицуулах хэрэгтэй. Хурим найрын идээ, ариун бусаас бузартах, шар эдлэл бүү ав, оршуулгын газар очихыг цээрлэ. Жалга ганга, суваг шуудууны ирмэг ам бараантан харлах үеэр мөн цас мөс хайлах цагт сэрэмжил. Засал: Нашидүрсүмийн засал, Чойжоо, Саейнинбуу, Нити, Доржнамжом, Цац 1000 дэлс, газар усаа тахь, Нялхас хїїхдэд єглєг єг.
1965 оны модон могой жилтнүүдийн эрхтний дайсан махбодтой жил гарсан тул буян хишгийн даллага авахуулж, орлого зарлагадаа анхаар. Ан гөрөө хийх, нойтон мод огтлох, бохир идээ ундаа хэрэглэх, хар малгай, хувцас авах, өмсөхийг цээрлэ. Газар хөлдөж, цас унан хургах үеэр анхааралтай бай. Ам ангах, үс унах, яр шарх, шар ус гүйх зэрэг өвчнөөс сэрэмжил. Хавар, намрын цагаар анхааралтай бай. Засал: Тахилгатай газар орныг тахь. Мэнгэний засал, Дашчиравын сан даллага, Ямбий дончир, Цагаан шүхэрт, Ариун сан, Цагаан өвгөний сан,
1977 оны гал могой жилтнүүдийн биеийн дайсан махбодтой жил гарсан тул эрүүл мэнд дээ анхаар. Хурим найрын идээ, ариун бусаас бузартах, шар эдлэл бүү ав, металл эдлэл авах, газар шороо ухах, хад чулуу булгалах, дарханы үйл үйлдэх, оршуулгын газар очихыг цээрлэ. Засал: Нашидүрсүмийн засал, Чойжоо, Саейнинбуу, Нити, Доржнамжом. Цац 1000 дэлс, Нялхас хїїхдэд єглєг єг.
1989 оны шороон могой жилтнүүдийн биеийн эрүүл мэндэд анхаар, ан гөрөө хийх, нойтон мод огтлох, бохир идээ ундаа хэрэглэх. Засал: Цагаан шүхэрт, Ариун сан, Цагаан өвгөний сан, Доржнамжом,
2001 оны төмөр могой жилтэй хүүхдүүдийн эрүүл мэнд сайн. Засал: Мэнгэний засал,Хийморийн сан, Бумчин, Банзрагч, Загдзүсэм, Цэнд, Манал,

Морь жилтнүүдийн жилийн зурлага 2010 он
Морь жилтнүүдийн хийморь лүндаа нэлээд дорой болой. Ажил үйлсэд саад учрахаас болгоомжил. Засал: Гомбо, Лхам тахиулж, Хийморийн сан, Сундуй, Жалцан зэмү вүнжан, 3 гүрэм, Нүрзэд, Галын сан, Цэнд, Лїмбэнгарав, Шавдагдором, Лусын сан, Мандал өргүүл. Эрэгтэйчүүд нь яс тасрахын үүд нээгдсэн.
1918 оны шороон морь жилтнүүдийн эрүүл мэнд, буян хишиг нь сайн. шар, хар єнгийн эд авах; гахай, загасны мах идэхийг тэвч. Хур бороо элбэгшиж, ус їерлэх їеэр болгоомжил. Бєєр, сав, гэдэс, уруул ам, їе мєчний євчнєєс сэрэмжил. Засал: Эрэгтэйчүүд нь харш суудлын засал.
1930 оны төмөр морь жилтнүүдийн биеийн, эрхтний дайсан махбодтой жил гарсан тул эрүүл мэнддээ онцгойлон анхаарах хэрэгтэй. Хурим найрын идээ, ариун бусаас бузартах, Зун, намрын цагт сэрэмжил. Толгой ба цээжин биеэ элдэв євчин, бєєр, сав, гэдэс, уруул ам, їе мєчний євчнєєс сэрэмжил. Шар, хар єнгийн эд авах. Засал: Нити, Доржнамжом. 9 нүхний засал, Эмэгтэйчүүд нь харш суудлын засал. Нялхас хїїхдэд єглєг єг.
1942 оны усан морь жилтнүүдийн биеийн дайсан махбодтой жил гарсан тулд эрүүл мэнддээ анхаар. Буян хишиг нь олз омогтой байх болно. Шар, улаан, хар єнгийн эд авах;. Хур бороо элбэгшиж, ус їерлэх їеэр болгоомжил. Бєєр, сав, гэдэс, уруул ам, їе мєчний євчнєєс сэрэмжил. Засал: Цэгмэдийн чого, Нити, Доржнамжом. Нялхас хїїхдэд єглєг єг. Эрэгтэйчүүд нь харш суудлын засал.
1954 оны модон морь жилтнүүдийн эрхтний дайсан махбодтой жил гарсан тул буян хишгийн хувьд нэлээд зарлага ихтэй байж мэднэ. Эрүүл мэнд нь маш сайн байх болно. Уул ус хєндєх, андгай тангараг тавих, улаан єнгийн эд, морь мал, арьс їс авахыг цээрлэнэ. Зун, намрын цагт сэрэмжил. Толгой ба цээжин биеийн элдэв євчинд єртєхєєс болгоомжил. Засал: Дашчиравын сан даллага, Ямбий дончир, Эмэгтэйчүүд нь харш суудлын засал.
1966 оны гал морь жилтнүүдийн эрүүл мэнд, буян хишиг нь сайн. Хурим найрын идээ, ариун бусаас бузартах, шар, хар єнгийн эд авах, Хур бороо элбэгшиж, ус їерлэх їеэр болгоомжил. Бєєр, сав, гэдэс, уруул ам, їе мєчний євчнєєс сэрэмжил. Засал: 9 нүхний засал, Нити, Доржнамжом. Нялхас хїїхдэд єглєг єг. Эрэгтэйчүүд нь харш суудлын засал.
1978 оны шороон морь жилтнүүдийн эрүүл мэнд сайн. Харин эдийн засгийн хувьд мөнгө төгрөгийн зарлага ихтэй. Улаан єнгийн эд, морь мал, арьс їс авахыг цээрлэнэ. Унаа мал унахдаа болгоомжил. Зун, намрын цагт сэрэмжил. Толгой ба цээжин биеэ элдэв євчинд єртєхєєс болгоомжил. Ямбийдончир, Дашдондов, Нити, Доржнамжом. Нялхас хїїхдэд єглєг єг, Эмэгтэйчүүд нь харш суудлын засал.
1990 оны төмөр морь жилтнүүдийн бие, эрхтний дайсан махбодтой жил гарсан тул эрүүл мэнд, буян хишигдээ онцгойлон анхаар. Лус савдагийн болон хэл амны хорлол ирэх гэмтэй. Уул ус хєндєх, андгай тангараг тавихыг цээрлэ. Шар хар єнгийн эд авах, худ ураг бололцохыг цээрлэ. Хур бороо элбэгшиж, ус їерлэх їеэр болгоомжил. Бєєр, сав, гэдэс, уруул ам євчнєєс сэрэмжил. Засал: Цагаан шүхэртийн догжүр, Дашчиравын сан даллага, Ямбийдончир, Дашдондов, Цэгмэдийн чого, Доржнамжом, Эрэгтэйчүүд нь харш суудлын засал
2002 оны усан морь жилтнүүдтэй хүүхдүүдийн эрүүл мэндэд нь анхаар. Засал: 9 нүхний засал, Хийморийн сан, Бумчин, Банзрагч, Загдзүсэм, Цэнд, эмэгтэйчүүд нь харш суудлын засал.

Хонь жилтнүүдийн жилийн зурлага 2010 он
Хонь жилтнүүдийн амь, сүлдний дайсан махбодтой жил гарсан тулд гадна дотны хэл үг, атаа жөтөөнөөс болгоомжил. Сүлд маш дорой болой. Харин санасан ажил төрөл нь сайн. Засал: Сүлд дуудуул, Сундуй, 3 гүрэм, Улаан юм, Нанжид, Хамчу нагву, Суудлын өнцгийн, Нашидүрсүмийн засал, Эрэгтэйчүүд нь огторгуйн үүд нээгдсэн.
1919 оны шороон хонь жилтнүүдийн эрүүл мэнд, буян хишиг нь машид сайн. Яр шарх болон цусны євчнєєс сэргийл. Шар өнгийн эд, нохой авах, тарваганы мах идэх. Сэтгэл тавгүйтэх, гар хөл толгой өвдөх, нойр муудахаас сэрэмжил. Газар хөлдөх цагаар хянуур бай. Засал: Ямбий дончир, Шалши, Чойжоо тахиул, 13 сан, Алтангэрэл, Намхайнинбуу. Шийрав нинбуу, Амин золиг гарга, Дєрвєн гэлэнд гїнцэг єргє.
1931 оны төмөр хонь жилтнүүдийн бие, эрхтний дайсан махбодтой жил гарсан тул биеийн эрүүл мэнддээ онцгой анхаар. Євчин, гэнэтийн осол ирж болзошгїй. Хар, шар єнгийн эд бусдаас авах ба харанхуй шєнєєр явахаас сэргийл. Чих дүлийрэх, зүрхний хий хөдлөх, мэдрэлийн өвчнөөс сэргийл. Хавар, намрын цагаар анхааралтай бай. Засал: Суварга босго, тахилгатай газар орныг тахь. Цэгмэдийн чого, Улаан юм, Ямбийдончир, Шийрав нинбу, Чогжї мїнсэл, Догсом.
1943 оны усан хонь жилтнүүдийн биеийн дайсан махбодтой жил гарсан өөрийнхөө эрүүл мэндэд анхаар. Улайны газар явах, хуучин эд хувцас авах, шар өнгийн эд, нохой авахын цээрлэ. Сэтгэл тавгүйтэх, гар хөл толгой өвдөх, нойр муудахаас сэрэмжил. Газар хөлдөх цагаар хянуур бай. Засал: 13 сан, Намхайнинбуу. Алтангэрэлийн даллага, Норжмаагийн сїн, Цэнд, Доржнамжом, Манал.
1955 оны модон хонь жилтнүүдийн эрхтний дайсан махбодтой жил гарсан тул орлогоосоо зарлага ихтэй болой. Ан гөрөө хийх, нойтон мод огтлох, бохир идээ ундаа хэрэглэх, хар малгай, хувцас авах, зэр зэвсэг, гудас дэвсгэр бүү ав. Өвс хатах, газар хөлдөж, цас унан хургах үеэр анхааралтай бай. Ам ангах, үс унах, яр шарх, шар ус гүйх өвчнөөс сэрэмжил. Засал: Цагаан шүхэрт, Ариун сан, Цагаан өвгөний сан, Шүтдэг газар орноо тахь. Дашчиравын сан даллага, Ямбийдончир, Алтангэрэл, Шийрав нинбуу, Амин золиг гарга. Дєрвєн гэлэнд гїнцэг єргє.
1967 оны гал хонь жилтнүүдийн хувьд эрүүл мэнд сайн, буян хишиг нь олз омогтой байх болно. Шар, хар єнгийн эд авах, метал эдлэл авах, шороо ухах, хад чулуу булгалах, дарханы үйл үйлдэх, оршуулгын газар очих, харанхуй шєнєєр бүү яв. Жалга ганганы ирмэг ам бараантан харлах үеэр мөн цас мөс хайлах цагт сэрэмжил. Засал: Чойжоо, Саейнинбуу, Шийрав нинбу, Чогжї мїнсэл, Догсїн уншуул. Цагаан дарь эх, Цац 1000 дэлс, газар усаа тахь.
1979 оны шороон хонь жилтнүүд эдийн засгийн хувьд жаахан зарлагатай байж мэднэ. Хуучин эд хувцас авах, ан гөрөө хийх, нойтон мод бүү огтол. Засал: Алтангэрэлийн даллага, Норжмаагийн сїн, Ямбийдончир, Дашдондов, Цагаан шүхэрт, Ариун сан, Цагаан өвгөний сан, Шүтдэг газар орноо тахь.
1991 оны төмөр хонь жилтнүүдийн бие, эрхтний дайсан махбодтой жил гарсан тул эрүүл мэнддэ анхаар. Буян хишгийн хувьд зарлага ихтэй байна. Шар өнгийн эд, нохой авах, Сэтгэл тавгүйтэх, гар хөл толгой өвдөхөөс сэрэмжил. Газар хөлдөх цагаар хянуур бай. Засал: Алтангэрэлийн даллага, Цэгмэдийн чого, Цагаан шүхэртийн догжүр, Шалши, Чойжоо тахиул, 13 сан, Намхайнинбуу. Шийрав нинбуу, Амин золиг гарга. Дєрвєн гэлэнд гїнцэг єргє.
2003 оны усан хонь жилтэй хүүхдүүдийнхээ эрүүл мэндэд анхаар. Загдзүсэм, Цэнд, Гурван гүрэм уншуул, Бумчин, Банзрагч

Бич жилтнүүдийн жилийн зурлага 2010 он
Бич жилтнүүдийн хийморийн дайсан махбодтой жил гарсан тул аливаа санасан ажилд нь саад бэрхшээл учирч болзошгүй. Хар цагаан хэл үг гайгүй болой. Засал: Их харш жилийн засал, Хийморийн сан, Сундуй, Жалцанзэмү вүнжан, Нүрзэд, 3 гүрэм.
1920 оны төмөр бич жилтнүүдийн бие, эрхтний дайсан махбодтой жил гарсан тул өөрийн эрүүл мэнддээ онцгойлон анхаар. Бурхан сахиусаа тахиж, лам багшийг шїтэж, єргєн хїндэл. Уушги, зүрх, бүдүүн гэдэсний өвчнөөс ямагт сэрэмжилж анхаарч явах нь чухал. Гол мөрний ус, зайрмагтан хөлдөх үеэр мөн хутга мэснээс болгоомжтой бай. Засал: Цэгмэдийн чого, Мэнгэний засал, Цагаан дарь эх, Дамдин, Гомбо тахиул Цагаан шүхэрт, Дашзэвэг, Мэсний хариулга хийлгэвэл сайн.
1932 оны усан бич жилтнүүдийн биеийн эрүүл мэнд сайн, буян хишиг тал нь сайн байх болно. Євчин, гэнэтийн осол ирж болзошгїй. Хар, хөх єнгийн эд авах. Элэг, цөс, гэдэс, яр түүхий, хөлний өвчнөөс сэрэмжил. Мод гөлөглөх үеэр анхаарал болгоомж сайтай байх хэрэгтэй. Өргөл мөргөл хий. Засал: Цагаан шүхэртийн догжүр, Ариун сан, Усан балин, Нити, Чогжї мїнсэл, Догсом,
1944 оны модон бич жилтнүүдийн эрхтний дайсан махбодтой жил гарсан тул мөнгө төгрөг тогтохдоо муу болой. Уушги, зүрх, бүдүүн гэдэсний өвчнөөс ямагт сэрэмжилж анхаарч явах нь чухал. Гол мөрний ус, зайрмагтан хөлдөх үеэр мөн хутга мэснээс болгоомжтой бай. Засал: Алтангэрэлийн даллага, Ямбий дончир, Мандал, Цагаан шүхэртийн догжүр, Дамдин, Гомбо тахиул, Дашзэвэг, Мэсний хариулга хийлгэ, Амин золиг гарга. Дєрвєн гэлэнд гїнцэг єргє, өргөл мөргөл хий,
1956 оны гал бич жилтнүүд бүх талаар сайн болой. Бурхан сахиусаа тахиж, лам багшийг шїтэж, єргєн хїндэл. ан гөрөө хийх, нойтон мод огтлох, зэр зэвсэг, гудас дэвсгэр бүү ав. Өвс хатах, газар хөлдөж, цас унан хургах үеэр анхааралтай бай. Ам ангах, үс унах, яр шарх, шар ус гүйх өвчнөөс сэрэмжил. Газрын эзний хорлолд өртөх магадлалтай. Засал: Мэнгэний засал, Цагаан шүхэрт, Ариун сан, Цагаан өвгөний сан, Шүтдэг газар орноо тахь.
1968 оны шороон бич жилтнүүдийн биеийн дайсан махбодтой жил гарсан тул эрүүл мэнддээ анхаар. Євчин, гэнэтийн осол ирж болзошгїй. Хар єнгийн эд бусдаас авах ба харанхуй шєнєєр явахаас сэргийл. ангийн мах идэхийг цээрлэ. Хуяг дуулга, хутга мэс, хүзүүний чимэг зүүлт бүү ав. Хутга мэсний аюулаас болгоомжлох шаардлагатай. Уушги, зүрх, бүдүүн гэдэсний өвчнөөс ямагт сэрэмжилж анхаарч явах нь чухал. Гол мөрний ус, зайрмагтан хөлдөх үеэр мөн хутга мэснээс болгоомжтой бай. Ад зэтгэр, шулмын хорлолд өртөх магадлалтай. өргөл мөргөл хий, Засал: Цэгмэдийн чого, Цагаан дарь эх, Цагаан шүхэртийн догжүр, Дамдин, Гомбо тахиул, Дашзэвэг, Мэсний хариулга хийлгэ, Чогжї мїнсэл, Догсом.
1980 оны төмөр бич жилтнүүдийн бие, эрхтний дайсан махбодтой жил гарсан тул эрүүл мэнддээ анхаар, аливаад тооцоотой ханд. Мод огтлох, хөх өнгийн эд авах, амьтны арьс авах. Элэг, цөс, гэдэс, яр түүхий, хөлний өвчнөөс сэрэмжил. Мод гөлөглөх үеэр анхаарал болгоомж сайтай байх хэрэгтэй. Засал: Дашчиравын сан даллага, Ямбий дончир, Цэгмэдийн чого, Манал, Ариун сан, Нити, Цагаан шүхэртийн догжүр, Амин золиг гарга. Дєрвєн гэлэнд гїнцэг єргє.
1992 оны усан бич жилтнүүдийн хувьд эрүүл мэнд нь машид сайн. Хутга мэс, хүзүүний чимэг зүүлт бүү ав. Хутга мэснээс болгоомжтой бай. Засал: Мэнгэний засал, Цагаан шүхэртийн догжүр Дашзэвэг, Мэсний хариулга хийлг, Нити, Доржнамжом. Нялхас хїїхдэд єглєг єг.
2004 оны модон бич жилтнүүдийн хийморь лүндаа, эрүүл мэнд машид сайн. Загдзүсэм, Цэнд, Гурван гүрэм уншуул,

Тахиа жилтнүүдийн жилийн зурлага 2010 он
Тахиа жилтнүүдийн сүлд, хийморь нь машид сайн. Аливаа ажил үйлс бүтээмжтэй байх болно. Засал: Суудлын өнцгийн засал, Сундуй, 3 гүрэм, Мандал, Эрэгтэйчүүд нь огторгуйн үүд нээгдсэн.
1921 оны төмөр тахиа жилтнүүдийн бие, эрхтний дайсан махбодтой жил гарсан тул эрүүл мэнд болон буян хишигт анхаар. Тархи толгой, нїдний євчин тусаж магад. Шар эдлэл, газар усны хорлол, хүүрийн бузраас болгоомжил. Жалга ганганы ам бараантан харлах үеэр мөн цас мөс хайлах цагт сэрэмжил. Засал: 9 нүхний засал, Ариун сан, Алтангэрэл, Цэгмэдийн чого, Манал, Дашдондов, Чойжоо, Саейнинбуу, Цац 1000 дэлс, газар усаа тахь. Эмэгтэйчүүд нь нашидүрсүмийн засал,
1933 оны усан тахиа жилтнүүдийн эрүүл мэнд маш сайн. Өвс хатах, газар хөлдөж, цас унан хургах үеэр анхааралтай бай. Засал: Эрэгтэйчүүд нь нашидүрсүмийн засал, Цагаан шүхэртийн догжүр, Ариун сан, Цагаан өвгөний сан, Нити, Доржнамжом, Шүтдэг газар орноо тахь, Нялхас хїїхдэд єглєг єг.
1945 оны модон тахиа жилтнүүдийн эрхтний дайсан махбодтой жил гарсан тул буян хишигт анхаар. Улайны газар явах, хуучин эд хувцас авах, шар, хар єнгийн эд авах. Хур бороо элбэгшиж, ус їерлэх їеэр болгоомжил. Бєєр, сав, гэдэс, уруул ам, їе мєчний євчнєєс сэрэмжил. Засал: Лхам тахиул, Цагаан шүхэртийн догжүр, Алтангэрэлийн даллага, Лїмбэнгарав, Шавдагдором, Норжмаагийн сїн, Эмэгтэйчүүд нь нашидүрсүмийн засал,
1957 оны гал тахиа жилтнүүдийн эрүүл мэнд, буян хишиг машид сайн. Хуримын ба оршуулгын идээнээс сэргийл. Тархи толгой, нїдний євчин тусаж магадгүй. Шар өнгийн эд авах, хэрүүл маргаан хийхийг цээрлэ. Хавар, намрын цагаар анхааралтай бай. Засал: Цагаан шүхэрт, Ариун сан, Алтангэрэл, Мандал єргє. 9 нүхний засал, Суварга босго, тахилгатай газар орныг тахь.
1969 оны шороон тахиа жилтнүүд биеийн дайсан махбодтой жил гарсан. Метал бүү ав, Газар шороо ухах, хад чулуу булгалах, дарханы үйл үйлдэх, оршуулгын газар очихыг цээрлэ.. Жалга ганга, суваг шуудууны ирмэг ам бараантан харлах үеэр мөн цас мөс хайлах цагт сэрэмжил. Засал: Цэгмэдийн чого, Ямбийдончир, Чойжоо, Саейнинбуу, Нити, Доржнамжом, Цагаан шүхэртийн догжүр, Цац 1000 дэлс, газар усаа тахь, Нялхас хїїхдэд єглєг єг. Эмэгтэйчүүд нь нашидүрсүмийн засал,
1981 оны төмөр тахиа жилтнүүдийн бие, эрхтний дайсан махбодтой жил гарсан. Ан гөрөө хийх, нойтон мод огтлох, бохир идээ ундаа хэрэглэх, хар хувцас авах, өмсөхийг цээрлэ. Өвс хатах, газар хөлдөж, цас унан хургах үеэр анхааралтай бай. Ариун сан, Цагаан өвгөний сан, Цэгмэдийн чого, Алтангэрлийн даллага, Цагаан шүхэртийн догжүр, Эрэгтэйчүүд нь нашидүрсүмийн засал, Шүтдэг газар орноо тахь.
1993 оны усан тахиа жилтэй хүүхдүүдийн эрүүл мэнд маш сайн. Шар эдлэл бүү ав, метал эдлэл авахгүй. Засал: 9 нүхний засал, Цагаан шүхэртийн догжүр, Эмэгтэйчүүд нь нашидүрсүмийн засал,
2005 оны модон тахиа жилтэй хүүхдийн эрүүл мэнд сайн. Засал: Загдзүсэм, Цэнд, Гурван гүрэм, Эрэгтэй нь нашидүрсүмийн засал.

Нохой жилтнүүдийн жилийн зурлага 2010 он
Нохой жилтнүүдийн сүлд, хийморь дорой болой. Санасан ажил үйлс машид саад ихтэй. Гадна дотны хэл үг, атаа жөтөөнөөс болгоомжил. Уншуулах ном: Сүлд дуудуул, Сундуй, Цагаан шүхэртийн догжүр, Жалцанзэмү вүнжан, 3 гүрэм, Улаан юм, Дашзэвэг, Хамчу нагву, Эрэгтэйчүүд нь яс тасрахын, эмэгтэйчүүд олзын үүд нээгдсэн.
1922 оны усан нохой жилтнүүдийн толгой, нїдний євчин, бєєр, сав, гэдэс, їе мєчний євчнєєс сэрэмжил. Зун, намрын цагт сэрэмжил. шар, улаан, хар єнгийн эд бүү ав. Уншуулах ном: Гомбо, Лхам тахиул, Лїмбэнгарав, Шавдагдором, Галын сан, Цэнд, Ариун сан, Алтангэрэл, Мандал єргє.
1934 оны модон нохой жилтнүүдийн эрхтний дайсан махбодтой жил гарсан. Шар, хар єнгийн эд бүү ав, Хур бороо элбэгшиж, ус їерлэх їеэр болгоомжил. Бєєр, сав, гэдэс, уруул ам, їе мєчний євчнєєс сэрэмжил. Уншуулах ном: Лхам тахиул. Лїмбэнгарав, Шавдагдором, Лусын сан,
1946 оны гал нохой жилтнүүдийн биеийн дайсан махбодтой жил гарсан. Өөрийнхөө эрүүл мэндэд онцгой анхаар. Улаан єнгийн эд, морь мал, арьс їс авахыг цээрлэнэ. Зун, намрын цагт сэрэмжил. Толгой ба цээжин биеэ элдэв євчинд єртєхєєс болгоомжил. Уншуулах ном: Гомбо, Лхам бурхан тахиулж, Галын сан, Цэнд, Шийрав нинбуу, Амин золиг гарга, Дєрвєн гэлэнд гїнцэг єргє.
1958 оны шороон нохой жилтнүүдийн биеийн дайсан махбодтой жил гарсан. Өөрийнхөө эрүүл мэндэд онцгой анхаар. Хуримын ба оршуулгын идээнээс сэргийл. Шар, хар єнгийн эд авах, Хур бороо элбэгшиж, ус їерлэх їеэр болгоомжил. Уншуулах ном: Лхам тахиул. Лїмбэнгарав, Шавдагдором, Лусын балин, Ариун сан, Алтангэрэл, Мандал єргє.
1970 оны төмөр нохой жилтнүүдийн эрхтний дайсан махбодтой жил гарсан. эдийн засагтай илүү анхаар. Уул ус хєндєх, андгай тангараг тавихыг цээрлэ. Улаан єнгийн эд, морь мал, арьс їс авахыг цээрлэнэ. Зун, намрын цагт сэрэмжил. Уншуулах ном: Гомбо, Лхам тахиулж, Галын сан, Цэнд, Лїнбумгарав, Лусын сан, Алтангэрлийн даллага, Ямбий дончир,
1982 оны усан нохой жилтнүүдийн эрүүл мэнд, буян заяа тэгш сайн. Улай їзэх, ууланд авирахыг цээрлэ. Шар, хар єнгийн эд авах; Хур бороо элбэгшиж, ус їерлэх їеэр болгоомжил. Бєєр, сав, гэдэс, уруул амны євчнєєс сэрэмжил. Уншуулах ном: Лхам тахиул. Лїмбэнгарав, Шавдагдором, Шийрав нинбуу, Амин золиг гарга. Дєрвєн гэлэнд гїнцэг єргє.
1994 оны модон нохой жилтнүүдийн эрхтний дайсан махбодтой жил гарсан. зарлага ихтэй байх болно. Улаан єнгийн эд, Зун, намрын цагт сэрэмжил. Гомбо, Лхам тахиулж, Галын сан, Ариун сан, Алтангэрэл, Мандал єргє.
2006 оны гал нохой жилтнүүдийн хийморь лүндаа, эрүүл мэнд машид сайн. Загдзүсэм, Цэнд, Гурван гүрэм уншуул,

Гахай жилтнүүдийн жилийн зурлага 2010 онд
Бүх гахай жилтнүүдийн сүлд, хийморь машид сайн. Ажил төрөл чинь машид бүтэмжтэй байх болно. Засал: Мандал, Жанаггагдог, Жамбалцанжид, Намхайнинбуу, Сундуй, Хамчу нагву, Дүгжүү, Жадамба, Яс тасрахын үүд нээгдсэн, Харш жилийн, Харш суудлын, Суудлын өнцгийн засал, Нашидүрсүмийн засал,
1911 оны төмөр гахай жилтнүүдийн эрхтэний дайсан махбодтой жил гарсан. буян хишигтэй онцгойлон анхаар. Бурхан сахиусаа тахиж, лам багшийг шїтэж, єргєн хїндэл. Шар өнгийн эд, металл эдлэл авах, сэтгэл тавгүйтэх, гар хөл толгой өвдөх, нойр муудахаас сэрэмжил. Газар хөлдөх, суваг шуудууны ирмэг ам бараантан харлах цагт сэрэмжил. Газар усны хорлол, хүүрийн бузраас болгоомжил. Засал: Шалши, Чойжоо тахиул, 13 сан, Алтангэрэл Саейнинбуу, Цац 1000 дэлс, газар усаа тахь.
1923 оны усан гахай жилтнүүдийн эүүл мэнд, буян хишиг сайн. Хурим найрын идээ, ариун бусаас бузартах, шар өнгийн эд авах, Чих дүлийрэх, зүрхний хий хөдлөх, мэдрэлийн өвчин, ам ангах, үс унах, яр шарх, шар ус гүйх өвчнөөс сэрэмжил. Хавар, намрын цагаар эрүүл мэнддээ анхаар. Засал: Цагаан шүхэрт, Ариун сан, Цагаан өвгөний сан, Нити, Доржнамжом, Суварга босго, тахилгатай газар орныг тахь. Нялхас хїїхдэд єглєг єг.
1935 оны модон гахай жилтнүүдийн буян хишгийн дайсан махбодтой жил гарсан тул зарлага ихтэй байж болно. Шар өнгийн эд, нохой авах, сэтгэл тавгүйтэх, гар хөл толгой өвдөх, нойр муудахаас сэрэмжил. Газар хөлдөх болон цас мөс хайлах цагт сэрэмжил. Газар усны хорлол, хүүрийн бузраас болгоомжил.. Засал: Шалши, Чойжоо тахиул, Цац 1000 дэлс, 13 сан, Алтангэрэл, Нити, Доржнамжом. Газар усаа тахь, Нялхас хїїхдэд єглєг єг.
1947 оны гал гахай жилтнүүдийн биеийн дайсан махбодтой жил ургасан тул эрүүл мэнддээ илүүтэй анхаар. Буян хишиг тал нь сайн. Бурхан сахиусаа тахиж, лам багшийг шїт, єргєн хїндэл. шар өнгийн эд авах, хэрүүл маргаан хийхийг цээрлэ. Чих дүлийрэх, зүрхний хий хөдлөх, мэдрэлийн өвчин, ам ангах, үс унах, яр шарх өвчнөөс сэрэмжил. Хавар, намрын цагаар анхааралтай бай. Салхи шуурганаас болгоомжилж байх шаардлагатай. ан гөрөө хийх, нойтон мод огтлох, бохир идээ ундаа хэрэглэх. Засал: Мэнгэний засал, Цагаан шүхэрт, Ариун сан, Цагаан өвгөний сан, Суварга босго. Тахилтай газар орныг тахь.
1959 оны шороон гахай жилтнүүдийн биеийн дайсан махбодтой жил ургасан тул эрүүл мэндэд анхаар. Буян хишгийн хувьд зарлага ихтэй. Шар өнгийн эд, нохой авах, тарваганы мах идэх, металл эдлэл авах, хуримын эд авахыг цээрлэ. Сэтгэл тавгүйтэх, гар хөл толгой өвдөх, нойр муудахаас сэрэмжил. Газар хөлдөх цагаар хянуур бай. Өндөр газар явахаас цээрлэ. Газар шороо ухах, хад чулуу булгалах, дарханы үйл үйлдэх, оршуулгын газар очихыг цээрлэ. Засал: Шалши, Чойжоо тахиул, Ямбий дончир, Саейнинбуу, Цац 1000 дэлс, 13 сан, Алтангэрэл, Намхайнинбуу. Нити, Доржнамжом. Нялхас хїїхдэд єглєг єг. Цагаан шүхэртийн догжүр
1971 оны төмөр гахай жилтнүүдийн эрхтэний дайсан учирч буй тул буян хишигтэй анхаар. Хурим найрын идээ, ариун бусаас бузартах, шар өнгийн эд авах, ан гөрөө хийх, нойтон мод огтлох, хэрүүл маргаан хийхийг цээрлэ. Мэдрэлийн өвчин, ам ангах, үс унах, яр шарх өвчнөөс сэрэмжил. Салхи шуурганаас болгоомжилж байх шаардлагатай. Засал: Цагаан шүхэрт, Ариун сан, Цагаан өвгөний сан, Суварга босго. Тахилтай газар орныг тахь. Нити, Доржнамжом. Нялхас хїїхдэд єглєг єг.

Суудал Гарах зүг, унших тарни Төрсөн он
Гал Урагш гарч, “Ум базар пад дагийни хум мама бизъяа суха” тарнийг уншаад зүүн урдаас ирнэ. Эр 1906, 1914, 1922, 1930, 1938, 1946, 1954, 1962, 1970, 1978, 1986, 1994, 2002, 2010
Эм 1910, 1918, 1926, 1934, 1942, 1950, 1958, 1966, 1974, 1982, 1990, 1998, 2006
Шороо Баруун тийш гарч “Ум бадма дагийни хум мама бизъяа суха” тарнийг уншаад баруун урдаас ир. Эр 1905, 1913, 1921, 1929, 1937, 1945, 1953, 1961, 1969, 1977, 1985, 1993, 2001, 2009
Эм 1911, 1919, 1927, 1935, 1943, 1951, 1959, 1967, 1975, 1983, 1991, 1999, 2007
Төмөр Баруун тийш гарч “Ум радна дагийни хум мама бизъяа суха” тарнийг уншаад баруун урдаас ирнэ. Эр
1904, 1912, 1920, 1928, 1936, 1944, 1952, 1960, 1968, 1976, 1984, 1992, 2000, 2008
Эм
Огтор-гуй Зүүн хойш гарч “Ум пагма дагийни хум мама бизъяа сууха” тарнийг уншаад баруун хойноос ирнэ. Эр 1911, 1919, 1927, 1935, 1943, 1951, 1959, 1967, 1975, 1983, 1991, 1999, 2007
Эм 1905, 1913, 1921, 1929, 1937, 1945, 1953, 1961, 1969, 1977, 1985, 1993, 2001, 2009
Ус Хойшоо гарч “Ум гарма дагийни хум мама бизъяа суха” тарнийг уншаад зүүнээс ирнэ. Эр 1910, 1918, 1926, 1934, 1942, 1950, 1958, 1966, 1974, 1982, 1990, 1998, 2006
Эм 1906, 1914, 1922, 1930, 1938, 1946, 1954, 1962, 1970, 1978, 1986, 1994, 2002, 2010
Уул Зүүн хойш гарч “Ум будда дагийни хум мама бизъяа суха” тарнийг уншаад баруун хойноос ирнэ. Эр 1909, 1917, 1925, 1933, 1941, 1949, 1957, 1965, 1973, 1981, 1989, 1997, 2005
Эм 1907, 1915, 1923, 1931, 1939, 1947, 1955, 1963, 1971, 1979, 1987, 1995, 2003
Мод Хойш гарч “Ум базар дагийни хум мама бизъяа суха” тарнийг уншаад зүүнээс ирнэ. Эр 1908, 1916, 1924, 1932, 1940, 1948, 1956, 1964, 1972, 1980, 1988, 1996, 2004
Эм
Хий Урагш гарч “Ум базар пад дагийни хум мама бизъяа суха” тарнийг уншаад зүүн урдаас ирнэ. Эр 1907, 1915, 1923, 1931, 1939, 1947, 1955, 1963, 1971, 1979, 1987, 1995, 2003

1983 оны усан гахай жилтнүүд буян хишиг, эрүүл мэнд маш сайн. Шар өнгийн эд, нохой авах, газар шороо ухах, хад чулуу булгалах, дарханы үйл үйлдэх, оршуулгын газар очихыг цээрлэ, металл эдлэл, хуримын эд авахыг цээрлэ. Сэтгэл тавгүйтэх, гар хөл толгой өвдөх, нойр муудахаас сэрэмжил. Газар хөлдөх, цас мөс хайлах цагт сэрэмжил. Засал: Мэнгэний засал, Шалши, Чойжоо тахиул, Саейнинбуу, 13 сан, Алтангэрэл, Цац 1000 дэлс, газар усаа тахь.
1995 оны модон гахай жилтнүүдийн эрхтний дайсан махбодтой жил. Хавар, намрын цагаар анхааралтай бай. Салхи шуурганаас болгоомжилж байх шаардлагатай. Засал: Цагаан шүхэрт, Нити, Доржнамжом, Загдзүсэм, Цэнд.
2007 оны гал гахай жилтэй хүүхдийнхээ эрүүл мэнд онцгой анхаар. Засал: Загдзүсэм, Цэнд, Банзрагч, Гурван гүрэм уншуул. Read More......

УИХ-ын чуулганы пүрэв гаригийн нэгдсэн хуралдаанаар Төрийн өмчийг 2010-2012 онд хувьчлах үндсэн чиглэл батлах тухай болон жагсаалтад өөрчлөлт оруулах тухай УИХ-ын тогтоолын төслийг анхны хэлэлцүүлгээр нь баталж, Монголбанкны тэргүүн дэд ерөнхийлөгч, дэд ерөнхийлөгч нарыг томиллоо. Мөн Монгол Улсын их хурлын сонгуулийн тухай хуульд өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төслийг анхны хэлэлцүүлгээр нь баталж, УИХ-ын дарга үг хэлснээр УИХ-ын намрын чуулганы хаалтын ажиллагааг хийлээ.



УИХ-ын дарга хэлсэн үгэндээ “УИХ-ын намрын чуулган хуралдах 90 хоногийн хугацаанд олон чухал хуулийн төслийг хэлэлцэн шийдвэрлэж баталсан болохыг онцлон тэмдэглэв.


УИХ-ын 2009 оны намрын ээлжит
чуулганыг хааж Улсын Их Хурлын дарга
Д.Дэмбэрэлийн хэлсэн үг

Улсын Их Хурлын Эрхэм гишүүд ээ,

Улсын Их Хурлын 2009 оны намрын ээлжит чуулган ажлын 91 хоног үргэлжилж, эдийн засаг, нийгмийн өнөөгийн нэн тулгамдсан олон асуудлуудыг хэлэлцэж шийдвэрлэлээ.

УИХ-аас батлан гаргасан 2010 оны төсөв, мөнгөний бодлого бүхэлдээ эдийн засгийн уналтыг зогсоох, ард иргэдийнхээ амьжиргааг дээшлүүлэх боломжийг бүрдүүлэхэд чиглэгдсэн билээ. Хэдийгээр бэрхшээлтэй ч гэсэн энэ онд бид эдийн засгийн өсөлтийг 7.4 хувиас буулгахгүй байх зорилт тавьж байна.

Энэ зорилтыг хангахын тулд улсын төсвийн хөрөнгө оруулалтаар 443 тэрбум, дараа төлөгдөх нөхцөлтэйгээр 250 тэрбум төгрөгийн хөрөнгө оруулалтын ажил хийхээр төлөвлөсөн. Хувийн хэвшлийнхний өөрсдийн хийх хөрөнгө оруулалтын ажлыг нэмж тооцвол улсын хэмжээний нийт бүтээн байгуулалтын ажлын цар хэмжээ хоёр их наяд давах тооцоо байна.

Мөн орон нутагт жижиг, дунд үйлдвэрлэлийг дэмжихэд зориулсан хөрөнгийн хэмжээг өнгөрсөн жилийнхээс 1.5 дахин нэмэгдүүлж, 45 тэрбум төгрөгт хүргэлээ. Хэрвээ бид өргөн цар хүрээтэй тавигдсан эдгээр том зорилтуудыг хэрэгжүүлбэл гарцаагүй амжилтад хүрнэ. Үүнийг ажил болгож эс чадваас хүмүүсийг ажлын байртай болгох, иргэдийн орлогыг нэмэгдүүлэх, бүтээж босгох ажилд доголдол буй болж, ахиц гарахгүй байх нөхцөл үүснэ гэдэгт дүгнэлт хийж, Засгийн газар шийдвэртэй арга хэмжээ авч ажиллана гэж найдаж байна.

2010 онд тавьсан зорилт болон бидний цааш цаашдын ажлын үр өгөөжид тус болох нэмэлт арга хэмжээг ч УИХ бас авсан. Үйлдвэрлэлд дэвшилтэд техник, технологи нэвтрүүлэх, нэмүү өртөг шингэсэн бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэх, жижиг дунд үйлдвэрийг хөгжүүлэх шаардлагыг харгалзан Үйлдвэрлэл, технологийн паркийг бүс нутагт байгуулах эрх зүй, эдийн засаг, татварын таатай орчныг бүрдүүллээ.

Өмчийн харилцааг боловсронгуй болгох шаардлагын үүднээс төр, хувийн хэвшлийн түншлэлийн талаархи төрийн бодлогыг тодорхойлж, түүний эрх зүйн гол үндэс болсон Концессын тухай хуулийг шинээр батлан гаргалаа. Төр, иргэн, аж ахуйн нэгжийн өмчийн харилцаанд чухал ач холбогдол бүхий Хөрөнгийн үнэлгээний тухай хуулийг мөн шинээр баталлаа.

Дотооддоо хөрөнгийн зах зээлийг шинэ шатанд хөгжүүлэх, Монгол Улс олон улсын хөрөнгийн зах зээлд бие дааж гарах шаардлагад нийцүүлэн төрийн өмчийн хувьчлалыг явуулах, эрдэс баялгийг эргэлтэд оруулах талаар Засгийн газрын саналыг Улсын Их Хурал хүлээн авч Төрийн өмчийг 2010-2012 онд хувьчлах үндсэн чиглэлийг тодорхойллоо.
Эрх зүйн энэхүү дэмжлэг, нөхцөл, боломжийг бүрэн дүүрэн ашиглах л үлдэж байна.

Улс орны нөхцөл байдлын тухайд ч, олон улсын хэмжээнд ч санхүү, эдийн засгийн байдал хүндрэлтэй хэвээр байна. Манай орны экспортын гол түүхий эд болох зэсийн үнэ дэлхийн зах зээл дээр хэлбэлзэлтэй байна. Төсвийн орлогын хуваарилалт, зарцуулалтын талаар нийгэмд маргаан дэгдэх боллоо. Энэ бүхэн нь төсвийн төлөвлөлтийн үндэслэлийг сайжруулах, төсвийг бодит боломжтойгоо уялдуулан тэнцвэржүүлэх, эрсдлээс урьдчилан сэргийлэх арга хэмжээ авахыг шаардаж буй хэрэг юм.

Эдгээр асуудалтай шууд холбоотой Хүний хөгжил сангийн хуулийг шинээр батлан гаргасан. Мөн жил бүр тус сангийн төсвийг тусад нь баталж байхаар боллоо. Иргэн бүрт эхний ээлжинд 70 мянган төгрөгийн хишиг, хувь хүртээхээр шийдвэрлэлээ. Засгийн газрын өргөн мэдүүлснээр Төсвийн тогтвортой байдлын тухай хуулийн төслийг Улсын Их Хурал хэлэлцэж эхлэв.

Төсвийг банк, санхүү, мөнгөний бодлоготой уялдуулахыг байнга хичээж ирсэн. Төрөөс 2010 онд баримтлах мөнгөний бодлогыг хэрэгжүүлснээр банк, санхүүгийн тогтвортой байдлыг хангаж, төгрөгийн гадаад валюттай харьцах ханшийг уян хатан зохицуулах, инфляцийг 8 хувиас хэтрүүлэхгүй байх боломжтой гэж Та бид үзсэн. Монголбанкны болон арилжааны банкны хуулиудад томоохон өөрчлөлт орууллаа. Банкны үйл ажиллагааны ил тод байдал, өмчлөгчид болон хөрөнгийн эх үүсвэрийг тодорхой болгож, хяналт шалгалтын үр нөлөөг улам сайжруулах, төв банкны үүрэг хариуцлагыг өнөөгийнхөөс улам өндөржүүлэхэд хуулийн өөрчлөлтүүд чиглэгдсэн билээ.

2010 он бол хүн ам, орон сууцны бүртгэл, тооллогын жил болох юм. Уг ажлын явцад иргэний бичиг баримтыг бүхэлд нь цэгцлэх ажил хийгдэнэ. Мөн Монгол Улсын мэдээллийн нэгдсэн сан бүрдүүлэх хариуцлагатай том зорилтыг бас шийдвэрлэнэ.

Улсын Их Хурлын Эрхэм гишүүд ээ,

Улсын Их Хурлын энэ удаагийн чуулганаар нийтдээ 104 хууль, бусад шийдвэрийн төсөл хэлэлцэж батлав.

Улсын Их Хурлын даргын захирамжийн дагуу намрын чуулганаар хэлэлцүүлэх дараалалд орсон асуудлуудыг үндсэнд нь хэлэлцэв. Өнгөрсөн оны хаврын чуулганаас санал болгосон 41 асуудал УИХ-д өргөн мэдүүлэгдээгүй байна. Эдгээр хуулийг иргэд нэн чухал асуудлаа хэлэлцсэнгүй юу гэсэн эргэлзсэн байдлаар харах нь мэдээж. Магадгүй бидний хэлэлцсэн, шийдвэрлэсэн олон хууль, бодлогын баримт бичиг нь цаг хугацаа, нөхцөл байдлын зайлшгүй шаардлагаас урган гарсан болохоор “орхигдсон” гэсэн төслүүдээс ч илүү ач холбогдолтой байж болох юм.

Ямартай ч хэлэлцүүлэхээр ирүүлж байгаа хууль, шийдвэрийн төслийн боловсруулалтын чанар, шинжлэх ухааны үндэслэлийг сайжруулах, хэрэгцээ шаардлагыг зөв тодорхойлох, хугацаанд нь өргөн мэдүүлэх талаар гол гол хуулийг санаачлагч Засгийн газар болон бусад хууль санаачлагчдын зүгээс онцгой анхаарах хэрэгтэй байна.

Энэ удаа бид тэргүүлэх ач холбогдолтой гэж үзсэн, бодлогын чанартай 28 асуудлыг ирэх хаврын чуулганаар хэлэлцэхээр тохиролцож Улсын Их Хурлаас тогтоол гаргав. Хаврын чуулганы бэлтгэлийг сайтар хангах талаар Байнгын хороод, Тамгын газар санаачлагатай ажиллах хэрэгтэй байна.

Өнөөдөр өндөрлөж буй намрын чуулганыг нээж хэлсэн үгэндээ би хууль хэрэгжихгүй байгаа талаар онцлон дурьдаж байсан. Иргэд сонгогчдын зүгээс ч хуулийн сурталчилгаа, хэрэгжилт хангалтгүй байгааг шүүмжилж буйг анхаарахгүй байхын аргагүй. Өнөө үед иргэдэд хуулийн сурталчилгаа хийхэд хэвлэл, мэдээллийн хэрэгсэл нэн чухал үүрэгтэй нь харагдаж байна. Хуулийг иргэдэд ойлгуулж сурталчлах ажлыг Тамгын газар хэвлэл, мэдээллийн байгууллагатай хамтран далайцтай зохион байгуулах шаардлагатай байна.

Бидэнд тулгамдсан асуудал, бэрхшээл олон ч мал өвөлжилтийн байдал урьд жилүүдийнхээс илүү хүнд нөхцөлд байна. 12 аймгийн 132 суманд зудтай, үүнээс 64 суманд нь гамшгийн хэмжээнд хүрлээ. Малчид хүч, хөдөлмөрөө шавхан, өдөр шөнөгүй цас, хүйтний хүнд нөхцөлд ажиллаж байна. Нийслэл, аймгийн төв, бусад суурин газрын иргэд хөдөлмөрчид малчдад туслах сайн санааны хөдөлгөөн өрнүүлж, бүх талын дэмжлэг үзүүлж байгаа нь бахархууштай. ”Дуугарвал дуу нэг, дугтарвал хүч нэг” гэсэн мэргэн үгийг санаж хэцүү бэрхийг монголчууд бид хамтдаа давах талаар чармайлт гаргах болсон нь зудыг хохирол багатай давах нэг нөхцөл юм.

Бидний хоёр их хөрш Орос, Хятад болон бусад улс гүрэн, олон улсын байгууллагууд тусламж, дэмжлэгээ харамгүй үзүүлж байгаад ард түмэн сонгогчдынхоо өмнөөс Улсын Их Хурал чин сэтгэлийн талархал илэрхийлье.

Улсын Их Хурал өвөлжилтийн өнөөгийн байдлын талаархи Засгийн газрын мэдээллийг нэг бус удаа сонсож, холбогдох арга хэмжээг авлаа. Засгийн газраас оруулсан саналыг дэмжиж, 3.7 тэрбум төгрөгийг цас зудтай аймгуудад нэмж хуваарилж байна.

Өвөлжилт, хаваржилтын цаашдын хүндрэлийг даван туулах, эмнэлэг, эхчүүдийн төрөх байгууллагын талаар авах арга хэмжээнд нэмэлт хөрөнгийн эх үүсвэр шаардагдах болсон. Монгол Улсын Үндсэн хуулийн цэцээс төсвийг хянаж үзэх талаар тавьсан саналыг харгалзан Засгийн газар энэ 2010 оны төсвийн тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах төслийг хаврын чуулганаар эхний ээлжинд хэлэлцүүлэхээр бэлтгэх нь зүйтэй гэж үзэж байна.

Улсын Их Хурлын гишүүд бид өөрсдийн сонгогдсон тойрогтойгоо байнгын холбоотой байж, зохих дэмжлэгийг үзүүлж байгаа. Чуулганы завсарлагаанаар гишүүд орон нутагт ажиллаж, нөхцөл байдалтай газар дээр нь танилцан, тулгамдсан асуудлыг шуурхай шийдвэрлэх, хууль, гаргасан шийдвэрээ сурталчлах талаар урьд урьдынхаас илүү анхаарч ажиллах шаардлагатай байна.

Улсын Их Хурлын Эрхэм гишүүд ээ,

Улсын Их Хурлын 2009 оны намрын чуулганы ажиллагаа өндөрлөснийг мэдэгдье.



2010.02.04. Улаанбаатар хот Read More......

Аливаа маркетингийн компанит ажлын гол зорилго нь олон нийтийг байлдан дагуулах л эрхэм зорилго агуулдаг.

Одоохондоо ихэнх хvмvvс интернэт маркетинг гэдгийг бизнесийн, тєрийн, тєрийн бус байгууллага, хувь хvмvvс вэб сайтаа бvтээж, тvvнийгээ олон нийтэд сурталчлан таниулах тєдийхнєєр ойлгож байна. Єдєр тутам энэ тодорхойлолтын утга агуулага шинэ шинэ ойлголтуудаар баяжиж байна.
Интернэт маркетингийн амжилт олох боломжуудад дараах зvйлvvдийг хамааруулан томъёолж байна.

ВЕБ САЙТ :

Вэб 2.0 хэмээх шинэ технолгои гарч ирсэнээр Вэб сайт нь таны танилцуулга тєдийгєєр ойлгогддог байсан vе єнгєрч виртуал офисс, дэлгvvр гэх мэтээр таны ажил хэргийг урагшлуулах бvхий л боломжийг єєртєє агуулсан хvчирхэг туслагч систем болон хєгжсєєр байна. Интернэт Маркетинг гэдэг нь угтаа интернэт дэх єєрийн орон зай болох вэб хуудасандаа тулгуурласан маркетингийг л хэлээд байгаа юм.

ONLINE PR :

Энгийн жишээгээр тайлбарлая. Сонины нийтлэлvvдийн уншигчдын тоо єдєрєєс єдєрт буурч байна. Сонины нийтлэлvvдийг єдєр тутам хэдэн арваараа нэмэгдэх хувь хvмvvсийн БЛОГууд орлож байна. Блогчид, блог уншигчид маш хурдацтай нэмэгдэж байна. Нийтлэгчид, сэтгvvлчид ч блогчид болон хувирч байна. Энэ бол online PR хэрхэн давуу тал vvсгэж байгааг харуулсан ганц л жишээ юм.

ВИРАЛ МАРКЕТИНГ:

Талын Монголчуудын мэдээлэл дамжуулах хамгийн сайн арга зам бол цуу яриа буюу вирал маркетинг байлаа. Тэгвэл одоо энэхvv аргыг маань интернэтийн орчинд улам тєгс болгож онлайн хамтлагуудын нэг л гишvvнд хvргэхэд хэдэн арван мянган хэрэглэгчдэд эгшин зуур тараагддаг цогц системvvд бий болсоор байна.

ИНТЕРАКТИВ СУРТАЛЧИЛГАА:

Энэ бол интернэт хэрэглэгчдийн хамгийн сайн мэддэг, хамгийн тvгээмэл сурталчилгааны хэлбэр. Онлайн интерактив сурталчилгааны тєрєлд баннер сурталчилгаа, анимэйшн, youtube-д тавигддаг роликуудаас авахуулаад бидний тоглох дуртай тоглоомууд хvртэл багтана шvv дээ.

ONLINE ТVНШЛЭЛ:

Интернэтийн хєгжил уламжлалт медиа, хэвлэл мэдээлэлийн хэрэгсэлийг vндсээр нь єєрчилж байна. Сонины нийтлэлvvдийг блогууд орлож, єчvvхэн бага мєнгєєр та онлайн TV байгуулж болдог болжээ. Тvvнчлэн линк байрлуулах, онлайн ивээн тэтгэлэг, ко-бранд зэрэг нь онлайн тvншлэлийн тvгээмэл хэлбэрvvд.

SEO Таныг хаанаас ч олно:

Интернэтийн аугаа их мэдээлэлийн сангаас таны мэдээлэлийг олон нийт олж мэдээлэл аваад та тvvний vр шимийг хvртэнэ гэдэг нь угтаа бухал євсєн дотроос зvv хайхтай харьцуулахуйц хэцvv зvйл. Энэ хялбар биш асуудлыг хялбар шийддэг технологуудыг бид мэднэ.

OFFLINE ХАРИЛЦАА:

Байгууллагууд онлайн засаглалдаа оффлайн дэмжлэг vзvvлэх болжээ. Та томоохон vзэсгэлэн яармагууд, хурал цуглаанаад оролцож явахад хаа сайгvй таны имэйл хаягийг бvртгэх, веб сайтаа сурталчилах зэрэг vйл ажиллагаа явуулдгийн мэдэж байгаа. Энэ бол єєрийн дижитал ертєнцдєє дижитал бус аргаар дэмжлэг vзvvлж байгаа нэг л арга хэрэгсэл.

Яагаад имэйл маркетинг сонгох ёстой вэ?

Интернэт маркетингийн хэлбэрvvд боломжуудын тухай ємнєх хэсэгт танилцууллаа. Єєрєєр хэлбэл бид нар сайтын дизайн, менежмент, хайлтад єртєх магадлал, баннер реклам, клик маркетинг гэх мэт боломжууд байдаг тухай ойлголттой боллоо. Бид урт хугацааны судалгаа хийсний vр дvнд эдгээрийн дотроос имэйл маркетинг хамгийн амжилт олох, интернэтийг тvгээн дэлгэрvvлэх vйлсэд хувь нэмэр болохуйц, хvмvvс интернэтийг єдєр тутмын хэрэглээ болгох vйл явцад тvлхэц єгєх арга хэрэгсэл гэдгийг олж тогтоосон юм. Хvмvvс єдєр тутам имэйлээ шалгаж найз нєхєд, хамаатан саднаасаа ирсэн захиаг, уншиж хариу бичиж мєн албан хэргээ ч амжуулж байна. Мєн єєрт нь хэрэгтэй мэдээ мэдээлэл, зар сурталчилгаа ч хэрэглэгчийн зєвшєєрлийн дагуу сэтгэл татам загвартайгаар inbox-д нь олноор ирдэг боллоо. Яг vнэндээ бид нар мэдээллийн хvчирхийлэл дунд амьдарч байна. Улаанбаатар хотод гэхэд л 20 шахам арилжааны телевиз, 20 шахам єдєр тутмын сонин, хэдэн зуугаар тоологдох рекламны агентлаг vйл ажиллагаагаа явуулж байна. Зарим талаар зар сурталчилгааны хэм хэмжээг алдагдуулсан ёс зvйгvй алхамууд олонтаа хийгдэж байна. Энэ бvхнээс vvдэн имэйл маркетингийг сонгох хэрэгтэй болж байна.

ЯАГААД?

1. # Хамгийн тvгээмэл хэрэглээ. Компьютерийн анхан шатны хэрэглэгчид компьютерийн тухай зєвхєн албан бичиг хэвлэн гаргах хэмжээний ойлголттой байдаг. Тэгвэл интернэтийн ертєнцєд хєл тавьж буй хvмvvсийн хамгийн тvрvvнд хэрэглэж сурдаг зvйл бол ИМЭЙЛ. Маргаангvй.
2. # Захиа илгээх, захиа хvлээн авах нь ариун гэгээн зvйл. Ихэнх хvмvvсийн хувьд имэйлээр хамгийн сайхан мэдээлэл хvлээн авдаг гэдэгт итгэдэг. Єєрєєр хэлбэл inbox-доо ирсэн захиа бvрт ач холбогдол єгч цаг зарцуулдаг. Хvн бvр єєртєє ирсэн захиаг унших нь vvрэг гэж боддог.
3. # Таны мєнгє, цаг хугацааг хэмнэнэ. Имэйл бол сонгогчдод хvргэх нэгж єртєгийн хувьд бусад зар сурталчилгааны аргуудаас, тухайлбал, сонинд мэдээлэл єгєх, телевизийн нэвтрvvлэг хийх, хэвлэмэл материал тараах, баннер, телемаркетинг зэргээс эрс хямд, олон давуу талтай !
4. # Компанит ажлын vр дvн харагдана. (Хэмжигдэж болохуйц) Имэйл хvлээн авалтын vр дvнг нээж vзсэн тоо бvрээр нь бусад vзvvлэлтvvдээр нь бvрэн мэдэх боломжтой. Сонгогчийг таны хувийн вэб сайт руу, дэлгэрэнгvй мэдээлэл рvv хєтлєн таны рэйтингийг нэмэгдvvлнэ.
5. # Уян хатан. Захианы эх бэлтгэлийг ил захидал, хэвлэмэл сурталчилгааны эх шиг тєрєл бvрийн єнгє, график дизайнтайгаар бэлтгэж болно. Мєн видео оруулсан хэлбэрээр ганцхан линкээр л шууд видео болон мултимедиа боломж руу шууд нэвтрэх хэлбэрээр ч болно.
6. # Таны нэр тєр болон цар хvрээг єргєжvvлнэ. Сонгогчдод єєрийн мєрийн хєтєлбєр, давуу талуудаа тогтмол, шинэчлэн илгээж байх нь тэдний сэтгэлд хоногшиж, тэдний дунд єєрийн байр суурийг баттай хадгалах арга мєнєєс мєн. Имэйл маркетинг бол энэ зорилгыг хэрэгжvvлэх хамгийн шилдэг арга хэрэгсэл юм.
7. # Таны мэдээлэл урт хугацаанд ашиглагдана. Интернэт хэрэглэгчид єєрт ирсэн HTML хэлбэрийн захиаг устгахыг урьтал болгохгvй ач холбогдол єгєн єєрийн хэрэгтэй фолдертоо хадгалан дахиан дахин нээж vздэг нь судалгаагаар тогтоогджээ. Харин энгийн текст хэлбэрээр ирсэн мессэжийг шууд устгах магадлалтай.
8. # Viral шинжтэй. Интернэт хэрэглэгчид єєрт сонирхолтой санагдсан зvйлээ ямагт бусалтай хуваалцах дуртай байдаг. Є.х, єєрт таалагдсан мэйл ээ найз нєхєд, бусад хvмvvст дамжуулан илгээх нь вирал маркетингийн нэг хэлбэр юм. Read More......

E-mail marketing бол шууд маркетингийн хэлбэр бєгєєд и-мэйл хаяг ашиглан худалдааны болон зар сурталчилгааны материал илгээх орчин vед ихээхэн хєгжиж буй маркетингийн идэвхжvvлэлтийн хэлбэр юм.

Дараах зорилгоор и-мэйл маркетингийг хэрэглэдэг:

• Хамтын ажиллагааг хадгалах, єргєжvvлэх, шинэ хамтрагч, vйлчлvvлэгч олох, бизнесийн цар хvрээгээ тэлэх, бататгах зорилгоор и-мэйл илгээх,
• Ямар нэгэн бvтээгдэхvvн зарах, шинэ худалдан авагч олох, хуучин худалдан авагчиддаа шинэ бvтээгдэхvvн vйлчилгээгээ танилцуулах, зарах санал тавих
• Єєр компаний хэрэглэгчид рvv зар сурталчилгаа илгээн єєртєє татах,
• Интернетээр и-мэйл илгээх.
2006 оны байдлаар и-мэйл маркетингаар vйлчлvvлэгчид $400 сая ам.долларыг зарцуулж, єєрийн бизнесээ сурталчилж, єргєжvvлсэн байна.

Давуу тал

И-мэйл маркетингийн vйлчилгээг нь дараах шалтгааны улмаас компаниуд ихээхэн сонирхдог:
• Потенциал бvхий олон тооны хэрэглэгчид рvv харьцангуй бага зардлаар мэдээлэл тvгээх.
• Бусад ижил тєрлийн сурталчилгааны хэлбэрvvдийг бодвол харьцангуй бага єртєгтэй.
• И-мэйл маркетинг хамгийн найдвартай бєгєєд эрсдэл багатай сурталчилгааны хэлбэр юм. И-мэйл маркетинг нь шууд эцсийн хэрэглэгчидэд хvрдэг хамгийн vр дvнтэй онлайн маркетингийн хэлбэр.
• И-мэйлээр мэдээлэл хvргэххугацаа маш богино (хэдхэн минут), харин бусад сурталчилгааг хvргэхэд нилээд хэдэн єдєр шаарддаг.

• Вэб сайт сурталчилгаа тавьсан тохиолдолд хэрэглэгчид уг сурталчилгааг vзэхийг хvлээдэг бол и-мэйл маркетингийн хувьд сурталчилгааг хэрэглэгч бvрт найдвартай хvргэж єгдєг.
• И-мэйл маркетинг хянах боломжтой. Таны зар сурталчилгааг хэрэглэгч уншсан тухай статистик мэдээлэл таньд очно.

• Зар сурталчилгаа илгээгч нь бизнесээ хvртээмжтэй, боломжий хэлбэрээр сурталчилдаг.
• Зєвхєн потенциал бvхий хэрэглэгчид рvv хандах боломжтой.
• Нийт интернет хэрэглэгчдийн ихэнх хувь нь и-мэйлээ єдєр бvр шалгадаг.
• Хэрэглэгчийн сонирхлын дагуу илгээх боломжтой.
• И-мэйл маркетинг-т ямар ч цаас, бичиг баримт vйлдэх хэрэггvй. Read More......

Эрхэм хvндэт ард иргэд ээ,
УИХ-ын дарга эрхэм гишvvд ээ,
Хvндэт зочид оо,
Єчигдєрхєн Монгол Улс ардчилсан Vндсэн хуулийнхаа 18 жилийн ойг хvндэтгэн тэмдэглэв. Хvний эрх, эрх чєлєєт байдал, хууль дээдлэх, шударга ёсыг хэрэгжvvлэх нь манай Vндсэн хуулийн гол зорилго юм. Vндсэн хууль нь Монгол тvмний ардчилсан ололтын хєдлєшгvй баталгаа, тvvний хэлбэрэлтгvй хэрэгжилтийн эх сурвалж болж байдаг.

Vндсэн хуулиа хэрэгжvvлж улс нийгэмдээ хvний эрх, эрх чєлєєт байдал, шударга ёсыг бэхжvvлэх vйлсэд бид багагvй ахиц дэвшилд хvрсэн. Бас цаашид ч хийх зvйл их байна.

Монгол Улсын Vндсэн хуулинд эрэмблэн тунхагласнаар хvний эрхэм эрхийн хамгийн дээд нь амьд явах эрх юм. Шvvхийн хvчин тєгєлдєр тогтоолоор ялын дээд хэмжээ оногдуулснаас бусад тохиолдолд хvний амь нас бусниулахыг Монгол Улсад хатуу хориглодог.

Єнєєдєр би Монгол Улсын Ерєнхийлєгчийн хувьд энэ хvндэт индрээс Монгол Улсын иргэний амьд явах эрх, тvvнийг бусниулах цорын ганц шалтаг болсон цаазаар авах ялын тухай байр сууриа илэрхийлэх гэж байна. Энд би зєвхєн хуулиар хориглоогvй, нээлттэй ил тод мэдээлэлд vндэслэн ярих болно.

Миний бие Монгол Улсын Ерєнхийлєгчийн тангараг єргєєд долоо дахь сардаа ажиллаж байна. Энэ хугацаанд Монгол Улсад цаазаар авах ялын гvйцэтгэл хийгдээгvйг дурьдах нь зvйтэй байх. Монгол Улсад цаазаар авах шийтгэлтэй ялтны амь уучлах хvсэлтийг хvлээж авах, эс хvлээж авах шийдвэр нь эцсийн шатанд Тєрийн тэргvvнийх байдаг. Эрдэнэт хvний алтан амийг уучлах эсвэл таслах шийдвэр єєрт ноогдож, vзэгний vзvvрт ойрхон ирсэн тэр цаг дор би бvрэн эрхийнхээ хvрээнд нэгэн шийдвэр гаргах шаардлагатай тулгарсан.

Цаазаар авах ялаар шийтгэгдсэн этгээдийн vйлдсэн гэх хэргийн байдал, сэдэл, иж бvрдэл янз бvр байдаг. Харин Тєрийн тэргvvний хувьд энэ асуудлаар барих миний зарчим нэг байх ёстой гэж би vзсэн. Энэ бол тэр ялтны, тэр иргэний амийг уучлах. Энэ зарчмаа би Монгол Улсын Ерєнхийлєгчийн хувьд цаашид тууштай баримтлах болно.

Ингэж ажиллах нь манай улсад хvний амины эрхэм vнэлэмжийг баталгаажуулахад тустай. Мєн ийм алхам хийх шаардлагыг vvсгэж байгаа шалтгаанаас єнєєдєр заримыг нь дурьдах нь зvйтэй гэж бодож байна.

Шалтгаан нэг: Амь уучлах гэдэг бол ял уучлах гэсэн vг биш. Цаазаар авах ял шийтгvvлсэн ялтны амийг Монгол Улсын Ерєнхийлєгч уучилсан тохиолдолд, тэр этгээдийн ял гучин жилийн хугацаагаар гянданд хоригдох ялаар солигддог. Єнєєдрийн мэдэгдэж байгаа албан ёсны баримтаас vзэхэд хуулинд заасан энэхvv ялыг бvрэн эдэлж дуусгасан амьд хvн манай улсад алга байна. Энэ нь цаазаар авах ялаар шийтгvvлсэн этгээдvvд нэг бол vхсэн эсвэл vргэлжлvvлэн ялаа эдэлж байна, тэднээс наранд гарсан хvн одоо алга гэсэн vг. Єєрєєр хэлбэл тухайн хэрэгт ноогдуулсан ял нь шударга байх юм бол тэр этгээд vхэн vхтлээ vйлээ шоронд эдлэх нєхцєл Монголд vйлчилж байна.

Амь уучлагдсан ялтнуудын хоригдож байхдаа нас барсан шалтгаан нь амиа хорлосон эсвэл євчний улмаас гэсэн тодотголтой байгаа юм. Одоогоор цаазаар авах ял нь уучлагдан ял эдэлж байгаа ялтнуудаас гяндангийн нєхцєлд эдлэх 15 жилийн ялаа бvрэн эдлээд, хуулийн дагуу дэглэм буурч, онцгой дэглэмд vлдсэн ялаа vргэлжлvvлэн эдэлж байгаа ялтан 2 байна. Бусад нь гянданд ялаа эдэлж байна. Монгол Улсад цаазаар авах ял шийтгэгдээд амь нь уучлагдсан ялтны ял чанга, энэ чиглэлийн ялын бодлого тууштай хэрэгжиж байна.

Шалтгаан хоёр: Хvнд хэрцгий гэмт хэрэгт ноогдуулах ял чанга байх ёстой. Гэхдээ цаазаар авах ял нь уг зорлигод иж бvрэн vйлчилж чадахгvй байна. Уг шийтгэлийг гvйцэтгэснээр бvх зvйл дуусаж байна. Цаазаар авах ялыг оноохдоо хийдэл гаргасан, бvр гэмгvй иргэний амийг хууль шvvхийн ажиллагааны алдаа мадгаас болж тєр егvvтгэсэн байх, эсвэл цаазаар авах биш єєр ялаар тухайн хvн шийтгэгдэх байсан уу гэх асуултууд хариултгvй vлддэг.

Тэр тусмаа их хохиролтой, зохион байгуулалттай зарим хэргийг ч тодорхой этгээдийг цаазалснаар далимдуулж хаах боломжийг энэ тєрлийн ял олгож байгааг vгvйсгэх аргагvй юм. Цаазаар авах ял нь уг ялаар шийтгэгдсэн этгээд, аль эсвэл шийтгэгдэх ёсгvй этгээдийн хувьд шударга шийтгэл болж бас чадахгvй байна. Цааз тойрсон алдаа мадаг, тvvнийг далимдуулсан эс далимдуулсан, ял завшсан завшаагvй, санаатай санаагvй vйлдэлд санаа зовохгvй байхын аргагvй. Зєвхєн ил тод болсон, цаазлуулах шийтгэл оноогдоод тэр ял нь єєрчлєгдсєн жишээнээс зарим нэгийг дурдъя.

Нийслэлийн Баянзvрх дvvргийн нутаг дэвсгэрт гарсан хvн амины хэрэгт Монгол Улсын 5 иргэн сэжиглэгдэж тус бvр 207-1252 хоног хоригдсон байдаг. Тэр тавын дєрєвт шvvхээс нэг удаа цаазаар авах ял оноосон. Харин эцсийн шатны шvvхийн шийдвэрээр тэдгээр нэр бvхий иргэд цаазаар авахуулах биш, vйлдсэн гэх хэрэг нь хэрэгсэхгvй болж цагаагдсан.

Дээрх хэрэгт сэжиглэгдсэн нэг иргэн тухайн шийдвэр гарахаас ємнє, хоригдож байхдаа сvрьеэ євчний улмаас нас барсан. Хэрэв давж заалдах шатанд шvvхийн шийдвэр хэвээр vлдэж, тэр хvмvvсийн амь уучлагдаагvй байсан бол, Монгол Улсын тэдгээр гэм зэмгvй иргэдийн амь тєрийн буудан алах ялаар хороогдох байжээ.

Vvнээс гадна нэг иргэнийг 6 жил 8 сар 23 хоног мєрдєн шалгаж, 6 удаа прокурор тvvнд яллах дvгнэлт бичиж, 3 удаа шvvх тvvнд цаазаар авах ял оноосон байдаг. Харин дээд шатных нь шvvхийн магадлангаар тvvний хэрэг хэрэгсэхгvй болсон.

Монголын Эмнести интернэшнл байгууллагын мэдээнд, манай улсад шат шатанд цаазаар авах ял оноож байгаа 3 шийдвэр тутмын доод тал нь нэг нь хvчингvй болж, єєрчлєгдєж байсныг тодорхой баримтад тулгуурлан бичжээ. Ийм дутагдлыг Монгол Улсын тєр хvний амины асуудал дээр хэрхэвч гаргаж болохгvй, ийм хийдэл байх ёсгvй гэдгийг Та бvхэн сайн ойлгож байгаа. Гэтэл байдал ийм л байна.

Шалтгаан гурав: Цаазаар авах ялыг цаазаар шийтгэгдэх ёстойд нь биш ёсгvйд нь халдааж хэрэглэсэн тохиолдол цєєнгvй байдаг. Эрх мэдэлд ойрхон, бас тvvнд нєлєєлєх боломжтой хэсэг, зарим шийдвэр гаргагчдын улс тєрийн болон явцуу сонирхлыг гvйцэлдvvлэх хэрэгсэл болсон тохиолдлууд ч бий. Монголчууд ч дээрхи гашуун сургамжийг тойроогvй. Монгол Улс бол зуун дамжуулж цагаатгал хийгээд хилсээр цаазалсан иргэдээ цагаатгаж дуусаагvй байгаа, 1 хvнд ноогдох тэдгээр иргэдийнхээ тоогоор дэлхийд толгой цохидог орны нэг.

Манай єнєєгийн мєрдєж байгаа эрvvгийн хуулиар буудан алах ял бол цааз авах гэмт хэрэг vйлдсэн хvнд аюултай биш, харин тийм гэмт хэрэг vйлдээгvй хvнд аюултай шийтгэл. Монгол Улсад цаазаар авах шийтгэлийг гэмт хэрэг vйлдэхдээ 18 нас хvрсэн, гэхдээ 60 нас хvрээгvй эрэгтэй хvнд оноодог. Бас гэмт хэрэг vйлдээгvй, аль эсвэл єєр ялаар шийтгэх боломжтой байхад уг ялыг дээрхи насны хоорондох дурын иргэндээ оноочихсон байх хаалгыг єнєєдєр бид хаагаагvй байна.

Ийм боломж нээлттэй байхын зовлонг монголчууд хангалттай амссан. Зєвхєн ганц жишээ дурдъя. 1937 оны 10 дугаар сараас 1939 оны 4 дvгээр сарын хооронд 16 сарын дотор, тэр vед шvvхийг орлон байгуулагдсан Онцгой бvрэн эрхт комиссын 51 удаагийн хуралдаанаар 20474 хvнийг буудан хороох ялаар хилс шийтгэсэн байдаг. Нэг удаагийн хурлаар 1228 хvртэл хvнийг бєєнд нь цаазаар авахаар шийдвэрлэсэн тохиолдол ч гарсан. Тэдгээрийн дунд 8-н эмэгтэй цаазлагдсан баримт бий.

Монголчуудын нилээд нь дээрхи хэлмэгдэлд гадаадын гар хєл оролцсон гэж vздэг. Цаазтай ялыг хадгалах нєхцєлд тvvнийг дотоодоос тєдийгvй гаднаас ашиглах боломж байдаг. Тvvхэнд хэлмэгдсэн манай иргэдийн ихэнх хувийг хийж бvтээх ид насандаа хилс хэрэгт ороогдон цаазлагдсан хvмvvс эзэлдэг.

Тэр vеийн улс тєр, эрх зvйн орчинг єнєєдєртэй харьцуулах аргагvй. Маш том єєрчлєлт орсон. Гэхдээ цааз хэмээх шийтгэл нэг л мєн чанартай. Хvний амийг тєрийн нэрийн ємнєєс егvvтгэдэг. Тэр нь єєрчлєгдсєнгvй. Монгол Улсад шvvхээс цаазаар авах ял шийтгэгдэж байгаа иргэдийн 67 хувь нь идэрхэн 20-40 насны эрчvvд байгаа юм. Мєн тэдний олонхи нь анх удаа гэмт хэрэг vйлдэж цааз сонссон байдаг.

Шалтгаан дєрєв: Цаазаар авах ял бол хэн нэг нь ємєєрєєд байх хvсvvштэй ял биш. Аль эсвэл хэн нэг нь эсэргvvцээд байх огт хоосон газар бий болсон шийтгэл бас биш. Харин энэ бол хамгийн эрсдэл єндєртэй, хvний хvн ёсны vнэлэмжийг vхтэл нь дордуулдаг шийтгэл.

Цаазаар авах ялын нэг талд нь уг ялаар шийтгvvлэгч этгээд, нєгєє талд нь хохирогч байдаг. Мєн гомдол саналтай ар гэрийнхэн нь, ойр дотных нь хvмvvс vлддэг. Балмад гэмт хэргийн хохирогчид “амийг амиар” гэж шаардах нь байдаг. Амийг амиар солиод ч асуудал бvрэн шийдэгддэггvй. “Энэ эмгэнэл биднээр дуусаг” гэж хэлдэг нь ч бий. Юуны ємнє ийм байдлаас хохирсон, єнчирсєн иргэдээсээ уучлал гуйя.

Гаргаж болохгvй алдаа гэж байдаг. Зєвхєн хаалгыг нь хааж байж зогсоодог алдаа ч бий. Энэ бол цааз. Цаазыг бvрэн халахгvйгээр тvvнийг тойрсон алдаа завхралаас бvрэн ангижрах боломжгvй. Цаазыг хэрэглэхгvй болсон цагт л хvний амины, хvний эрхийн vнэлэмж жинхэнэ ёсоор дээшилж, баталгаа нь сайжрах бодит нєхцєл бvрэлддэг. Энэ шийдвэрийг гаргахад оролцдог эрх бvхий байгууллага, хvмvvсийн хариуцлага ч дээшилдэг. Хvний мєн чанарын нэг vзvvлэлт бол шударга ёсыг хvсдэгт оршдог. Амьд хvн аргатай гэсэн vг ч бий. Хилс шийтгэгдсэн ч амьд хvнд л vнэн мєнєє олох боломж vлддэг.

Монголчуудын хувьд хvний амийг дэлхий даахгvй баялгаас ч vнэтэй гэж vздэг. Тийм ч учраас хvнд хамаатуулж зєвхєн “Алтан амь” гэсэн тодотгол хэрэглэдэг. Хvн хvнийхээ амийг егvvтгэхгvй байх бvрэн баталгааг аль ч нийгэм бvрэлдvvлж чадаагvй байна. Харин тєрийн нэрийн ємнєєс иргэнийхээ амийг егvvтгэхгvй байх боломж Монгол Улсад бий. Олон нийтийн шахалтаар цаазаар авах ялаас татгалзсан орон гэж дэлхийд vгvй. Харин тєр нь энэ ялыг хэрэглэхээс татгалзсан орны тоо жилээс жилд нэмэгдсээр байна.

Энэ дэлхий хэмээх хєх гариг дээр хvн хvнээ хєнєєхгvй байх баталгаа мєд бий болохгvй байж магадгvй. Харин аажмаар дэлхийн бvх улс орон иргэнийхээ амийг тєрийн нэрийн ємнєєс хєнєєхгvй тvвшинд хvрч чадна гэдэгт би итгэдэг. Монгол Улс хэтэрхий оройтсон ч, бvр олон орны хойно сvvл мушгисан ч цаазаар авах ялыг хэрэглэхгvй байх нєхцєлийг бvрдvvлэх ёстой.

Шалтгаан тав: Монгол Улс бол дэлхийн хамтын нийгэмлэгийн нэг гишvvн. Нэгдсэн Vндэсний Байгууллага цаазаар авах ялыг дэмждэггvй. Энэ ялаас гишvvн орнуудаа татгалзахыг байнга уриалдаг. Шийдвэр ч гаргадаг. НVБ нь цаазаар авах ялын эргэн тойрон дэх нєхцєл байдал, дэвшил ухралтын талаар дэлхийн хамтын нийгэмлэгт байнга тайлагнаж, танилцуулдаг.

Дэлхийн улс орнуудыг цаазаар авах ялын хувьд: уг ялыг бvрэн халсан, хэрэглэхгvй байгаа, хэрэглэдэг гэж ерєнхийд нь гурав ангилж байна.

Европ тивийн 42 орноос 40 оронд цаазаар авах ялыг хэрэглэхээ больжээ. Нэг улс цаазаар авах ялаас албан ёсоор тvдгэлзжээ. Єєрєєр хэлбэл Европ тивийн цаазаар авах ялаас ангижирч байгаа vзvvлэлт нь 98 хувьтай байна.

Африк тив дэх 43 орноос 18 нь цаазаар авах ялыг бvрэн халжээ. Дээр нь энэ тивийн 11 орон цаазаар авах ялыг хэрэглэхгvйгээ мэдэгдэж тvдгэлзсэн байна. Ингэж Африк тивийн нийт орнуудын 67,5 хувь нь цаазаар авах ялыг халсан эсвэл тvдгэлзсэн vзvvлэлттэй байна.

Латин Америкийн 18 орноос 14 оронд цаазаар авах ялыг халж чадсанаар энэ тивийн дээрхи vзvvлэлт 78 хувьд хvрчээ. Ази тивийн 46 орны 17 нь цаазаар авах ялыг халжээ. Нэг орон энэ ялыг хэрэглэхгvй тvдгэлзсэн байна. Энэ vзvvлэлтээрээ Ази хамгийн олон орон оршдог тивvvдийн дотор 40 хувьтай байгаа юм.

Гэхдээ манай тивд бvр цаазаар авах ялаас татгалзсан бас уг ялыг хэрэглэхгvй гэж зарласан орнуудын тоо нэмэгдсээр байна. Хvний эрх, ардчиллын хувьд шvvмжлэлд єртдєг Тєв Азийн “стан” улсууд цаазаар авах ялыг хэрэглэхгvй байх чиглэлд тэмдэглvvштэй ахиц дэвшилд хvрч чаджээ. Тухайлбал Казакстан, Киргизстан, Туркменстан, Узбекстан, энэ 4 орон дєрвvvлээ цаазаар авах ялыг халжээ. Харин Таджикстан цаазаар авах ялын гvйцэтгэлийг хийхгvй зогсоосноо дэлхий нийтэд зарлажээ.

Улс орон бvхэн єєр єєрийн замтай. Монгол Улс ч єєрийн сонгож авсан замтай. Монголчууд ам, ажлын нэгдлийг гярхай хардаг ард тvмэн. Бид vнэхээр хvний эрх, эрх чєлєєт байдлыг эрхэмлэн дээдлэхээ зорилгоо болгосон бол, энэ тухайгаа тунхаглан зарласан бол энэ vvргээ бvрэн хэрэгжvvлэхийн тєлєє зvтгэх л ёстой. Аливаа ололт амжилт, дутагдалд vзvvлэлт, хэмжvvр байдгийн адилаар дээрхи ажил ч тодорхой шалгууртай. Хvний эрх, эрх чєлєєт байдлын эрхэм дээд шалгуур бол тvvний хэрэгжилт бvрэн байхад л оршдог. Иймээс Монгол Улсын тєр цаазаар авах ялын тухай бодлогоо хожимдсон ч гэсэн эргэж харах хэрэгтэй. Учир нь дэлхийн улс орнуудын бараг дийлэнх олонхи нь цаазаар авах ялаас татгалзах замыг сонгожээ. Бид ч энэ замд нэгдэх ёстой. Ардчилсан Монголын зам ариун, цусгvй байх ёстой.

Шалтгаан зургаа. Гэмгvй иргэнийхээ амийг уучлах баталгаа єгч чаддаггvй улсад “тєрдєє итгэ”, гэж ард тvмэндээ хэлэх ёс суртхууны эрх vvсдэггvй. Цааз хэрэглэдэг улсын тєрийн тэргvvний хувьд энэ vгийг би єнєєдєр хэлж чадахгvй.
-Таны амийг ямар ч тохиолдолд, мэдсээр байж тєрийн нэрийн ємнєєс шийдвэр гаргаж егvvтгэхгvй гэж иргэддээ хэлж чаддаг Ерєнхийлєгч байхыг би хvсэж байна.

Ёс суртхууны эрхийг хэмжих боломжгvй. Тvvнийг метрлэж эсвэл литрлэх аргагvй юм. Нэг бол ийм эрх байна. Эсвэл тийм эрх байхгvй. Энэ эрх тєрийн тэргvvн хэн байхаас, ямар хvмvvс Монголын тєрийн бодлого тодорхойлохоос хамаарах ёсгvй. Монголын тєр иргэндээ: “Нэг єдєр таны болон таны ойр дотны, амин хайртай нэгний чинь амин газар луу буу онилохгvй байхын тулд, тэр цаазаар авахуулах ял шийтгэгдсэн хvний амийг уучилж, 30 жилийн хорих ялаар сольж байгаа юм” гэж хэлж чаддаг л болох ёстой.

Монгол Улсад цаазлах ял байгаа нь Монголын ард тvмний буруу биш. Уг ялаар иргэн шийтгэгдэж байгаа нь манай хууль шvvхийнхний ч буруу биш. Харин тэд ялыг шударга оноохыг эрмэлзэж, шударга бус болсон гэж vзвэл тvvнийг єєрчилсєєр ирсэн. Гэхдээ тэнд алдаа гараагvй гэж би хэлж чадахгvй. Алдаа гарахгvй ч гэж би хэлж бас чадахгvй. Тэнд хvний амины vнэтэй алдаа гарч болно. Хууль, шvvхийн байгууллагад хvн л ажиллаж л байгаа. Алдаанаас ангид бодгаль байхгvй гэж ярьдаг биз дээ.

Цаазыг єєрчлєх нь аль ч оронд улс тєрийн шийдэл байдаг. Ийм ял байгаа нь буруу бол манай улс тєрчдийн, Монгол оронд бодлого тодорхойлж байгаа Та бидний л буруу. Цаазаар авах ялын тухай улсын Ерєнхийлєгчийн хувьд, сонгодог албан тушаалтны хувьд асуудал хєндєх нь амар биш. Миний итгэл vнэмшил бол улс тєрчийн хувь заяа амар байх ёсгvй. Хэцvvг бид хєндєж, хэцvvг бид єєрчлєхгvй юм бол, энэ оронд байгаа хэцvv асуудалтай єєр хэн улаан нvvр, нvцгэн гараараа тулалдах юм бэ?

Улс тєрчид асуудал шийдэхдээ нийгмийн сэтгэл зvйг тооцох гэж оролддог. Цааз бол тєр нь санаачилж, тєр нь ухуулж, тєр нь vлгэр жишээ vзvvлж, тєр нь хєтєлж шийддэг асуудал. Монголын тєр єршєєж, уучилж чаддаг аугаа эрхэм уламжлал, тvvхтэй тєр. Есєн удаа ялаас хэлтрvvлж байсан тvvх, хуулийн бодлого Монголын тєрд л байсан. Хvний сэтгэлд тєрєх єш хонзонг яалтай. Нийгэмд байгаа хvчирхийллийг яалтай. Гэхдээ тєрийн зvрх, тархинд бол єршєєл уучлал хадгалагдаж байх ёстойг бидний ихэс дээдсийн дээрхи мэргэн бодлого харуулж байгаа юм.

Монголын нэн шинэ тvvхэнд цаазаар авах ялыг хэрэглэхгvй гэж шийдвэрлэсэн гэгээн тохиолдол бас бий. 1953 оны 8 дугаар сарын 05-ны єдрийн АИХ-ын Тэргvvлэгчдийн 93 дугаар зарлигт “БНМАУлсад дагаж шийтгvvлэн байгаа хуулиудаар тогтоосон алах ялыг хэрэглэхгvй болгож” гэж шийдвэрлэсэн байдаг. Гэвч дээрхи шийдвэрээсээ 10 сарын дараа тодорхой шалтгааны улмаас буцжээ. Цаазаар авах ялаас татгалзаад уг ялыг дахин хэрэглэсэн орнууд байдаг. Гэхдээ ийм хандлага сvvлийн жилvvдэд дэлхийд цєєрсєєр байна. 1985 оноос хойш цаазаар авах ялаас 50 гаруй орон татгалзжээ. Тэдний зєвхєн 4 нь шийдвэрээсээ буцсан гэж тэмдэглэгдэн vлджээ.

Адал балмад аллага, гэмт этгээдийн тухай сонссон аль ч олонлог тvvнийг тєрєєс хатуу цээрлvvлэхийг шаарддаг. Хилэгнэсэн олны хилэнд автвал хилэнцтэй шийдвэр гаргах магадлал улам єндєрсдєг. Иймээс ялын хатуу бодлого эргэж хянах боломжтой, тийм шийтгэл тогтвортой, цагийн шалгуур даадаг байх ёстой. Алах ялаар шийтгэгдсэн этгээдийн амийг уучлахдаа олон жилээр, тухайлбал 30 жил тvvнийг хорьж шийтгэх ялаар сольдог нь зvгээр ч тогтсон жишиг биш юм. Эгзэгтэй хэргийг ул суурьтай шалгаж, аюултай гэмт хэрэгтнийг удаан шийтгэх нь буруу биш.

Шалтгаан долоо: Монгол Улсад ардчилсан оронд байдаг олон зовлон бэрхшээл бий. Бас тvvнийгээ шийдэх боломжууд ч бий. Бvс нутагтаа эрх чєлєєний загвар болон гэрэлтэх Монгол улсын сайн нэрэн дээр нэг том хар толбо бий. Тэр бол хvний нандин эрхийг vхтэл нь унагадаг цаазаар авах ял юм.

Би Монгол Улсын Ерєнхийлєгчийн хувьд хєгшин, хvvхэд ялгалгvй олон иргэддээ гар утсаар нь дамжуулан 2010 оны эхний єдєр мэндчилэгэ хvргэсэн. Би мэндчилгээндээ “Монголынхоо сайн нэрийг Та гаргаж чадна” гэсэн мессежийг хvргэхийг хичээсэн.

Монгол Улс цаазаар авах ялыг гvйцэтгэдэггvй орон болж байгаагаа зарлаж, улмаар энэ ялыг хэрэглэдэггvй орон болж чадвал Монголын нэр дэлхийд сайнаар гарна. Монголчууд цаазаар авах ялын тухай улс гэр дотроо санал зєрєлдєж болно. Харин дэлхийд Монголын нэр, Монголын vнэлэмж улам сайжирна. Би тєрийн тэргvvний хувьд Монголынхоо нэрийг сайнаар дуулгах энэ ажлыг гvйцэлдvvлэхийн тулд шаардлагатай санал санаачлагыг гаргах болно. Эрхэм УИХ-ын болон Засгийн газрын гишvvд, улс орныхоо сайн нэрийг эрхэмлэгч байгууллага иргэд та бvхнийг надтай нэгдэхийг хvсье.

Єнєєдрийн хувьд Монгол Улсад “De jure” буюу хуулийн дагуу цаазаар авах ял байгаа. Харин “De facto” буюу практикт уг ялыг гvйцэтгэхээс татгалзаж, цаазаар авах ялыг 30 жилийн гянданд хорих ялаар сольж байгаа юм. Энд бас 2 зvйлийн жижиг тодруулга хийх хэрэгтэй. Нэгд нь; энэ бодлого цаазаар авахуулах ял шийтгvvлсэн тухайн хоригдол Ерєнхийлєгчєєс амь гуйсан тохиолдолд хэрэгжиж байгаа. Намайг Ерєнхийлєгчєєр ажиллах єнгєрсєн хугацаанд амь гуйгаагvй ялтан гараагvй болно. Ер нь амь гуйхгvй байх нь маш ховор тохиолдол. Нєгєє нь єнгєрєгч 2009 он бол бvхэлдээ цаазаар авах ялын гvйцэтгэл Монгол Улсад нэг ч хийгдээгvй жил юм. Учир нь амь гуйгаад хvлээгдэж байсан ялтнуудын амийг би уучилсан. Цаашдаа ч цааз аваад хvлээгдэж байгаа ялтны амь уучлагдаж гянданд эдлэх ялаар солигдоно.

Нєгєє талаар Монгол Улсын Ерєнхийлєгчийн хувьд би 2009 онд цаазаар авах ялын бодлогод Монголд гарсан єєрчлєлт цаашид vргэлжилнэ гэдгийг парламентдаа, ард тvмэндээ, олон улсад хандан єнєєдєр зарлаж байгаа юм. Ингэж Монгол Улс єнєєдрєєс эхлээд цаазаар авах ялын хувьд уг ялыг гvйцэтгэхээс тvр тvдгэлзэж, олон улсын тvгээмэл ойлголтоор энэ ялын гvйцэтгэлд “Moratorium” зарлаж байгаа орон боллоо. Цаашаа Монгол Улсын зорилго уг ялыг огт хэрэглэдэггvй орон болоход, тийм чиглэлд хууль журмаа єєрчлєхєд оршино.

Дээрхи бодлого бол Монголын ард тvмний 20 жилийн ємнє хийсэн тvvхэн сонголттой, манай улсын хvний эрх, ардчиллыг дээдэлсэн зам мєр, зорилготой бvрнээ нийцнэ гэж би vзэж байна. Маргаашнаас эхлээд монголчууд иргэнээ тєрийн нэрийн ємнєєс цаазалдаг орны тооноос, иргэндээ оноосон цаазаар авах ялыг гvйцэтгэдэггvй, тухайн ялтныг удаан хугацаагаар, хатуу чанга дэглэмд хорьж шийтгэдэг орны тоонд орно. Бас маргаашнаас эхлээд миний одоо хэлж байгаа шиг цаазаар авах ялыг халах тэмцэл амар хялбар явагдахгvй нь ойлгомжтой. Харин би Монгол Улсын тєрийн тэргvvний хувьд эхлvvлсэн энэ ажлаасаа ухрах, буулт хийх ямар ч бодол алга. Учир нь энэ бол зєв, ариун, шударга зорилт юм.

УИХ-ын дарга, эрхэм гишvvд ээ. Би vгээ ингээд дуусгаж болж байна. Гэхдээ надад хэлэх нь зvйтэй гэж vзсэн нэг шалтгаан, хоёр онцгой нєхцєл байна. Тэвчээртэй vргэлжлvvлэн сонсохыг хvсье.

Шалтгаан найм. Цаазаар авах ялыг хадгалахад чиглэсэн нэг тайлбар бол уг ял нь гэмт хэргийн бууралтад нєлєє vзvvлдэг гэсэн ойлголт юм. Цаазаар авах ялыг халснаар гэмт хэрэг тухайн оронд єссєн, эсвэл буурсан гэх vзэгдэл нэг ч судалгаагаар нотлогдоогvй байна. Харин зэрлэг балмад гэмт хэргийг vйлдэх, тvvнийг даамжруулах хvчин зvйл болдог гэсэн ажиглалт байдаг. “Би дvvрсэн хvн” гэдэг хэллэг, тvvнээс vvдсэн балмад vр дагаварууд ч дээрхи ажиглалттай холбоотой байж болох юм.

Аллагыг аллагаар засах аргагvй. Зєєлєн нь хатуугаа гэж ярьдаг. Vхлээс зарим нь айдаг байхад, vхэл заримыг нь улам зэрлэгшvvлдэг. Харин бузар гэмт хэрэг vйлдэгдсэд шударга шийтгэлээс айдаг. Шударга шийтгэл гэдэг бол тухайн гэмт vйлдэлд таарсан шийтгэл байхаас гадна, хэргийн vнэн мєн нь бvрэн тогтоогдож ил тод болоход оршдог.

Холын жишээ дурьдахад: АНУ-ын цаазаар авах ял хэрэглэдэг мужид, уг ялыг хэрэглэдэггvй мужаас гэмт хэргийн, тэс тусмаа зэрлэг балмад гэмт хэргийн тvвшин єндєр байдаг тухай зарим эх сурвалжид єгvvлсэн нь бий. Гэхдээ Америк бол цаазаар авах ялын хувьд бидний vлгэр жишээ аваад байх газар биш. Англи Улс цаазаар авах ялаас татгалзаад бvтэн 40 жил болжээ. Энэ хугацаанд 20 гаруй удаа уг ялыг сэргээх гэсэн оролдлого гарчээ. Харин энэ орны бодлого тодорхойлогчид улсынхаа эрхэмсэг нэр тєрийг тууштай хамгаалж, бvр дайны vеийн гэмт хэрэгт ч цаазлах ял хэрэглэхгvй байхаар эцэслэн шийджээ.

Монгол Улсын цаазлах ялын бодлогод бусдын жишгээс онцгой гажсан гэхээр зvйлvvд цєєнгvй байдаг. Цаазаар авах ял сонссон хvн хэргээ давж заалдах бол 10, хэрвээ амь гуйх бол дєнгєж 15 хоногоор хуулийн хугацаа нь дуусдаг. Олон улсын байгууллагын энэ хугацаанд тавьдаг шаардлага бол наад зах нь 3 жилээс багагvй байх ёстой гэж vздэг. Цаазтай хэргийн нотлох баримтад ДНК-гийн шинжилгээг заавал оруулахыг шаарддаг зарим єндєр хєгжилтэй оронд уг хэрэгт холбогдон хоригдож байсан хvмvvс гэмт хэрэг vйлдээгvй нь нотлогдож хэдэн арваараа суллагдсан тохиолдол ч байдаг.

Монгол Улсын эрvvгийн хуулинд хvнийг цаазаар аваачих шалтаг чамгvй олон байна. Мэргэжлийн болон албаны байгууллагууд тvvнийг янз бvрээр тоолдог. Нэг vгээр хэлбэл тэнд тодорхой заалт ч байна, бас яаж ч урвуулж болохоор ойлголтууд байна. Манай эрvvгийн хуулинд цаазтай зvйл ангийн тоо 7 бий гэж vздэг. Харин тэр 7-н заалт дотроо, надад гаргаж єгсєн албаны эх сурвалжийн тоолж жагсааснаар, хvнийг цаазаар авах ял шийтгэж болох 59 хэсэг, гэмт vйлдэл байна. Ийм єргєн талбарт гаргаж байгаа шийдэл тєгс тєгєлдєр, зуун хувь шударга байх боломж нэн хомс юм. Тиймээс цаазаар авах ялыг хэрэглэхээс татгалзах нь олны нийтлэг жишиг болж нэгэнт тогтжээ.

Манайд цаазаар авах ялыг хэрэглэдэг орнуудад байдаг нийтлэг дутагдал бий. Харин зєвхєн Монголын гэж хэлж болохоор бvр дэлхий нийтээрээ мэддэг маш жигшvvртэй, бvдvvлэг алдаа ч байна. Би цаазаар авах ялыг халах шалтгааныг найман хэсэг болгож нэрлэлээ. Одоо миний хэлэх гэж байгаа зvйл бол зvгээр нэг шалтгаан бус бvр Монголын зовлон, цаазаар авах ялыг тойрсон жигшvvртэй зарим байдлын тухай юм. Би vvнийг Монголд цаазаар авах ялтай холбоотой, бас нэн даруй єєрчлєх хэрэгтэй онцгой нєхцєл гэж vзэж байна.

Онцгой нєхцєл нэг: Монгол Улсад цаазаар авах ялаар шийтгэгдсэн л бол тэр хvний хувь заяанд хєндлєнгийн хяналт тавих боломж байхгvйтэй адил. Олон улсын хvний эрхийн байгууллагуудын санааг цаазаар авах ялтай орнуудаас хамгийн ихээр зовоодог гэж, жил бvрийн тайланд нь ордог орон дэлхийд дєрєв бий. Тэдгээрийн нэг нь Монгол Улс. Тэр дєрвийн заримд нь цаазаар авах ялын хяналтыг сайжруулах, зарим талаар тvvнийг эргэж харах, бvр цаазаар авах арга хэлбэрт нь хvмvvнлэг хандлага орж байгаа тухай олон улсын байгууллагууд дурьджээ.

Монголын хувьд цаазаар авагдсан хvмvvсийн мэдэлээл огт байхгvй, байгаа нэг нь ам дамжсан шинжтэй, энэ асуудлаар хамгийн муу vзvvлэлттэй орноор нэрлэгдэж байна. Бодит байдал ч ийм байгаа. Би энэ асуудлаар єнєєдєр УИХ-ын чуулганд vг хэлэх гэж тодорхой байгууллага, албаны хvмvvсээс шаардлагатай мэдээлэл авсан. Цаазаар авах ялтай холбоотой тэдгээр мэдээллvvдийн дотор зєрvv гарч ирсэн. Энэ бол миний сэтгэлийг хамгийн их зовоосон зvйлийн нэг.

Манай улсад хуулинд зааснаар цаазаар авах ял гvйцэтгэх журам, ажиллагаа, гvйцэтгэсэн тухай баримт бичиг нь байнга, тєрийн маш нууцын зэрэглэлтэй байдаг. Тєр бол нийгэмд шударга ёсыг сахиулах vvрэгтэй. Шударга ёс нь огт мэдээлэлгvй, огт хяналтгvй орчинд хэрэгжих боломжгvй. Шударга ёс бол хvний эрхийг, хvнийг тойрч хэрэгждэг. Эзэнгvй шударга ёс гэж vгvй.

Цаазлуулах ялаар шийтгэгдсэн ялтанд ч хvний хувьд тодорхой эрх, хvндэтгэл байх ёстой. Монголд иргэн хvн цаазаар авах ял шийтгэгдээд, Ерєнхийлєгч тvvний амийг уучлаагvй бол тvvнээс хойшхи бvх vйл ажиллагаанд олон улсын байгууллагын болон дотоодын байгууллагын зvгээс хєндлєнгийн хяналт тавих, мэдээлэл авах ямар ч боломж байхгvй. Энэ хаалттай байдал ялтны ємгєєлєгч, ар гэрийнхэнд нь ч vйлчилдэг. Нvдгvй хар нvх, нєгєє ертєнц л гэсэн vг.

Монголчууд бид тиймэрхvv хар нvхийг хаах гэж, наад зах нь тийш гэрэл тусгах гэж хvмvvнлэг, ардчилсан нийгэм байгуулахаа єчигдєр ойг нь тэмдэглэсэн Vндсэн хуулиндаа тод заасан. Учир нь нэг л тийм нvх нийгэмд байвал тийшээ юу ч хамаагvй сорогдон алга болж болдог. Цааз тойрсон тэр нvхийг хаахын тулд эхлээд цаазаар шийтгvvлсэн хvнийг амьд байлгах нь, тэгээд зохих ялыг нь чанга эдлvvлж байх нь зєв юм гэж би шийдсэн.

Цаазаар авах ял шийтгэгдсэн, гvйцэтгэл нь хийгдсэн иргэний тухай улсын Ерєнхийлєгчийн хувьд надад ч бvрэн мэдээлэл байхгvй. Сайндаа л асууна. Сайндаа л илтгэл сонсоно. Хєндлєнгєєс єєр хvн мэдээгvй, хараагvй юмыг, Ерєнхийлєгч ч харах, мэдэх боломж байхгvй. Бусдын жишгээр цаазаар авах ялыг гvйцэтгэхэд хохирогчдын тєлєєлєл байлцдаг, наад зах нь ємгєєлєгч нь хєндлєнгийн хяналт болж оролцдог бол тэнд юу болж єнгєрсєн тухай хvнд итгэл vнэмшил тєрнє.

Цаазаар авах ялын эргэн тойронд янз бvрийн яриа байдаг. Харин уг ялыг гvйцэтгэдэг гэдэгт надад эргэлзээ алга. Гэхдээ л нууц учраас миний ч мэдэхгvй юм тэнд бий. Нэгэнт л нууц юм бол нууц л байдаг. Их нууцалсан юм бол илvv л нууц байдаг. Тиймдээ ч зvй ёсны хардлага сэрдлэг дагуулдаг. Энэ байдал намайг дараачийн онцгой нєхцєл рvv хєтєлж байгаа юм.

Онцгой нєхцєл хоёр: Цаазаар авах ялыг гvйцэтгэсний дараа цаазаар авахуулсан хvний цогцос тойрсон санал гомдол, хvсэлтvvд гарсан байдаг. Энэ бол ил тод болсон зvйл. Цогцосыг нь Монголд ар гэрт нь єгдєггvй. Амьдад нь гэмт хэрэгтэнд тєрийн нэрийн ємнєєс дээд цээрлэл vзvvлж болно. Амьгvй цогцсыг тєр vргэлжлvvлэн цээрлvvлж болохгvй.

Цаазлуулах ялаар шийтгэгдсэн амьд хvнд байтугай, цогцсонд нь тавих хяналт Монголд хомс байна. Ял сонсоод уучлал хvлээж байхдаа амиа хорлохыг завдсан, амиа хорлосон хvмvvсийн vлдээсэн захиасын нэг нь цогцсоо ар гэртээ шилжvvлэх, ойр дотныхныхоо хvрээлэлд оршуулагдахыг эрмэлзсэнд байдаг нь нууц биш. Энэ тухай саяхан нэг сонинд бичсэн байсан. Гvйцэтгэл хийгдэж булсан цогцос хvртэл бороо цасны vерт ил болж, шуугиан тарьсан тохиолдол бий.

Монголчууд бол хvний хойтоход хvндэтгэлтэй ханддаг хvмvvс. Цаазын гvйцэтгэл, цогцосны тухай сонсч байхад тєрийн маш нууцын зэрэглэлтэй гарсан, тэр тухай Ерєнхийлєгчийн зарлигийн зарим заалт хэрэгждэггvй, хэрэгжvvлэх боломжгvй байдаг гэсэн vг ч чих дэлссэн. Ийм юм байж болохгvй нь хэнд ч ойлгомжтой.

Цаазаар авах ялын гvйцэтгэл тойрсон зарим байдалтай албаны хvн явж танилцсан. Мэдээллийг нь ч би сонссон. Мєн уг гvйцэтгэлд оролцдог гэж мэдvvлсэн албаны тодорхой хvнтэй уулзсан, санал бодлоо ч солилцсон. Бодит байдлыг сонсч байхад цаазаар авах ялыг гvйцэтгэхгvй байх нь зєв гэсэн миний итгэл vнэмшил улам нэмэгдсэн. Албаны нууц хvмvvс ч “Монгол Улс цазаар авах ялын єнєєгийн практикт цэг тавих ёстой” гэж санал нэгдэж байсан.

Гэмт хэрэгтэн гэмт vйлдлээ нууцалдаг. Харин гэмт хэрэгтний хувь заяаг тєр бvхэлд нь нууцлаад байх шаардлагагvй. Ер нь мєнхийн нууц гэж vгvй. Хэзээ нэгэн цагт Монголын нийгэм энэ тухай ярих л болно. Эртхэн яривал, эртхэн асуудлыг шийдэх боломж бvрдэнэ гэсэн vг. Миний ярьж хэлсэн чиглэлд хууль дvрмээ єєрчлєх, тоо баримтаа жигдлэх, vзэж шалгах, хєндлєнгийн хяналтыг нэмэгдvvлэх зvйл олон бий. Энэ талаар шаардлагатай арга хэмжээг цаг алдалгvй авах хэрэгтэйг би ойлгосон.

Би хувьдаа цаазаар авах ялыг халах тухай Монгол Улсын хууль тогтоох байгууллагад хандаж, єнєєдєр анх удаа ярьж байгаа юм биш. Одоогоос 19 жилийн ємнє тухайн vед анх удаа ардчилсан сонгуулиар сонгогдсон АИХ-ын нэг депутатын хувьд Vндсэн хуулийг хэлэлцэж байхад би энэ саналаа хэлж байсан. Тэр vед хоёр єдрийн турш цаазаар авах ялтай холбогдсон асуудлаар АИХ-ын депутатуудын дунд хэлэлцvvлэг єрнєж байсан юм.

Би цаазаар авах ялыг халах саналаа 8 зvйлийн vндэслэлээр хэлж байсан байх юм. Єнєєдєр энэ саналаа 8 бvлэг шалтгаан, дээр нь хоёр онцгой нєхцєлд тулгуурлаж УИХ-д илтгэж байна. АИХ-ын чуулганд 19 жилийн ємнє хэлж байсан vгээ єнєєдєр би сануулахдаа єєрийгєє сvрхий хvн болгож дєвийлгєх гэсэнгvй. Харин тухайн vед цаазаар авах ялыг халах саналыг дэмжиж байсан ард тvмний тєлєєлєл-депутатууд цєєнгvй байсан юм шvv гэдгийг дурьдах гэсэн юм.

Монголчуудын эрх чєлєє, тусгаар тогтнол, бие даасан байдлаа баталгаажуулах тэмцэл олон жил, олон зуун дамжин єрнєсєн. Ирэх 2011 онд Монгол Улс тусгаар тогтнол, эрх чєлєєгєє сэргээн тогтоосныхоо 100 жилийн ойг тэмдэглэнэ. Аливаа орны эрх чєлєєт, бие даасан байдал тухайн орны иргэдийнх нь эрх чєлєє, бие даах чадвараар хэмжигдэх нь бий. Тєрийнхєє нэрийн ємнєєс, тухайлбал ардчилсан орны хувьд нэг иргэнийхээ нэрийн ємнєєс нєгєє иргэнийхээ амийг хороодоггvй улс болж, уг билэгдэлт ойд бэлэг барихыг би нийт иргэдээсээ хvсэж байна.

Монгол Улс бол тvvхийн ч, эрх чєлєєний ч хувьд эрхэмсэг дvр тєрхтэй орон. Иргэд нь ч ийм орон. Иймээс би Монгол хvний тэр эрхэмсэг байдлыг vхтэл нь доош хийж байгаа цаазаар авах ялын тухай яриаг Монгол Улсад vvрд мартахыг хvсэж байна.

Монгол хvн бол цаазаар авагдах дорд хувь заяатай хvн биш. Тэнгэр заяатай, их хувьтай хvн. Монголчууд аа, миний ард тvмээн, тэнгэр заяа, их хувь, сайн нэрээ хичээж нэр тєртэй амьдарцгаая.

Баярлалаа. Read More......

Уг нь хятадыг монголчууд нанхиад гэдэг юм. Хятад гэдэг нь бидний өвөг дээдсийн нэг хятан буюу киданы олон тоог илтгэсэн нэршил бөгөөд ойд төөрсөн коммунист сармагчдын балгаар харь улсын нэр болон хэвшжээ.

Күнз, Сүнз, Менз, Лаоз, Жуанз, Гаоз зэрэг сэтгэгчид нанхиад хүний түүхэн сэтгэлгээ, ёс зүй, төр улсын тухай ойлголтынх нь үндсийг тавьцгаасан юм. Тэд "Зуун овог", "Гурван үсэг", "Дөрвөн ном", "Таван судар" гээд олон ном туурвисан нь одоо хэр хятадын гадаад бодлогын дэвсгэр болдог ажээ. Эдгээрээс хамгийн нөлөөтэй нь мэдээж Күнз боловч Сүнзийн бичсэн дайтах урлагийн тухай сургаал нь дотор хүний мөн чанарыг илүүтэй харуулдаг. Тийм ч учраас манай дээдэс эртнээс анхааралтай судалж иржээ.

Монголчуудад ч гэсэн үе дамжуулан ашигладаг “Таван өнгөт хөлгөн судар” хэмээх дайтах урлагийн номлол байсан. Өвгөдийн дайтах онол нанхиадынхаас илүүтэй байсныг түүх хэлнэ. Харамсалтай нь Тогоонтөмөр хаан Бээжингээс зугтах үедээ тэрхүү судрыг үрэгдүүлчихсэн юм. Домогт өгүүлснээр уг судрыг Жанчхүүгийн даваанд нуусан агаад нанхиадууд хэдэн үеийн турш эрж хайсан гэдэг.

Сүнзийн “Дайтах урлаг” бол бусдыг эрхэндээ оруулах хятад мэхний цогц юм. Өмнөдүүд хэдэн мянган жил “шавар хотдоо шамбааралдан” амьдарч ирсний хувьд дайн тулаанд муу, баатарлаг сэтгэхүй дутмаг үндэстэн. Нүүдэлчид өөрсдийн ахуй амьдралтай холбоотойгоор байнгын цэрэг дайны бэлтгэлтэй, баатар зүрхтэй төрж, өсдөг. Түүхэндээ тариачид нүүдэлчдийг дайн тулаанаар дийлж байсан нь ховор. Харин нүүдэлчдийн байнгын түрэмгийллийг зогсоох гэхдээ уртаас урт хэрэм босгосон нь өнөө түүхийн гэрч болон дүнхийнэ. Нэгэнт шууд тулалдаад дийлдэггүй болохоор аргаар эзлэхийг чухалчлан “онолдох” болсны хамгийн цуутай нь Сүнзийн “Дайтах урлаг” судар юм.

Сүнз(Сун Цзы) бол Күнзийн үеийн бодит төлөөлөгч, У улсыг мөхөх үеийн(МЭӨ 514-495он) цэргийн зүтгэлтэн аж. Сүнз онолоо амьдралд хэрэгжүүлж чадалгүй улсаа мөхөөсөн. Үхсэнийх нь дараа ойролцоогоор МЭӨ IV зуунд дагалдагчид нь Сүнзийн сургаалаас санаж байгаагаа эмхэтгэн тэмдэглэж үлдээжээ.

“Хадаас хийхэд сайн төмөр шаардлагагүй, цэрэг татахад сайн хүн таарах албагүй” гэсэн хятад хэлц үг нь энэ номноос эхтэй юм байна. “Хамгийн шилдэг ялалт бол дайтахгүйгээр мөхөөх” хэмээн сургаснаараа Сүнз хятадын төрөөс тогтвортой баримтлах стратегийг үндэслэжээ. “Ямар ч аугаа үндэстэн цаг хугацаа хэмээх хүчин зүйлд идэгддэг, хятад хүн хүлээгээд л, мэрээд л байж чаддагаараа бусдаас давуу” хэмээн тэр сургаж байлаа. Мөн тэрээр “Дайн бол хуурах, мэхлэх гэсэн үг” хэмээн тунхаглажээ. “Тодорхой хугацаанд дайсандаа эзлэгдэх, бууж өгөх нь юу ч үгүй болтол нь мөхөөхийн эхлэл ч болж болно” гэх Сүнзийн номлолыг мөрдлөг болгон Мин улсын төрийн зүтгэлтнүүд манжуудад онцын эсэргүүцэлгүй бууж өгөөд 270 жилийн дараа манж үндэстэнг байхгүй болтол нь уусгаж дөнгөсөн ажгуу.

Хятадууд хүлээж чаддаг. Будаатай шаазан гэхэд л тусгай найрлагатай шаврыг гурван зуун жил усанд хэвтүүлж хийдэг жортой. Гурван зуун жилийн цаадах үр дүнг хүлээнэ гэдэг бол өөр ямар ч үндэстэнд байхгүй чанар юм. Сүнзийн дайтах стратеги маш энгийн “Тэвч, хүлээ!”.

“Дайтах урлаг” номыг европт анхлан 1782 онд Мэри Эмио(Marie Amiot) франц хэлэнд орчуулж Наполеон анхааран судалж байсан гэдэг. Мао Зэ Дун энэ номноос “онгод авдаг” гэж хэлсэн удаатай. Монгол хэлнээ нанхиад судлаач М.Чимэдцэеэ өнгөрсөн онд орчуулжээ.

Судрын сүүлчийн бүлэг
Сүнзийн сургаал 13 бүлэгтэй. Сүүлийн бүлэг нь “Урвагч, тагнуулчдыг ашиглах” гэсэн нэртэй юм. “Зуун мянган хүнтэй арми мянган бээр газар довтолгож тулалдах нь өдөрт мянган алтан зоосны зардал шаарддаг. Харин дайсны дотоодод байх урвагчдыг ашиглаж чадвал өдрийн зуун алтан зоосноос хэтрэхгүй зардлаар ялалтыг авна” гэж Сүнз айлджээ.

“Монгол хэзээ дийлдэшгүй вэ?” гэхээр ахиухан орлоготой, эдийн засгийн хувьд бие даах чадвартай үедээ гэсэн хариулт гарна. Үүнийг монголчууд бүгд ойлгож боловсруулах үйлдвэртэй болохоор шамдаж эхлэх үед өмнөдийнхэн алсын зорилгоо урвагчдаар дамжуулан хэрэгжүүлж эхэллээ.

Сүнз 5 зүйлийн тагнуул, урвагчдыг тодорхойлон бичээд идэвхтэй ашиглахыг чухалчлан заажээ. Уугуул ба суугуул урвагчид гэж байна. Уугуул нь монгол хүн атлаа шуналдаа хөтлөгдөн харийнхны гар хөл бологчийг хэлнэ. Суугуул гэдэг нь Монголтой цус холилдсон эсвэл шилжин суурьшсан нанхиад хүн. Нэгэнт судсаар нь нанхиад цус гүйж байгаа бол элэг нь урд зүг рүү байна гэдгийг тооцох учиртай юм байх. Эдгээрийг “төрийн эрдэнэс мэт үзэн чандлан нууцлахыг” Сүнз захижээ.

Уугуул, суугуул урвагчдын хамгийн түрүүнд хийх ажил нь төөрөгдөл үүсгэх, талцуулах ажээ. Яг одоо Монголд тархааж байгаа төөрөгдлүүдийг авч үзье.

Төөрөгдөл 1 – Бид хятадуудад түүхий нүүрс ихээр зараад байхаар хятадын боловсруулах үйлдвэрүүд Монголоос хамааралтай болно. Оросын бензинээс монгол хараат байгаа шиг байдалд Хятадыг оруулъя.

Монголд ахиухан нефтийн орд, нөөц боловсруулах үйлдвэр байхгүй болохоор оросын бензинээс хамааралтай байгаа. Тэгээд ч бензин бол түүхий эд биш, эцсийн бүтээгдэхүүн. Хятад нүүрснийхээ нөөцөөр дэлхийд гуравт орж байхад Монгол 16-д байгаа. Тэгэхээр энэ бол хууран мэхлэлт юм. Харин бид кокс үйлдвэрлэдэг болбол энэ мөрөөдөл биелэх талтай. Өвөрмонгол хятадын мужууд дотор нүүрснийхээ нөөцөөр 4-т орж байгаа. Гэтэл тэнд илэрсэн нүүрсний нөөц 36 тэрбум тонн байгаа нь Тавантолгойнхоос 5 дахин их байна. Нэгэн урваач “бирдийн нүдэнд далай харам” гэж бичсэн нь бидэнд биш, тэдэнд илүү таарах үг.

Төөрөгдөл 2 – Хятадын нарийн төмөр зам бол дэлхийн стандарт юм.

Төмөр замыг өргөн, нарийн царигийн гэж ангилдаг ч нарийн цариг нь дотроо 1200-1435 мм хүртэл маш олон стандарттай. Хятад төмөр замаар таван улстай холбогдож байгаагаас Казахстан, Монгол, Орос, Хойд Солонгостой өргөн царигаар, Вьетнамтай нарийн царигаар холбогджээ. Гэтэл Вьетнамын нарийн төмөр зам нь өөр стандарттай учраас хятадын вагон шууд нэвтрэх боломжгүй байдаг. Энэ нь Вьетнамын зүгээс төмөр замыг аюулгүй байдлын чухал хэрэгсэл гэж ойлгодогтой холбоотой юм. 1963 оныг хүртэл Монголоор дайрсан өргөн төмөр зам шууд Жинин ордог байсан бөгөөд орос хятадын харилцааны хүйтрэлттэй холбоотойгоор хятадууд нарийн царигаар сольжээ.


Төөрөгдөл 3 – Төмөр замыг цэрэг дайны зорилгоор ашиглана гэж айх хэрэггүй.

Дэлхийн улсууд хятадын өсөн нэмэгдэж байгаа эдийн засгийн хүчин чадал улс төрийн давамгайлал болон хувирна гэдэгт бэлтгэж, болгоомжилж байна. Мөнгөтэй, боломжтой болохынхоо хэрээр хүн бодлого тодорхойлоход оролцох гэж хичээдэг (Нарантуул захын эзэн үүний амьд жишээ болох байх). Үүнтэй адил улс орон эдийн засгийн хувьд хүчирхэгжмэгц бүс нутгийн асуудлыг өөрсдийн дур зоригт тохируулахаар чармайдаг ба энэ нь ил, далд дайнд хүргэнэ. Одоо цагт дэлхий хоёр талд хуваагдаж, нийтийг хамарсан дайн хийхгүй нь тодорхой ч бүс нутгийг хамарсан дайн тасрахгүй байна. Орчин цагийн дайн ашигт малтмал, эрчим хүчний нөөцийг эзэмдэхийн төлөөх тэмцэл байх болно. Гачлантай нь яг одоо монголд асар их баялаг нээгдчихлээ. Иракт түрэмгийлэн орсон америк цэргүүд тэнд ардчилал шудрага ёсыг тогтоох гээгүй, дэлхийд хоёрт орох нефтийн нөөцөнд хяналтаа тогтоох л гэсэн юм. “Цөмийн зэвсэг хийсэн” гэсэн шалтаг нь нотлогдоогүй байхад хөөрхий Саддамыг дүүжилж орхисон билээ.

Сүнз “Ах дүү, холбоотон улс гэж байдаггүй, бүгд бидний дайснууд” гэсэн нь хятадын цэргийн номлолын тулгуур ойлголт юм. НҮБ-ын геостратегийн шинжээч доктор Параг Ханна ойрхи цагийн төлөвийг авч үзэхдээ 10-20 жилийн дараа монгол, өвөр байгал, алс дорнодын хэсэг хятадын бүрэлдэхүүнд орсон байна гэжээ. Тэрээр “Бид Монгол улс, эсвэл зарим нэг хүний хэлдгээр Minegolia-гаас эхлэж болно. Тэд яагаад ийнхүү нэрлэсэн бэ? Майнголиад Хятадын фирмүүд зэс, цайр, алт гэх мэтийн ихэнх ордыг эзэмшин олборлож, хойд болон зүүн хятад руу зөөдөг. Хятад улс Монголыг эздэж аваагүй, харин зүгээр л худалдаад авчихаж байгаа юм. Одоо цагт колонийг эзлэж бус худалдан авдаг болсон. Тийм ээ, улс орнууд худалдагдаж байна.

Энэ зарчмыг Сибирьт хэрхэн хэрэгжүүлж байгааг авч үзэцгээе. Сибирь гэхээр та бүгдийн ихэнх нь хүйтэн, эзгүй, амьдрахын эцэсгүй газрын тухай төсөөлж байгаа байх. Үнэн хэрэгтээ дэлхийн дулаарлын нөлөөгөөр тэнд тариалангийн талбай ихээр бий болж, үр тарианы бизнес цэцэглэх гэж байна. Гэхдээ тэр их тариагаар хэнийг хангах юм бэ? Амур мөрний нөгөө эрэгт 100 сая хүн амтай хойд хятадын нутаг цэлийж байна. Харбин мужаас жил бүр хамгийн багадаа 60 мянган хүн "бүтээсэй" хэмээн залбирсаар сибирь лүү цагаачлах болжээ. Тэд оросын хүйтэн тосгодод очин бараан зах, жижиг мухлаг, эмийн санг эзэмшин модны үйлдвэрлэлд хяналтаа тогтоож байна. Тэгээд өдөр шөнөгүй хятад руу мод ачуулсаар байгаа юм. Сибирийг хятадууд эзлэх бус түрээсэлж байна. Дахиад хэлье. Тэд Монголыг худалдан авсан бол, сибирийг зүгээр л түрээсэлчихжээ. Үүнийг би хятад маягийн глобальчлал гэж хэлээд байгаа юм” гэснийг анзаарахгүй өнгөрч болохгүй.

Төөрөгдөл 4 – Нарийн төмөр замыг германууд тавьж, европоос хөрөнгө оруулах учраас аюулгүй байдал бэхжинэ.

Эцсийн эцэст европын оролцогчид бизнесийн ашиг горилж байгаагаас бус монголчуудын аюулгүй байдал, тусгаар тогтнол тэдэнд огтхон ч сонин биш. Монголын аюулгүй байдалд монголчуудаас өөр хэн ч санаа зовохгүй. Тэгээд ч европ гүйцэтгэгчид замаа тавьчихаад (биднийг барын аманд хаячихаад) мөнгөө тоолоод л талийна.

Төөрөгдөл 5 – Төмөр замын цариг шилжүүлэх гэж хил дээр цаг алдана.

Нүүрс зөөхөд 4 цаг хүлээх гэдэг огтхон ч алдагдал биш. Анхнаасаа энэ хугацааг үйлдвэрлэлийн хугацаанд оруулаад тооцчихдог. Энэ нь эсрэгээрээ цэрэг зэвсэг наашаагаа зөөлөө гэхэд хил дээр төдий хугацаагаар саатаж, энэ хооронд бидэнд маневрлах хугацаа гаргаж өгөх аюулгүй байдлын хэрэгсэл юм. Манж, монгол хоёр угсаа гарвал нэгтэй шиг вьетнам бол Хятадтай ойр, төрөл угсаатан. Гэвч тэд хятадын галт тэрэг Вьетнамын нутагт шууд нэвтрэхийн эсрэг байгаа нь аюулгүй байдлаа бодсон хэрэг биш гэж үү?

Төөрөгдөл 6 – Тавантолгой-Сайншанд-Замын үүд, Ухаа худаг-Гашуун сухайтын чиглэлд зэрэг төмөр зам тавъя.

Энэ бол хамгийн хорлонтой төөрөгдөл. Хөвөнд боосон чулуугаар түнших арга. Ухаа худгаас шууд урагш нарийн царигийн зам тавибал Сайншанд орох замын ач холбогдол байхгүй болж, төмөр замд болон үйлдвэрлэлийн паркт хөрөнгө оруулах тал олдохгүйд хүрнэ. Монголын нүүрсэнд ганц худалдан авагч хяналтаа тогтоож үнэгүйдүүлнэ. Энэ бол хятадуудын зорьж байгаа гол зүйл. Монголчууд түүхий эдээ Сайншандад боловсруулаад дараа нь урагшаа, хойшоо, зүүн тийш олон зах зээлд хүргэх боломжийг бий болгохгүйг тэд хичээж, урваачид эл зорилгод нь үйлчилж байна.

Сүнзийн “Дайсны ноёд өөрсдөө хөвж ирэхээс аргагүй болгох” гэж томъёолон нэрлэсэн энэ мэхний мөн чанар нь: -Үндсэн зорилгоо ашгийн тооцоогоор халхлан хэрэгжүүлэхэд орших ажээ. Өөрөөр хэлбэл “дөт зам, хямд өртөг, найдвартай худалдан авагч” байгаа гэж итгүүлснээр Монголын үйлдвэржилтийг мөхөөх бодлогоо далдлана. Ингэхдээ дайсныхаа удирдлагыг бэлэн зэлэн тооцоо, ашгийн загвараар илбэднэ. Дайсны удирдлага амархан олох олзонд шимтээд хятадуудын үмхүүлсэн загвараас хальж, бодит байдлыг тооцох, зөв сэтгэх чадвараа алдана.

Дээрх төөрөгдлүүдийг тараалгахын хажуугаар жинхэнэ эх орончдыг ганцаардуулж, муулан гүтгэх, хагалах суртал нэвтрүүлгийг Го овогт суугуулаар толгойлуулан хийлгэж байна. Энэ этгээд эртнээс Монголын хэвлэл мэдээллийн орчинд бодлогоор шургалсан бөгөөд хорин жилийн турш монголчуудыг талцуулах, муучлан гутаах ажлыг гардан гүйцэтгэж байгаа юм.

Урвасан уугуулуудыг ажиглахад их төлөв бутач (өвөө, ээжээрээ овоглосон), эцгээсээ эрт өнчирсөн хүмүүс байх бөгөөд Сүнз чухам ийм хүмүүс л хамгийн түрүүнд ашиглагддагийг 2500 жилийн өмнөөс сургажээ. Психо-анализийн онолыг үндэслэгчид Зигмунд Фройд, Карл

Юнг нар ч ийм үзэгдэл бодитой оршин байдгийг нотлон бичсэн байдаг.

Тэднийг хөдөлгөж, идэвхжүүлж байгаа зүйл нь өнөө маргаашдаа урдаас хаяж өгөх “асар их бэлэн мөнгө, дараагийн сонгуульд заавал ялуулах амлалт, санхүүжилт”. Сүнз “дайсны дотоодод тогтворгүй байдал үүсгэж, талцуулан муудалцуулах нь хялбар мөхөөхөд тустай” гэсний орчин үеийн жишээ нь африкийн орнуудын сонгуулийг будлиантуулж, улс төрчдийг нь хэсэгчлэн худалдан авч, иргэний дайн өдөөсөн явдлууд юм. Монголд ийм байдал давтагдсан байж болзошгүйг 7 сарын 1-ний хэрэг явдал харуулдаг.

Анзаарахгүй орхиж боломгүй бас нэгэн зүйл бол Хятадад боловсрол эзэмшиж, хятад соёлын нөлөөнд орсон уугуул хүмүүсийг дэмжиж төрийн дээд байгууллагуудад шургалуулж байгаа явдал юм. Уугуул, суугуул урвагчдаа төрийн эх барих, хууль тогтоох дээд байгууллагад “сонгогдоход” ч дэмжлэг үзүүлж, чухал яамдад томилуулж дөнгөж байна.

Эртний Сүнзийн суртлын сүүлчийн бүлгийг өнөө хэрэгжүүлж, Монголыг Монголоор нь багалзуурдуулахаар санаархаж байгааг ухаарч, сэргийлэхгүй бол бидний мөхөл дэндүү ойртжээ.

Мөнх тэнгэр өршөө !

Нанхиад судлаач Ш.Батчимэг
www.gogo.mn Read More......

Аргын тооллыг баримтлагч баруун зvгийн орнууд жил бvрийн арванхоёрдугаар сарын 31-нийг ирж байгаа шинэ оны угтал болгон тэмдэглэсээр иржээ. Манай орны хувьд билгийн тооллын хаврын тэргvvн сарын шинийн нэгнийг шинэ оны эхэн гэж бэлгэдэн тэмдэглэсээр хэдэн зууныг vзжээ. Тэгэвч єнгєрсєн зууны хориод оны эцсээс аргын тооллын шинэ жилийг тэмдэглэж эхэлсэн тvvхтэй.
Шинэ жилийг анх тэмдэглэж эхлэхдээ хойд туйлын цагаан сахалтай євгєн цасан охидын хамт ирж бэлэг тараадаг байсан бол сvvлийн хэдэн жилээс цагаан сахалтай улаан хувцастай залуус тэрхvv євгєнийг орлох болов. Санта Клаус айл гэрээр орж бэлэг тараагаад дуулж бvжиглэх нь бий. Энэ мэтээр шинэ жилийг угтах тэмдэглэх ёс, улс улсын аж тєрєл, зан vйл дэлхий дахины жишигтэй холбоотой болсон байна. Ингээд дэлхийн зарим улс оронд шинэ жилийг яаж угтаж, хэрхэн тэмдэглэдэг тухай сонирхуулъя.

Англид:
Шинэ жилээр “Fatter new year” гэгчид захиа бичдэг, тvvндээ зєвхєн бэлэг сэлтийн зvйл тєдийгvй хvсэл бодлоо ч илчилнэ. Бичсэн захиагаа пийшиндээ хийж шатаадаг аж. Пийшингээс гарч байгаа утаа шинэ жилийн эцэгт захисан бvгдийг хvргэдэг гэж тэд vздэг байна. Энэ нь уламжилсаар бие биедээ шинэ оны мэнд дэвшvvлсэн ил захидал бичих болсон гэнэ.

Болгарт:
Цагийн зvv шєнийн 24-ийг голлоход бvх айл хоромхон зуур гэрлээ унтрааж, бие биеэ vнсдэг аж. Дараа нь гэрийн эзэгтэй зоос, сарнай цэцгийн иш нуусан бялууг гэр бvлийнхэндээ хvртээнэ. Зоос таарвал эд баялагтай, сарнайн иш таарвал хайр сэтгэлтэй учирна гэж vздэг. Бас шинэ жилийн урд єдєр хvvхэд залуус сєєг мод бэлтгээд тvvгээрээ найз нєхдєє гижигдэж баярын мэнд хvргэдэг гэнэ.

Бирмд:
Шинэ жилийг дєрєвдvгээр сарын хамгийн халуун єдєр тэмдэглэдэг. Баяр ихэвчлэн єдєр vргэлжилдэг бєгєєд “усны наадам” голлох цэнгээн нь болдог. Єнгє алаглуулан чимсэн машинууд дvvрэн устай торхыг тээж гудамжаар баярын жагсаалд оролцогчдыг шvршин зугаацуулдаг аж.

Италид:
Хуучин хэрэгцээгvй эд хогшлоо шинэ жилийн босгон дээр цонхоор гадагш чулууддаг заншилтай. Энд євлийн євгєн биш цасан охин бэлэг тараадаг байна. Ер нь шинэ жилээр бэлэг сэлт єгдєг уламжлал эртний Римээс эхтэй гэнэ. Анх бие биедээ мєнх ногоон модны мєчир бэлэглэдэг байснаа сvvлдээ мэндчилгээ дэвшvvлсэн “Аз жаргалтай элбэг баян шинэ жил ирэх болтугай” гэсэн ил захидал, заримдаа урт шvлэг, эд агуурсын зvйл ч єгєх болжээ.
Ойрхи дорнодынхон: Шинэ жилийг єргєн тэмдэглэдэггvй боловч олон улсын жишиг дагаж инээж баясч алиалж наадахыг чухалчилдаг. Шvд євдєхєд хэрэглэдэг цэцэгт ургамлын буурцгийг алиа хошин хvнд єгч тэр нь алиалж инээж нааддаг байна.

Францад:
Шинэ жилээр айлд уригдсан зочид тэр гэр бvлийнхэн анхаарал тавьсны тэмдэг болгож хэрчим мод авчирдаг гэнэ.

Орост:
Шинэ жилийг угтан хvvхдvvд цасан хvн хийж тойрон бvжиглэдэг. Хамгийн сvvлд хайлсан цасан хvн хийсэн хvvхдийг хамгийн азтайд тооцдог.

Ємнєд Африкт:
Шинэ жилийн баярыг голдуу ургацын баяртай хамт тэмдэглэдэг. Омог омгоороо ойн цоорхойд цугларан хагас дугуй хэлбэрээр суухад омгийн ахлагч нь бvжиг хийж дуусаад гартаа барьсан хулууг хага шидэхэд хvн бvр тvvний хэсгээс амсан эцтэлээ бvжиглэдэг байна.

Румын:
Жижиг тоглоом, зоос, бєгж, чинжvv хийсэн хуушуур хайрдаг. Чинжvvтэй хуушуур хазсан хvний нулимс гvйлгэнэхэд бусад нь инээж хєгждєг. Зоос, бєгжтэй хуушуур таарсан хvнийг азтайд тооцдог.

Панамд:
Шєнє талбайд хvмvvс хашгиралдан, машин дуу дуугаа авалцан чагнаалдаж их чимээ дэгдээнэ. Энэ нь шинэ онд муу зvйлийн сvнс байлгахгvй гэж хєєж байгаа агуулгатай ажээ.

Судан:
Шинэ жилээр нийтийг хамарсан бvжиг наадам хийдэг. Мєн vндэстнvvд єєр єєрийн бvжгийг хийхийн зэрэгцээ насанд хvрэгсэд хvvхдийн дуу дуулж єндєр настныг олны ємнє урьж баяр хvргэдэг гэнэ.

Финлянд:
Євлийн євгєн айлд зочлоод “Энд томоогvй хvvхэд бий юу” гэж асууна. Тэгээд зєвхєн дуулгавартай хvvхдэд бэлэг єгдєг гэнэ. Финчvvд шинэ жилийн шєнє сармисыг зєгийн балтай хольж иднэ. Нєхєрт гарах охид нуруугаараа хаалга налан зогсоод гутлаа тайлан мєрєєрєє давуулж шиднэ. Гутал нь хаалга хамраараа мєргєж унасан бол гарч байгаа онд хурим болно гэж бэлгэддэг ажээ.

Шотландад:
Шинэ хуучин жил солигдоход торхон дотор давирхай шатааж гудамжаар єнхрvvлдэг. Тэг цаг болмогц гэр бvлийн хамгийн нэр хvндтэй хvн нь хэсэг зуур vvдээ онгойлгодог. Энэ нь шинэ оныг гэртээ урьж байгаа хэрэг гэнэ. Айлд шинэ жилийн єглєє хамгийн тvрvvн орж ирсэн хvнийг аз жаргал авчирлаа гэж хvндэтгэн зочилдог байна.

Унгар:
Шинэ жилд зориулсан идээ будаалганд шувууны мах огт тавьдаггvй. Эртний уламжлал ёсоор шинэ жилээр шувууны мах идвэл тэр хvний аз жаргал нисээд явчихдаг гэж vздэг.

Хятадад:
Шинэ жилээр мянган дэнлvvний баяр хийж, гэрэлд тэсэрч, оч vсэргэдэг тоглоомоор нааддаг. Энэ нь тэсэрдэг тоглоомоор муу зvйлийг айлган хєєж, хvний амьдралын замыг гэрэлтvvлж байгаа бэлгэдлийн утгатай ажээ.

Энэтхэгт:
Шинэ жилийг шєнє дунд биш наран мандахад угтдаг. Хувцсаа ягаан, улаан, цагаан єнгийн цэцгээр хаалга цонхоо гэрлээр чимж, эелдэг зантай байхыг хvн бvр эрмэлзэнэ. Уурлаж маргасан хvн жилийн турш єєдлєхгvй гэж vздэг. Тийм учраас босгоныхоо ємнє зочломтгой эзний тэмдэг болгож єнгєт зураг тавьдаг байна. Он солигдох шєнє, хvvхдvvдэд єгєх бэлгээ тусгай тавиур дээр бэлтгэнэ. Шинэ оны єглєє хvvхдvvд нvдээ анин очиж тавиур дээрээс бэлгээ авдаг заншилтай. Шинийн нэгний єглєє энэтхэгчvvд аз жаргалын бурхан лашмид мєргєдєг.

Японд:
Шинэ жилээр гэрийнхээ vvдийг бэрсvvт жvрж болон нарсны тєрлийн модоор чимэглэдэг. Энэ нь урт удаан амьдрал, аз жаргал, эрvvл мэндийг бэлгэдсэн утгатай. Он солигдох мєчид сvмvvд 108 удаа харанга хэнгэрэг дэлдэнэ. Хvvхдvvд бодол санаагаа шингээн зурсан зургаа дэрэн дороо хийж угтана. Шинэ оны єглєє гоёлынхоо хувцсыг ємсєєд сvмд мєргєдєг. Баярын хоолонд урт нарийн гоймон, цагаан будааны жигнэсэн вандуй иднэ. Гоймон нь урт наслахын, жигнэмэг нь элбэг дэлбэг байхын, вандуй нь эрvvл энхийн бэлгэдэл гэнэ. Хамаатан садан, хамт олон, найз нєхєддєє шинэ гарч байгаа онтой тохирох амьтны зурагтай мэндчилгээ илгээдэг байна.

Швейцарь:
Австрийн багт наадмын хувцас ємсч єєрсдийгєє Сильвестр Клаус гэж нэрлэнэ. Энэ нь Ромын хамба лам Сильвестрын тухай эртний домогтой холбоотой ажээ. Домогт далайн аймшигт мангасыг хамба лам Сильвестр /313 он/ устгасан тухай єгvvлдэг. 1000 он гарахад мангас дахин амилж ертєнцийг сєнєєж єшєєгєє авна гэж vздэг байжээ. Тэр мєчид хvмvvс баг ємсч мангастай тулалдахад бэлтгэсэн боловч ямар ч муу vйл тохиолдоогvй ажээ. vvнээс хойш шинэ жилийг угтсан багт наадам зохиох болжээ. Шинэ жилийн /31-ний/ vдэш хvмvvс асч байгаа лааны дvрс бvхий хувцас ємсєєд мангасыг хєєж байгаа дvр vзvvлэн тоглодог байна.

Шведэд:
Шинэ жилээр найз нєхдийнхєє vvдэнд аяга таваг хагалдаг. vvдэндээ хамгийн олон аяга таваг хагалуулсан хvн туйлын азтайд тооцогддог.

Кубад:
Шинэ жилийн шєнє цагаа зогсоодог гэнэ. Энэ нь шєнийн 24 цаг болж байгаа дохионоос цээрлэдэг нєгєєтэйгvvр шинэ жилээр цаг ч гэсэн амрах ёстой гэсэн vзэлтэй нь холбоотой ажээ. Шинэ жилийн босгон дээр кубачууд хундаганд ус дvvргэж, шєнє дунд болонгуут цонхоороо асгадаг. Энэ нь шинэ жилийг ус мэт тунгалаг байх ёстой гэсэн бэлгэдэл юм.

Иранд:
Шинэ жилийг гуравдугаар сарын 25-ны шєнє дунд угтана. Энэ vеэр баярын бууны дуу нижигнэнэ. Насанд хvрэгсэд гартаа мєнгєн зоос барих бєгєєд энэ нь ирж байгаа жилийн турш тєрєлх нутгаасаа холдохгvй байхыг илэрхийлсэн эртний домогтой холбоотой ажээ. Иранчууд шинэ жилийн эхний єдєр гэрт байгаа хуучин шавар сав суулгаа хагалж шинэчилдэг заншилтай гэнэ.

Индонезид:
Жирийн байдлаар тэмдэглэдэг аж. Суматра арлын ойд 10 кг хvрэх жинтэй, муухай vнэртэй аварга том цэцэг ургадаг байна. Тэр цэцгийг баярын єдєр согтсон хvнд vнэртvvлж сэргээдэг гэнэ.

Израильд:
Алим, зєгийн бал бvхий баярын ширээ засч шєнєжин бvжиглэдэг. Шинэ жил арав хоног vргэлжлэх бєгєєд энэ vеэр нvглээ наминчилж бурханд мєргєл vйлддэг гэнэ.

Грект:
Христосын мэндэлсэн єдєр гэдэг утгаар єргєн тэмдэглэдэг. Гол нь юм бvхнийг цэвэр цэмцгэр, vзэмжтэй байлгахад зориулдаг. Тухайлбал, Афин хотыг чимэглэхэд 100-300 мянган гэрэл, 60 км дарцаг болон бусад чимэглэл хийдэг бєгєєд “vндсэн хуулийн” гэж нэрлэгдсэн тєв талбайдаа хамгийн єндєр модыг чимэглэн засдаг байна.

Германд:
Шинэ жилийг голдуу гэр бvлийн хvрээнд тэмдэглэнэ. Хуучин оныг vдэх мєчид гэр бvлийнхэн цуглаж нэг нэгэндээ бэлэг єгдєг. Тэдний нэг онцлог нь 12 сарыг тєлєєлvvлэн 12 сонгинын vндсийг ухаж аваад давс хийж тавьдаг. 12 цаг болоход согиноо vзэхэд аль сарынх нь давсыг бvгдийг уусгасан бол тэр сарыг хур бороотой , уусгаж чадаагvй нь гантай болно гэж таамагладаг.

Гвинейд:
Шинэ жилийн баярын єдєр гоёмсог нємрєгтэй заан хєтлєн хотын гудамж талбайд гараад заанаа тойрон бvжиглэдэг гэнэ.

Бразильд:
Ойд ургадаг модны сvvг /нэг удаа 2-4 литр сvv гардаг/ шинэ жилийн ємнє ууж жирийн даруу байдлаар тэмдэглэнэ. Read More......

Шинэ жилийн гацуур аз жаргал бэлэглэдэг
Шинэ жилийн хамгийн том бэлэг тэмдэг нь мєнх ногоон гацуур билээ. Ганцхан энэ баяраар л гацуурыг гэртээ,гудамжинд ер нь бvхий л хvссэн газартаа засч, хамгийн гоё тоглоомоор чимэглэн, гоёлын гэрэл асааж, оройд нь од тогтоодог. Барууны оронд гацуур модондоо сахиусан тэнгэрийн дvртэй тоглоом хамгийн тvгээмэл єлгєдєг. Энэ нь сахиусан тэнгэр шинэ жилээр тэднийг ивээж, хvссэн бvхнийг нь бvтээнэ гэж итгэдгээс vvдэлтэй аж.

Шинэ жилийн модыг эртний Германаас vvсэлтэй гэж vздэг. Учир нь эртний германчууд мєнх ногоон гацуурыг хамгийн чухал бэлгэ тэмдэгээ болгодог байжээ. Бремений Адам хаан есєн жил тутамд хоёр метр єндєр гацуураар тахил єргєдєг байв. Энэ уламжлалыг хойчийн гvрэн, vндэстнvvд нь євлєн авч, vргэлжлvvлж байжээ.

Орчин vеийн тvvх нь харин XVI зуунаас эхэлдэг. Тэр vед буюу 1539 онд Германы Страсбургийн католик сvмvvд зул сарын баяраар гацуур модыг тавьдаг болжээ. Энэ нь аажмаар єргєжиж, хvмvvс гэрийнхээ vvдэнд засдаг болж, 1957 оноос алим, самар, цэцгийн дэлбээ зэргээр гоёж эхэлсэн аж. Ингээд XVII зуунаас гацуур модоо гэртээ оруулж, хамгийн сайхан бvхнээр чимэх болсон юм байна. Шинэ жилийн баяраар ийнхvv мєнх ногоон гацуур модыг гэртээ засч, сахиусан тэнгэр, гялтганасан одод єлгєснєєр шинэ эхлэлийг нь ивээн, аз жаргал бэлэглэдэг ажээ.

Австралид хамгийн анх шинэ жилийн баяр тэмдэглэжээ

Эртний Ромын цаг тооны бичигт жилийг арван сард л хуваан, гуравдугаар сарын 1-нийг шинэ жилийн эхний єдєр гэж тооцдог байжээ. Харин МЭЄ 713 оноос хуанлид нэг, хоёрдугаар сар нэмэгдсэн. Гэсэн ч vvнээс 600 жилийн дараагаас шинэ оныг нэгдvгээр сарын 1-нээс эхлэх болсон аж. Харин дэлхийн бvхий л улс vндэстнээс хамгийн анх Авсрталид шинэ жилийг баяр болгон тэмдэглэжээ. Тэд єнгєрсєн оны тєгсгєл, шинэ оны эхний єдрийг баяр хэмээн тэмдэглэж, он солигдох торгон агшинд улс даяараа секунд тоолон, шинэ он гармагц ёслолын буудлага хийж байжээ. Чухам vvнээс бусад орон санаа авч, шил шилээ даран тэмдэглэж эхэлсэн ч Азид хамгийн сvvлд дэлгэрсэн гэдэг.

Шинэ жилийн сониноос

Шинэ жилийг улс, хот бvрэн єєр єєрийн онцлогоор угтдаг. Ихэнх хотын оршин суугчид тєв талбайдаа цуглаж, хамтдаа шинэ жилийг угтдаг. АНУ-ын Калифорни мужийн иргэд шинэ жилийн эхний єдєр тєв гудамжиндаа цуглаж, сарнай цэцгийн парад хийдэг бол Австралид алдарт Венийн концерт болно. Хамгийн элит, хамгийн тансаг энэ дээдсийн концертыг ганцхан Австралид бус, дэлхийн 44 оронд зохиодог билээ. Харин Нью-Йорк хотын "Туйлын баавгай" хэмээх клубын гишvvд шинэ жилийн єдрийг тэсгим хvйтэн усанд шумбаж тэмдэглэдэг євєрмєц уламжлалтай. Харин шинэ жилийн ємнєх vдэш хотын бvхий л иргэд Таймс талбайд цугларч, дэлхийд томоороо эхний байрт ордог кристал цагаар он солигдох агшныг тоолдог.

Хинди шашинтнууд харин шинэ жилийн эхний єдєр эцэг эх, євгєд хєгшдєє хvндэтгэн, тэднээс адис авч, бурхандаа залбирч, сvсэглэн єнждєг. Харин цас ордоггvй, халуун орны хотууд шинэ жилийн vдшийг далайн эргийн шаргал элсэн дээр єнгєрvvлдэг аж. Гэсэн ч тэд гацуур биш далдуу мод чимэглэж, мєн л секунд тоолсоор шинэ оноо угтдаг.

Оросууд шинэ жилийг гэр бvлийн баяр хэмээн тэмдэглэж, ширээ тойрон суугаад, он солигдох мєчид оргилуун дарс буудуулан, хундага тулган угтдаг. Мєн улсын Ерєнхийлєгч нь хэвлэл мэдээллийн хэрэгслээр орон даяар хуучин оны нийгэм, улс тєрийн амжилт бvтээлийг дvгнэн, сайн бvхнийг ерєєдєг. Манай улс орос ах нараасаа энэ баярыг авч, дэлгэрvvлсэн учир тэмдэглэх хэлбэр, заншил нь адилхан.

Ємнєд Солонгосын олонхм иргэд шинэ жилийн ємнєх vдэж нар хамгийн эхэнд тусдаг гэж vздэг Жун дон жин хэмээх газар руу аялдаг аж. Тэд шинэ онд нар мандахыг харж, єєр дээрээ тусгаснаар тэр жилийнхээ эрч хvч, энергийг авдаг гэж vздэг юм байна.

Євлийн євєє хаанаас ирдэг вэ

Барууны орнуудад ч, Азид ч урт цагаан сахалтай, сайхан сэтгэлтэй, бэлэг єгдєг гоё євєє шинэ жилийн хамгийн чухал "зочин" болдог. Энэ сайхан сэтгэлт євєєгийн нийтлэг нэр нь Санта Клаус. Том улаан хамартай, дун цагаан сахалтай, улаан дээл, ємдтэй Санта Клаус буга тэрэг хєлгєлєн ирж, айл бvрийн хvvхдэд дуртай бэлгийг нь єгдєг. Тэр ганцхан євєл л, шинэ жилийн vдэш л "алс холын хvйтэн орноос" айлчлан ирнэ.


Санта Клаус буюу євлийн євєєгийн домог IV зуунд Николас хэмээх хvv мэндэлснээр эхэлжээ. Харин тэр vед Николас хvvг дэлхий дахинаа алдартай, хvvхэд бvрийн хайртай Санта євєє болно гэж хэн ч мэдээгvй гэдэг. Николас Бизанти Анатоли буюу єнєєгийн Турк улсын Лусиа мужид єсчээ. Тэрээр жилийн нэгэн vдэш тосгоныхоо ядуу хvмvvст туслаж, цонхны нь завсарт мєнгє хийж vлдээдэг байсан аж. Гэхдээ ганц vvгээр зогсолгvй, сайхан сэтгэлийнхээ хvчээр бурхны хvчийг олж, vхсэн хvнийг амьдруулж, хуй салхинаас далайчдыг аварч байсан гэдэг.

Далайчид єнєєг хvртэл тvvнийг хvндэлж, аялалд явахдаа бэлгэдэл болгосоор ирсэн. Николас эхлээд католик шашинтан байсан ч тэр vеийн нийгмийн шинэчлэлд єртєн протестант гэгээнтэн болсон аж. Тэрээр сvмийн хамбын хєргийг бvтээдэг байхдаа Санта Клаус нэртэй болсон гэдэг. Николас арванхоёрдугаар сард таалал тєгссєн учир тvvний vнэнч шавь нар гэгээн vйлийг нь vргэлжлvvлж, зул сарын баяраар хvvхдvvдэд бэлэг тараах болсон юм байна. 1930 онд "Кока Кола" компани Санта Клаусыг анх удаа сурталчилгаанд ашигласан нь дэлхий дахинд тархаж, алдаршуулах болсон аж. Read More......

Хуучин оноо үдэж, шинэ оноо угтах нь хүн бүрт ер бусын сэтгэгдэл төрүүлдэг.
Аливаа он цаг нь тухайн үед амьдарч буй хүмүүсийн амьдралын тусгал болж үлддэг. Улирч буй 2009 он ч ялгаагүй. Хэдхэн хормын дараа Монголчууд та бидний хамтын бүтээл болсон эдүгээгийн 2009 он түүх болж үлдэнэ.
Өнгөрч буй онд хамгийн олон хос хуримлаж, бас сүүлийн хорин жилийн түүхэнд хамгийн олон шинэ хүн Монголд мэндэлжээ. 2009 онд Монгол улс 68 мянган шинэ иргэнээр бүл нэмжээ. Энэ онд олон мянган 6-н настнууд анх удаа сургуулийн алтан босгоор алхсан бол, мөн олон мянган залуус сургуулиа төгсөж ажил амьдралын их гараанд хөл тавьжээ.
Эзэн хичээвэл заяа хичээнэ гэгчээр хичээж зүтгэсэн олон монголчууд амжилтын эзэд болцгоожээ. Тэдний дотроос манай спорт урлагийнхан, уран бүтээлчид, чөлөөт үйлдвэрлэгчид өнгөтэй байлаа. Манай тариаланчид атар газар эзэмшсэнийхээ хагас зууны ойг арвин ургац, өндөр амжилтаар угтлаа. Халх голын ялалтын түүхт 70 жилийн ой тохиож ард иргэд маань ахмад үеийнхнийхээ баатарлаг, гавъяат үйлсийг бахархан тэмдэглэлээ. Монголчууд ардчилсан түүхэн сонголтоо баталгаажуулж, ардчилсан хувьсгалын 20 жилийн ойг Монгол түмний нийтлэг ололт, үнэт зүйл, үндэсний бахархал болгож олон жилийн хуваагдалдаа цэг тавьж чадлаа. Ардчилал, эрх чөлөөнийхөө ололтыг газар бүр агуулгын хувьд баталгаажуулан бэхжүүлэх их ажил үргэлжилсээр байна.
Өнгөрч байгаа онд эдийн засгийн хямрал, дэлхийн дулаарал, олны сэтгэлийг түгшээсэн түгээмэл хүндрэл сорилтууд ч биднийг тойрсонгүй. Гэхдээ Монголчууд энэ бүхнээс сургамж авч, Монгол хүн Монголоо дэмжин улсаараа урагшлахын үлгэр дууриаллыг бас үзүүллээ. Монголын ард түмний аж амьдралыг дээшлүүлэх, эдийн засгийн боломж хүчин чадлыг огцом нэмэгдүүлэх, ард иргэдийнхээ эд баялагтаа эзэн байх эрхийг баталгаажуулахад чиглэсэн зарим чухал шийдлүүд гарч, гэрээ хэлцлүүд батлагдлаа.
Цаашид Монгол түмний нийтлэг эрх ашиг, хөгжил дэвшилд хувь нэмэр болох олон сайн шийдэл, олон бүтээн байгуулалт өрнөнө гэдэгт итгэлтэй байна.
Дэлхий хэмээх нэгэн гэр бүлийн хүндтэй, нэр төртэй, бүрэн эрхт гишүүний хувьд Монгол Улс ч олон улс, хүн төрөлхтний анхаарал татсан чухал асуудлаар байр сууриа илэрхийлж идэвхтэй ажиллаа.
Ирж буй 2010 онд Монголынхоо сайн нэрийг, аав ээжийнхээ сайхан алдрыг, ус нутгийнхаа нэр төрийг хүн бүр сайнаар гаргаж, өндөрт өргөнө гэдэгт би итгэж байна.
Азай буурал ахмадууддаа, алаг бяцхан үрсдээ Монгол гэдэг нэгэн айлын нийт аав ээж, ах дүү, охид хөвгүүддээ ирж байгаа шинэ оны мэнд хүргэе.
Хоёр оны зааг дээр шинэ хүн өлгийдөж байгаа эх баригчдад, ээлжийн ажилтай байгаа хүн бүрт, газар газар алба хааж байгаа цэрэг дайчиддаа шинэ оны мэнд хүргэе. Малчид, тариаланчид, багш, эмч, ажилчид, төрийн түшээд, оюутан залуус, гадаад дотоод хаана ч бай шинэ оноо угтаж байгаа нийт иргэддээ шинэ оны мэнд хүргэе. Амьдралын хүнд хүчрээс шалтгаалан шинэ оноо сэтгэл хангалуун угтаж чадахгүй байгаа хүмүүст шинэ жилийн гал халуун мэнд дэвшүүлж, сайн сайхныг хүсэн ерөөе.
Өөрийн улс орон, байгууллагаа төлөөлөн манай оронд ажиллаж амьдарч байгаа дэлхийн олон орны иргэдэд, манай улсыг дэмжин тусалж, хамтран ажиллагч нийт хүмүүст шинэ оны нөхөрсөг, халуун мэнд хүргэе. Happy New Year.
Одоо та бүхэн оргилуун дарсаа бариарай. Бие биендээ баяр хүргээрэй. Сайхан ерөөл хэлээрэй. Энхрий бяцхан үрсээ үнсээрэй. Аав ээж, өвөө эмээ, настан буурлууддаа баярлалаа гэж хэлээрэй. Хол газар яваа нэгэндээ, дотнын хүмүүстээ шинэ оны мэнд хүргээрэй.
Та бүхний зарим нь шинэ оны баяраа тэмдэглэсэн, зарим нь одоо тэмдэглэж байгаа байх. Харин бид бүгдээрээ одоо шинэ оноо угтан авах гэж байна. Шинэ оны баяраар хүн бүр бие биендээ сайхан ерөөл өргөж, билэгтэй үгс хэлэлцдэг. Одоо гарч буй шинэ-2010 он хүн бүрийн, та бүхний бие биендээ хандаж хэлсэн ерөөл, билэг бүхэн биелсэн, Монгол түмний хийморь өөдөө сайхан жил байх болтугай. Шинэ оны мэнд хүргэе. Аз жаргал, сайн сайхан бүхнийг хүсэн ерөөе.
Миний Монголын сайн нэр, суу алдар мандан бадрах болтугай. Баяртай 2009 он, Сайн байна уу 2010 он. Баярлалаа. Read More......