XaPXyH

The Law of the Name

Урт хугацааны хувьд брэнд гэдэг нь гани нэрнээс өөр зуйл биш юм.

Брэндчилэх явцад гаргах хамгийн чухал шийдвэр бол нэрний сонголт юм. Яагаад гэвэл урт хугацааны хувьд брэнд гэдэг нь нэрнээс өөр зүйл биш.

Брэндийг богино хугацааны хувьд амжилтанд хүргэх зүйлс урт хугацааны хувьд амжилтанд хүргэх зүйлсээс ялгаатай. Богино хугацааны хувьд брэндийг амжилтанд хүргэхэд онцгой, давтагдашгүй шинэ санаа чухал үүрэг гүйцэтгэдэг. Тухайн брэнд нь цоо шинэ нэр гөрлийн бүтээгдэхүүн бий болгон салбартаа анхдагч байх ёстой. Өөрөөр хэлбэр хэрэглэгчийн тархинд нэг үгээр илэрхийлэгдэн үлдэх нь маш чухал байдаг. Харин урт хугацааны хувьд тэр цоо шин з санаа замхран одож танай болон өрсөлдөгч брэндийн inp л хоцорч үлдэнэ.

Xerox бол анхны цаасан хувилагч машин. Компани цоо шинэ санаа гаргаснаар хүчтэй брэнд бий болгож чадсан. Гэтэл одоо бүх хувилагч машин ижил технологи ашиглах болсноор бүтээгдэхүүн бус зөвхөн нэрс л ялгагддаг болов. Хүмүүс нэрийг яаж хүлээж авч байгаад л гол ялгаа оршино. Анхан Xerox 914 загварын хувилагч машиныг зарах хялбар байлаа. Хийх зүйл нь ердөө Xerox 914-ийн бусад хувилах машинаас ялгагдах онцлогийг л харуулах байсан. Xerox илүү цэвэр, илүү нарийн, уншхад дөхөм, цаасыг нугалахгүйгээр хувилж, хэрэглзхэд тун хялбар байв. Өнөөдөр знэ ялгаанууд бүгд алга болсон ч Xerox хувилах тоног төхөөрөмжийн салбарт тэргүүлсэн хэвээр. Үүний нэг шалтгаан нь түүний нэр юм. Xerox-ын нэр нь богино, онцгой бөгөөд өндөр технологийг санагдуулна. 19.5 тэрбум доллараар үнэлэгдэх Xerox корпорацын хамгийн үнэтэй зүйл нь түүний нэр болно.

Зарим маркетерүүд нэрний ач холбогдолыг төдийлөн ойлгодопүй. Тэдний бодлоор хэрэглэгчдийн хувьд чухал болох нь зөвхөн бүтээгдэхүүн болон түүний шинж чанарууд юм. Тийм ч учраас тэд "Xerox ямарч утга илэрхийлдэггүй түүний оронд "Цаасны мастер" гэдэ! нэр утга учиртай бөгөөд бүтээгдэхүүний шинж чанарыг харуулж байна" гэдэ!. Бүүр цаашилбал брэндийн нзрзз өөр бүтээгдэхүүний нзр төрөлд хэрэглэж эхэлдэг. Саяын жишзэнд "Xerox бол хүмүүст танил inp биш, огт сонсогдоогүй зүйл тиймззс бид 1906 онд байгуулагдсан компанийхаа нэр хүндийг ашиглаж "Haloid Цаасны Мастер" гэж нзрл звзл яасан юм бэ" гэдэг. Танд одоо "Мэдээж би юу гэж энэ алдааг гаргахав, юу боллоо гэж 914-ийн хүчин чадалтай хувилагч машинд "Haloid Цаасны Мастер" гэж нэр өгөх вэ?" гзж бодогдож магад гэтэл цагаа тулахаар ийм алдаа гаргах маш амархан. Бидэнтзй ажиллаж байсан ихэнх компаниуд давтагдашгүй, онцгой нзр олохын оронд олон нзр төрлийн бүтээгдэхүүнд ашиглаж болохуйц нийтлэг нзр сонгож байсан.

Өнөө үед бизнесийн ертөнц илүү сайн, онцгой бүтээгдэхүүн, үйлчилгзэг бий болгох "Брэндчид" болон зөвхөн бүтээгдэхүүний онцлог шинж чанарыг чухалчилах "Бараачид" гэсэн хоёр бүлзгт хуваагдаад байна. Бараачид "Бүтээгдэхүүн сайн биш бол хэчнээн нэр хүндтэй брэнд байсан ч хүмүүсийн анхааралыг татаж чадахгүй" гэж үздэг. Гэтэл Xerox, Canon хоёрын аль нь илүү болохыг хариулж чадах хэр их хэрэглэгч байгаа вэ? Ricoh, Sharp хоёрыг чухам юугаар нь харьцуулах вэ?

Гэтэл үнэн хэрэг дээр өнөө үед бүтээгдзхүүнүүдийг хооронд нь харьцуулахын аргагүй болж зөвхөн брзндийн хүрээпд л харьцуулалт Явагдаж байна. Хаяа харьцуулалт хийгдэж болох боловч энэ нь өдрийн од шиг цөөн байдаг.

Сайн биш бүтээгдэхүүний тухай сэдэв нь бараачдын брэндчидийн зсрэг хэрэглэх гол зэвсэг болсоор иржээ. Энд бид огт брэнд хэрэглэдэггүй стратегийн тухай яриагүй. Ихэнх компанийн албап ёсоор буртгэгдсэн брэнд байдаг. Харии зарим нь бүтээгдэхүүн, үйлчил! з )i з) сайжруулах стратеги баримталдаг тиймээс ч х >р >1л>1 чдпии хуш.д здгээр бүтээгдэхүүи, үйлчилгээг тодорхойлох брэнд тийм ч чухал Оайдапүй.

Зүүн Азиин эдийн засагт бараачид ноёрходог. Азийн бараг бүх компани мега брзнд бий болгох стратеги баримталдаг. Тухайлбал: Mitsubishi гзж юу вэ? Mitsubishi нэрийн доор Японы хамгийн том 100 компанийн 16 нь бүтээгдэхүүн, үйлчилгэз борлуулдаг. Автомашинаас эхлээд электроник багаж хзрэгсэл, сансарьш тоног төхөөрөмж хүртэл үйлдвэрлэдэг.

Matsushita гэж юу вэ? Mitsubishi-гийн нэгэн адил Matsushita нэрийн доор Японы хамгийн том 100 компанийн 8 нь бүтзэгдэхүүн, үйлчилгээ борлуулдаг. Цахилгаан болон электрон багаж хзрэгсзл, эд анги, зай, хөргөгч гээд л хийхгүй зүйл үгүй.

Тэгвэл Mitsui гэж юу вэ? Matsushita-гийн нэгэн адил Mitsui нзрийн доор Японы хамгийн том 100 компанийн 8 нь бүтэзгдэхүүн, үйлчилгээ борлуулдаг.

1997 онд хийгдсэн харьцуулсан судалгаагаар АНУ-ын хамгийн том 100 компани 2800 тэрбум ам.долларын борлуулалт хийсэн бол Японы хамгийн том 100 компани мөн үүнтэй ижил хэмжэзний борлуулалт хийжэз. Гэвч АНУ-д компанийн дундаж ашиг борлуулалтын 6.3 хувь байсан бол Японд 1.1 хувь байсан байна.

1.1 хувь нь Японы дундаж үзүүлэлт. Ашигтай ажилладаг компани байдаг ч түүнээс илүү олон тооны компани алдадалтай гэдэг нь ойлгомжтой. Гэтэл олон нэр төрлийн бүтэзгдэхүүнийг нэг брэндийн нэрийн доор гаргах Азийн туршлага нь олон зохиогчийн зүгээс сайшаагдан үлгэр жишээ болон бичигдсэн нь гайхалтай.

Солонгост байдал бүр доор дүр төрхтэй харагдана. 1997 онд Солонгосын хамгийн том 25 компанийн ашиг борлуулалтын дөнгөж 0.8 хувьтай тэнцэж байлаа. Жишээлбэл, Hyundai жипнээс авахуулаад хөлөг онгоц хүртэл үйлдвэрлэх Солонгосын холдинг мйкросхем, холбооны антен, автомашин, тоног төхөөрөмж, хурдан галт тэрэг, барилгын төсөл, шинтэн хий гэх мэт олон салбарт ажилладаг. Hyundai мөнгө олохоос бусад бүх зүйлийг хийдэг.

Ази тэр чигээрээ хэт өргөжсөн брэндээр дүүрэн. Өргөжвөл хүчээ алдана, төвлөрвөл хүчирхэгжинэ зарчимын эсрэгээр явж байна.

Брэнд гэдэг нь зөвхөн маркетингийн сургалт-семинарт яригдах зүйл бишээ. Брэнд гэдэг нь компанийн мөн чанар юм. Компани, бүр цаашилбал улс орны оршин тогтнох эсэх нь брэнд бий болгож чадсан зсэхтэй нягт холбоотой. Зүүн Азид банк санхүүгийн эсвэл улс төрийн асуудал байхгүй зөвхөн брэндийн асуудал л байдаг. Read More......

The Law of the Category

Жинхэнэ лидер бүтээгдэхүүний нэр төрлөө олшруулах бус харин цоо шинэ нэр төрлийн бүтээгдэхүүн бий болгодог.

Төвлөрөх зарчмын дагуу брэнд хүчээ төвлөрүүлэн илүү хүчтэй болдог. Тэгвэл брэндээ "агшааж" зах зээлээ нарийсгаснаар шинэ нэр төрлийг бий болгож болдог байна. Stolichnaya болон Absolut-aac өмнө үнэтэй водканы; Mercedes-Benz-ээс өмнө үнэтэй машины; Domino's Pizza-aac өмнө пиццааг гэрт хүргэх үйлчилгээний зах зээл огт байгаагүй.

Брэндчилэх бол одоо байгаа зах зээлийн аль болох их хувийг эзлэх явдал гэдэг ташаа ойлголт юм. Интернэтээр бизнесээ өргөжүүлэх хэрэгтэй гэж ойлгон бүтээгдэхүүний нэр төрлөө олшруулж эхэлдэг. Гэтэл үнэн хэрэг дээрээ брэндчилэх нь зах зээлд эзлэх хувийг нэмэгдүүлэхтэй огтхон ч хамаагүй юм.

Брэндчилэхийн утга учир нь шинэ нэр төрлийн бүтээгдэхүүн бий болгоход оршдог. Шинэ нэр төрөлд анхных болж чадсанаар өсөж буй шинэ зах зээлд лидер болох боломж бий гэдгийг мартаж болохгүй. Цоо шинэ зүйлийг бүтээн брэндээ тунхаглахын тулд дараах зүйлсийг хийх шаардлагатай. Үүнд:

· Брэндзэ анхных, цорын ганц, жинхэнэ, тзргүүн болохыг илэрхийлэх, энэ үгнүүдийн аль нэгийг байнга хэрэглэх;

· Бүтээгдэхүүний шинэ нэр төрлийг бий болгох.

Шинэ нэр төрөл бий болгохгүйгээр брэнд хөгжүүлэх амархан боловч үр дүн нь бага. Apple компани анх Newton-ыг гаргахдаа шинэ нэр төрлийн тухай огтхон ч дурьдаагүй юм. Бүтээгдэхүүнээ зах зээлд гаргахдаа ердөө "хувийн дижитал туслах" гэж нэрлэв. Компьютер, дижитал утас, дижитал аппарат бүгд л хүний дижитал туслахууд. Apple-ын алдаа бүтээгдэхүүнээ зах зээлд байгаа бусад дижитал туслахуудаас ялгаруулж чадаагүйд оршино. Тэгээд дараа нь "Энэ юу вэ?" гэсэн реклам явуулж алдаагаа улам лавшруулав. Асуултыг асуухаас өмнө хзрэглэгчдэд хариултыг өгөх нь зүйтэй байсан болов уу?

Үнэн хэрэг дээрээ хүмүүс шинэ брэндийн нэрийг бус харин түүний шинэ төрлийн бүтээгдэхүүнийг сонирхдог. "Domino's" гэсэн нзрнээс илүү захиалсан пиццаг 30 минутанд амжиж ирэх эсэхийг л сонирхдог. Callaway-ыг биш гольфын том цохиур амжилтанд хэр нөлөөлөхийг, Prince-ийг биш харин арай том хэмжээний теннисны ракет сайн эсэхийг л анхаардаг. Бүтээгдэхүүний цоо шинэ нэр төрлийг бий болгон давшингуйгаар нэвтрүүлэх нь хүчтэй брэндийг бий болгож зах зээлийг өргөтгөнө.

EatZi's энэ зарчмын дагуу рестораны салбарт шинийг санаачлав. Салбар тус бүрийнх нь жилийн орлого 14 сая долларт хүрдэг (Дэлхийн хамгийн өндөр орлоготой ресторан болох Нью- Йорк хотын Централ паркийн Tavern on the Green 20 сая долларын орлоготой байдаг). Хэдхэн салбартай EatZi's рестораны салбарт итгэмээргүй амжилт олж чадсан нь энгийн бөгөөд хялбар санаан дээр л тулгуурлан хөгжсөнд оршино. Өнгөрсөн жил америкчүүд 207 тзрбум долларыг ресторанд хооллохдоо зарцуулсан гэсэн баримтаас үзэхэд анхаарал татахуйц том бизнесийн салбар юм. Энэ мөнгөний 51 хувийг гаднаас захиалга эсвэл гзрт хүргэх үйлчилгээ эзэлж байна. EatZi's рестораны бизнест хүргэх үйлчилгээгээр амжилт олсон нь Little Caesars-ын пиццаны салбарт амжилт олсонтой зарчмын хувьд ижил.

Пицца ч бай хоол ч бай зорилтот зах зээлээ нарийсгах замаар брэнд бүтээж болно. Үүний дараа брэндийн нэрийг шинэ төрлийн бүтээгдэхүүний нийтлэг нэр болгон брэндээ бус бүтээгдэхүүний нэр төрлөө өргөжүүлэх хэрэгтэй. Пиццаг хүргэх үйлчилгээ ямар давуу талтай вэ? Энэ нь пиццаг хамгийн хямд борлуулах арга юм. Үйлчлэгч, кассчин гэх мэт зардал гаргахгүйгээр өрсөлдөгчөөсөө хамаагүй хямд үнэ санал болгох боломж нээгдэнэ. "Pizza Pizza" уриан дoop нэг пиццаны үнээр хоёрыг санал болгов.

EatZi's брэндээ бус бүтээгдэхүүнээ өөрөөр хэлбэл "Хоолны дэлгүүрээ" өргөжүүлэхийн үүднээс гэрт хоол хүргзлтийн давуу талыг одоог хүртэл бусдад ойлгуулах амар биш ажилтай. Гэхдзз анхных болохоор хүмүүсийн сонирхолыг татах боломж бий. Гэтэл цаг хугацаа өнгөрч өрсөлдөгч нар гарч ирэхэд байдал яах вэ? Ихэнхи компани шинэ нэр төрлийн бүтээгдэхүүн гаргах гэж яарна. Тзд бүтээгдэхүүнээ зax зээлд бататгах биш харин нэр төрлөө олшруулж алддаг. Хамгийн гол нь бялууны нэг зүсмийг биш харин бялуугаа бүтнээр нь томруулах хэрэгтэй гэдгийг ойлгодоггүй. Өрсөлдөгч гарч ирэн зах зээлд эзлэх хувиа 100-аас 90, 80, 70 хүртэл алдах тэр үед компанийн удирдлага зах зээлд эзлэх хувиа буцааж авах гэж тэмцэн шинэ нэр төрлийн бүтээгдэхүүн гаргадаг. Гэтэл ямар ч лидер зах ззэлд 50-аас илүү хувийг эзэлж чаддаггүй. Байнга өрсөлдөгч гарч ирэх бөгөөд, нэг л мэдэхэд маш олон болдог. Брэндтэй нь бус харин бусад нэр төрлийн бүтээгдэхүүнтэй өрсөлдөх нь илүү чухал юм.

Салбартаа тэргүүлэгч Greyhound (хот хоорондын тзэврийн компани) "Жолоогоо бидэнд даатга, автобусанд суугаад яв" гэж уриалсантай нэгэн адил EatZi's "Хоол хийхийг бидзнд даатга манайхаас хоолоо ав" гэсэн уриатай гэж хэлж болно.

EatZi's ч бай ямар нэг салбарын тэргүүлэгчийн хувьд өрсөлдөгчөөс илүү туслагч үгүй. Өрсөлдөгчтэй байснаар лидерийн зax зээл дэх хувь буурах ч хэрэглэгчдийн анхаарлыг илүү татаж чаддаггийг мартаж болохгүй. Polaroid-ын хамгийн том алдааны нэг нь Kodak-ийг поларойд буюу экспресс фото зургийн зах зээлээс хөөж гаргасанд оршино. Магадгүй хэдэн сая доллар хожсон байх гэхдээ "бялуу"-г томруулж чадах өрсөлдөгчөө алдсан (Coca-Cola, Pepsi нарын "Рекламын дайн" аль аль талдаа ашигтай юм. Учир нь хэвлэл телевизийн анхаарлыг татан хэрэглэгчдийн ундаа уух сонирхолыг өдөөдөг).

Олон жилийн өмнө хүүхдийн шампунийн лидер брэнд Johnson&Johnson зах зээлээ өргөтгөх үүднээс бүтээгдэхүүнээ дан ганц хүүхдүүд бус мөн томчуудад хэрэглүүлэх зар сурталчилгаагаа эхлэв: "Та өдөр бүр үсэз угаадаг, таньд зөөлөн шампунь хэрэгтэй. Хүүхдийн шампунээс зөөлөн шампунь байна гэж үү?". Маш ухаалаг арга байгаа биз. Үүний үр дүнд Johnson&Johnson хүүхдийн шампунийг томчууд өргөнөөр хэрэглэж борлуулалт нь нэмэгдэв. Магадгүй өөртэй нь нэгэн адил хүүхдийн шампунийг томчуудад санал болгох өрсөлдөгчтэй байсан бол илүү их борлуулалтанд хүрэх байсан. Гэтэл тийм өрсөлдөгч харамсалтай нь байсангүй. Лидер нь брэндээ бус харин зах зээлээ өргөтгөх ёстой гэдгийг санаарай. Read More......

Японы долоо хоног тутмын “Шюүкан гэндай” сэтгүүл мэргэжлийн сүмод даваа наймаалцах явдал газар авсан хэмээн нэг бус удаа нийтлэл гаргасныг “ТЦ” өмнө нь мэдээлж байсан. Тус сэтгүүлийн нийтлэлтэй холбогдуулан Японы сүмогийн холбоо нэр нь дурдагдсан 32 хүнээс байцаалт аван найраа байхгүй гэсэн дүгнэлтэд хүрсэн учир сэтгүүлийн газрыг хуулийн байгууллагад шилжүүлсэн юм.
Дээрх сэтгүүлийн газрыг,

1.Ёкозүна Асашёорюү 2006 оны Кюүшюү, 2007 оны Хацү башёд барилдааныхаа ихэнхэд найраа хийж түрүүлсэн гэх 2007 оны нэгдүгээр сарын 22-ны нийтлэл

2.Сүмогийн холбооны тэргүүнээр ажиллаж байсан ёкозүна Китаноүми 1975 оны тавдугаар сарын тэмцээнд түрүүлэхдээ сүүлчийн өдөр озэки Таканоханаг мөнгөөр буулгасан гэх 2007 оны гуравдугаар сарын 10-ны нийтлэл

3.Асашёорюү, Хакүхо нар үгсэн тохиролцож, хэн түрүүлэхээ шийддэг гэх 2007 оны зургадугаар сарын 9-ний нийтлэлтэй холбогдуулан хуулийн байгууллагад шилжүүлжээ.

Токио хотын мөрдөн байцаах газраас сүмочид болон холбооны холбогдох хүмүүсээс байцаалт авсаар өдийг хүрсэн бөгөөд аравдугаар сарын 3-нд дээрх нийтлэлүүдийн гол баатар болсон ёкозүна Асашёорюү байцаалт өглөө.

Энэхүү байцаалтыг Японы өдөр тутмын хэвлэлүүд үг, үсгийн зөрүүгүй буулган хэвлэснийг товчлон хүргэж байна. 50-иад минут үргэлжилсэн байцаалтын туршид ёкозүна Асашёорюү сүмо дахь найрааг үгүйсгэж, өөрөө ийм хэрэгт орооцолдож байгаагүйг баталсан байна.

-Таныг бэлтгэл бага хийж байгаа гэсэн?
-Гэмтэлтэй байгаа болохоор тэр.

-Найраагаар даваа авчихдаг болохоор ингэдэг байж болох юм?
-Эндүүрэл. Та буруу бодож байна. Тийм юм байхгүй.

-Таныг найрааны төлбөрөө кэншёгоор хийдэг гэж байсан. Кэншёгоо яадаг вэ?
-Кэншё авсныхаа дараа өдөр банкинд очиж Монгол руу, гэрийнхэн рүүгээ шилжүүлдэг.

-Нийтлэлд таны 2005 оны орлого 192 сая иен болсон гэж бичсэн байсан, энэ үнэн үү?
-Хэлж мэдэхгүй байна.

-Зөвхөн кэншё нь 83 сая 380 мянган иен болсон гэсэн?
-Нарийн тоо хэлж мэдэхгүй. Тэгээд ч үүнийг хэлэх шаардлага байхгүй.

-Та кэншёны мөнгөний дүнгээ мэддэггүй гэлээ. Энэ чинь сонин дээр гардгийг мэдэх үү?
-Спортын бараг бүх сонин гаргадаг. Би дандаа хардаг. Хэрэв нийлбэр нь хэрэгтэй бол тэндээс харчих. “Шюүкан гэндай”-гаас хийчихдэг юм биш үү (инээв).

-Таны Монгол руу явуулсан шилжүүлгийг хэн хийдэг вэ?
-Би өөрөө хийдэг.

-Та өөрөө банк руу явдаг гэсэн үг үү?
-Тийм.

-Өдөр болгон уу?
-Бараг өдөр бүр.

-Цүкэбито ч юм уу, өөр хэн нэгнээр хийлгэчихэж болдоггүй юм уу?
-Надад хэн нэгнээр туслуулах шаардлага байхгүй. Би өөрөө үүнийг хийж дөнгөнө.

-Бөхчүүд бие биедээ мөнгө өгөх, дамжуулах явдал гардаг уу?
-Үгүй.

-Шагнал, урамшууллын хэлбэрээр ч юм уу?
-Үгүй.

-Найраа (Японоор “яочё” буюу хар үгээр утгачилбал “найман зуун урт” гэсэн хэлц үг бий) гэж юу гэсэн үг вэ?
-Мөнгө аваад ялагдахыг хэлдэг.

-Та энэ үгийг хэзээ анх мэдсэн бэ?
-Нийтлэл гарсны дараа. Менежер маань тайлбарлаж хэлж байсан.

-Үүнээс өмнө?
-Огт сонсч байгаагүй.

-Итаи-сан сүмод найраа байдгийг хэлж, өөрөө хүртэл оролцож байснаа хэлсэн…
-Би тэр үед төрөө ч үгүй байсан.

-Төрөхөөс чинь өмнө найраа байжээ?
-Тэр үеийн агаараар амьсгалж байгаагүй болохоор хэлж мэдэхгүй юм даа.

-Ер нь сүмод найраа байдаг гэж бодож байна уу?
-Байхгүй.

-Сүмогийн холбооны дүрэмд хүч гаргахгүй барилдахыг хориглосон байдаг.
-Би довтолж, дайрч барилддаг болохоор энэ дүрэмд харшлах явдал байхгүй.

-Та сүүлийн найман башёд хоёр түрүүлсэн байна. Жилд 4, 5 удаа түрүүлдэг байснаа гэнэт ингэж унах болсны шалтгаан нь юу вэ?
-Гэмтэлтэй холбоотой.

-“Шюүкан гэндай”-д бичсэнчлэн найраа байсан юм биш үү?
-Тийм зүйл байхгүй.

-Ёкозүна аль талтай билээ?
-Солгой.

-Одоо ямар гэмтэлтэй байна?
-Зүүн тохой гэмтэлтэй. Зөөлөн эдийн гэмтэл болохоор эдгэх нь удаан юм. Хоёр жилийн өмнө Нацү башёд Ваканосатотой барилдаж байгаад бэртсэн. Би өөрөө довтолж барилддаг болохоор энэ гэмтлийн эдгэрлийг удаашруулж байх шиг байна.

-Кёкүтэнзантай ямар холбоотой вэ?
-Японд ирээд адилхан монгол хүн гэдэг утгаар хуурай ах, дүү болсон. Намайг Японд идээшихэд тусалсан. Үүнээс илүү нарийн, ширийн юм байхгүй.

-Кёкүтэнзан хэний туслах байсан бэ?
-Кёкүтэнхогийн цүкэбито хийж байсан.

-Цүкэбито өөрийн дагадаг цолтныхоо барилдаан дуусахаар харьдаг уу?
-Тийм ээ.

-Гэтэл Кёкүтэнзан тантай хамт ордноос гарч явсан тохиолдол байх юм?
-Хамт хооллох гэж дагуулж явсан удаа бий.

-“Шюүкан гэндай”-гий нийтлэлийн дараа цүкэбитог бэлтгэлийн өрөөнд хориглосныг мэдсэн үү?
-Сайн мэдэхгүй

-Энэ журам гарснаас хойш ийм тохиолдол цөөрсөн үү?
-Урьд нь ч нэг их олон байгаагүй байх аа.

-Кёкүтэнзан зодог тайлснаар найраа хийхэд хэцүү болсон уу?
-Тийм зүйл байхгүй.

-Кёкүтэнзан одоо Германд амьдарч байгаа. Та түүнд мөнгө өгсөн үү?
-Зодог тайлах ёслол дээр нь сэтгэлийн бэлэг болгож 50 мянган иен өгсөн. Өөр зүйл байхгүй.

-Одоо та нар холбоотой байдаг уу?
-Үгүй.

-Та хоёр хэдэн удаа хамт хооллосон бэ?
-Мэдэхгүй.

-2006 онд Монгол Улсын Ерөнхий сайд Японд айлчилсныг санаж байна уу?
-Тийм ээ.

-Тэр айлчлалын үеийн башёгийн сүүлийн өдрийг санаж байна уу?
-Сайн санахгүй байна.

-Та Точиазүмад ялагдаж 13 даваа хоёр унаатай болсон…
-Тодорхой санахгүй байна.

-Тэгвэл Хакүхогийн амжилтын талаар санаж байна уу?
-Үгүй ээ.

-Хакүхо Кайод ялагдаад бас 13-2 болсон.
-Аан, нэмэлт барилдаан болсон, тийм тийм.

-Өмнөх башёд 3-6-6 болж, тэр тэмцээнд тавиас дээш хувийн амжилт үзүүлэхгүй бол озэки цолоо алдах байсан Кайо Хакүхог сүүлийн өдөр ялснаар качикоши хийсэн. Хакүхо тэгж ялагдахад та дараа нь бас унасан…
-Ямар ч байсан би тэр башёд түрүүлсэн.

-Таны хувьд өөрөө Точиазүмад унах болоод Хакүхог ялагдуулахын тулд Кёкүтэнзанаар зуучлуулсан уу?
-Үгүй.

-Хакүхо найраа хийхээс дургүйцээд тэр өдөр утсаа салгасанд Кёкүтэнхо уурлаж байсан гэсэн?
-Үгүй, тийм юм болоогүй.

-Сүүлчийн өдөр та Хакүхотой нэмэлт барилдаан хийсэн. Гэтэл бэлтгэлийн өрөөнд та хоёр чангаар ярилцан инээж байсан гэсэн…?
-Нэг дор байсан болохоор л тэр.

-Түрүү байрын төлөө чухал барилдаан хийх гэж байсан мөртлөө юу? Сүмогийн сэтгүүлчдийг бичих юмтай болгоё гээд зориуд сонсгох гэж тэгж чангаар инээж, ярьсан гэсэн…
-Үгүй, тийм яриа болоогүй.

-2006 оны Кюүшюү башёгийн сүүлчийн өдөр та Чиётайкайтай барилдсанаа санаж байна уу?
-Толгойд буухгүй байна. Сануулж өгнө үү?

-Та өргүүлээд тун хэцүү байдалд орсон ч давж түрүүлсэн. Энэ тохирсон барилдаан байсан уу?
-Та сүмо барилдаж үзсэн үү? Ямар нөхцөлд барилдааны хувь заяа яаж ч эргэж болно. Миний хувьд барилдаан бүртээ хүч шавхан үздэг.

-Чиётайкай өөрөө л дэвжээнээс гарчих шиг харагдсан. Бид олон удаа бичлэг үзээд ингэж хэлж байна.
-Тэр барилдаан тэгж харагдсан бол харамсалтай байна.

-Хана сүмо гэж юу вэ?
-Зодог тайлах ёслолд зориулсан барилдаан бил үү?

-Хасагдах тэмцээн биш бил үү?
-Юу билээ.

-Ийм тэмцээнд найраа болдог уу?
-Ер нь найраа байхгүй.

-Та хэзээ ёкозүна боллоо?
-Хэзээ билээ?

-2003 оны Харү башё.
-Нэгдүгээр сар биш бил үү?

-Тэр тэмцээнд та ёкозүнагийн болзол хангаад гуравдугаар сард аварга цолтой анх барилдсан.
-Нээрээ тийм юм байна.

-Харү башёд та ямар амжилт үзүүлснээ санаж байна уу?
-Үгүй.

-Арав ялж тав унасан.
-Тийм бил үү?

-Тэр башёд хэн түрүүлсэн бэ?
-Санахгүй байна.

-Чиётайкай.
-Аан.

-Тэр башёгийн сүүлийн өдөр Кайо 10-4, Чиётайкай 11-3 амжилттай байсан. Тэгэхэд таныг Чиётайкайгаас 3 сая иен авч ялагдсан гэх яриа бий.
-Тийм зүйл болоогүй.

-Сүмогийн дээд цолыг авсан ёкозүна хүн “найраа байхгүй” гэж хэлж байгаа ч хэрэв энэ нь батлагдвал зодог тайлах уу?
-Уучлаарай, ойлгосонгүй, дахиад нэг хэлнэ үү.

-Та ёкозүна цолтой.
-Тийм ээ.

-Энэ бол сүмогийн дээд цол.
-Тийм.

-Та огт найраа хийж байгаагүй гэсэн.
-Тийм.

-Энэ өндөр цолтой хүний хувьд эсрэгээр найраа байдаг нь батлагдвал та сүмог орхих уу?
-Үнэхээр шүүхээс намайг буруутай гэж тогтоовол би сүмо барилдахаа болино.

-Өнөөдөр таны ярьсан бүхэн үнэн үү?
-Тийм ээ.

“Шюүкан гэндай” сэтгүүлийн газрын гол баримт болгож буй зүйл нь 1978-1991 онд барилдаж, комүсүби цол хүртэл дэвшиж байсан Итаигийн яриа юм. Тэрбээр мэргэжлийн сүмогийн барилдааны 75-80 хувь нь урьдчилан тохиролцсон байдаг хэмээсэн бөгөөд өөрөө ч үүнд оролцсоноо хүлээсэн юм. Хэдий түүний зодог тайлснаас хойш олон жил өнгөрсөн ч тийнхүү газар аваад байсан зүйл ор мөргүй алга болохгүй гэж буй аж. Мөн саяхан хар тамхины хэргийн улмаас сүмогоос хөөгдсөн Ваканохо найраа байдаг гэсэн үг цухуйлгасан нь шуугианыг дэврээгээд буй юм.

Байцаагчид нийтлэлийг бичсэн сэтгүүлчээс “Бэлтгэлийн өрөөнд орж сурвалжлага хийсэн тохиолдол бий юу” гэхэд “Үгүй” хэмээн хариулжээ. Үүнээс үзэхэд сонссон дуулсандаа л түшиглэн таамаг төдий юм бичсэн нь цуурхлыг энэ хүртэл дэврэхэд хүргэсэн бололтой.

Ёкозүна Асашёорюүгийн байцаалт өгсний дараа өнгөрөгч башёгийн өмнө албан тушаалаасаа огцорсон Китаноүми мэдүүлэг өгөх хуваарьтай буй аж. Read More......

Заримдаа буруу асуулт тавьснаас болж хамгийн бат бөх харилцаанд ч цав гардаг. Тиймээс бүсгүй та хайртай залуугаасаа чухам юуны тухай асууж болохгүй вэ гэдгийг мэдсэн байхад илүүдэхгүй. Юуны түрүүнд та хайртаасаа,

- Энэ даашинз намайг тарган харагдуулж байна уу?

гэсэн асуултыг асуух огт хэрэггүй. Энэ бол найз залуугаасаа асууж болох хамгийн тэнэг асуулт. Яагаад гэвэл, бүх эрчүүдэд өөртөө итгэлтэй эмэгтэй таалагддаг. Харин энэ асуулт таны өөртөө итгэлгүй байгааг нотолж буй. Иймд энэ асуултыг түүнээс өөр хэн нэгэн, тухайлбал ээж, найз бүсгүй эсвэл стилистээс асуу.

- Чи юуны тухай бодож байна?

Энэ асуултын хамгийн түгээмэл хариулт нь “ Юуны ч тухай биш!”. Үнэхээр ч хүмүүс заримдаа тодорхой нэг зүйлийн тухай биш харин энэ ертөнц дээр байгаа бүх л зүйлийн тухай бодох зуршилтай байдаг. Энэ асуултыг ойр ойрхон тависнаар түүний юу ч үл илэрхийлэх харц эсвэл түүний бодлыг тааж мэдэх хүсэл таныг шаналган зовоохоос өөр тусгүй байх болно.

- Хэрвээ чи миний найз бүсгүйчүүдээс хэн нэгнийг нь үнсэнэ гэвэл хэнийг нь сонгох вэ?

Тэр хэний ч нэрийг нэрлээгүй байлаа гэсэн энэ асуултын хариулт таныг баярлуулна гэж үү. Үнэн хэрэгтээ бол та түүнээс, “ Надад арван сая доллар өгье гэсэн ч би хэнийг ч үнсэхгүй” гэсэн хариултыг л хүлээж байгаа. Гэтэл зарим эрчүүд худал ярих дургүй байдаг юм …

4. Чи бид хоёр хэдэн хүүхэдтэй болох бол?

Хайртай хүн чинь танаас зугуухан зай барихыг та хүсэхгүй биз дээ? Мэдээж үгүй? Тэгвэл, энэ асуултыг мартах хэрэгтэй. Тэр тусмаа танилцаж, дотносоод удаагүй байх үед. Хуримлаж, хамтын амьдрал зохиох тухай яригдаагүй үед энэ асуултыг битгий яаран тавиарай.

5. Хэрвээ би осолд ороод хүнд бэртлээ гэхэд чи шинэ найз бүсгүйтэй болтлоо хэр удаан тэвчих вэ?

Хэрвээ тэр иймд байдалд орлоо гэвэл харин чи хэр удаан хүлээж чадах вэ? Хайр сэтгэлийг урьдчилан тааж хэлэхийн аргагүй төдийгүй ямар ч эр хүн өөрийгөө золгүй нэгнээр төсөөлөх дургүй байдаг.

6. Хэрвээ жинхэнэ “эрчүүдийн” үдэшлэгт байхад чинь яваад очвол чи дургүйцэх үү?

Мэдээж тэр, бухимдана. Та ч тун удахгүй ”нойтон хамуу” гэсэн хоч зүүх байх. Эр хүнд зөвхөн өөрийн гэсэн ажил, ярианы сэдэв гэж бий… Тэгээд ч найз бүсгүйчүүдийн дунд тэр суучихаад хов жив болгонд чинь хошуу дүрээд сууж буйгаар төсөөлөөд үз дээ.

7. Чи энэ бүсгүйг ширтээд байх юм, тэр чамд таалагдаа юу?

Энэ асуулт нь чамайг өөртөө итгэлгүй байгааг дахин нотолж буй. Тэгээд ч энэ огт секси биш. Тэр түүнтэй биш харин тантай хамт байна. Тийм болохоор үл ялиг зүйл дээр хардаж, асуудал босгох хэрэггүй.

8. Надаас өмнө чи хэдэн найз бүсгүйтэй байсан бэ?

Чи үнэхээр энэ асуултын хариултыг мэдмээр байна уу? Энэ танд тийм хэрэгтэй гэж үү? Харин та түүнээс өмнө хэдэн найз залуутай байсан бэ? Өнгөрсөн явдлыг өөрчилж болдоггүй. Тэгээд ч хүн бүрт өөрийн нууцлах зүйл байдаг. Иймд түүнийг таагүй дурсамж руу нь байн байн түлхэх гэхийн хэрэггүй. Дахин хэлэхэд өнөөдрийн амьдралаасаа таашаал авч сур.

9. Чи хэнд нь илүү хайртай вэ? Надад уу эсвэл ээждээ юу?

Эрчүүдийн 99 хувь нь энэ асуултыг шүтээнд нь халдсан, доромжилсон гэж үздэг. Гэтэл үнэн хэрэгтээ, тэд энэ асуултад хэрхэн хариулахаа огт мэддэггүй. Яагаад гэвэл, таныг хайрлах хайр, ээж хүүгийн хайр нь харьцуулах аргагүй өөр ойлголт. Иймд үүнийг хэзээ ч харьцуулж тавьж болохгүй. Тэгэхээр энэ утгагүй асуултыг хайртаасаа хэзээ ч битгий асуугаарай.

10. Чи надад үнэхээр хайртай юу ?

Энэ асуулт нь “ Би чиний хайранд итгэхгүй байна” гэсэн санааг давхар илэрхийлдэг. Харин та үүнийг хэлэхийг хүсэхгүй байгаа биз дээ. Зарим эрчүүд өөрийн мэдрэмжээ үгээр илэрхийлэх дургүй байдаг юм. Тэд үүнийг үйл хөдлөлөөр эсвэл зүгээр л дэргэд тань байж илэрхийлдэг. Энэ хангалттай биш гэж үү. Read More......

2006 onii baidlaar Mongol uls delhiid daraah uzuulelttei baina

Бичсэн огноо 11 цаг 54 минутын өмнө бичсэн Horidoimergen

1: Mongoliin hun amiin too 2,832,224 July 2006 est. 138 dugaart jagsaj baigaa um baina
2: Mongoliin gazar nutgiin hemjee 1,564,116sq km. 27rt jagsdag
3: Undesnii uildverleltiin hemjeegeeree 156rt ordog.GDP $ 5,272,000,000 (2006)
4: GDP - per capita (PPP) 187th Mongolia $ 1,900
5: GDP - real growth rate (%) 57th Mongolia 6.20
6: Telephones - mobile cellular 128th Mongolia 557,200
7: Airports 102th Mongolia 44
8: Railways 80th Mongolia 1,810km (2005)
9: Roadways 79 Mongolia 49,250 km (2002-2003)
10: inflation rate (consumer prices) 187th Mongolia 9.50 (2005)
11: Oil - production 101th Mongolia 549(bbl/day) (2005)
12: Oil - exports 61th Mongolia 515 (bbl/day) (2005)
13: Oil - imports 58th Mongolia (bbl/day) 11,210 (2005)
14: 161th Mongolia $ 1,011,000,000 Imports

NSO bolon Worldbanknaas gargasan zarim neg too barimt
2006 ony etsiin baidlaar Mongol uls
- 2.6 saya huntei boljee.
- 100 emegteid 95 eregtei onogdoj baina.
- Ulaanbaatar hotod 1 kwadrat km nutagt 212 hun
- niit hun amyn 61 huvi ni hotod
- neg oerhod 4 hun nogdoj baina
- dundaj nas 66, eregtei ni 63, emegtei ni 69
- suuliin 1-2 jild toerolt ihsej baina /ug ni buurah handlagatai baisan!/
- eregteichuudiin bas baralt oendor baina /100 emegted 148 eregtei/
- 2006 ond 49 myangan hos ger bul boljee /oemnoh onoosoo 3.2 dahin oesson/
- oenchin huuhdiin too 51 mynga
- oerh tolgoilson emegteichuud 72.2 mynga
- shineer bii bolson ajliin bair 53 myanga /diilenhi ni barilgiin salbart/
- Mongol ulsyn toeriin alband 120 myanga /ted sard dundjaar 120 mynga avdag gej uzvel jild niitdee 173 terbum tugrugnii tsalin avah aj/
- Ulsyn hemjeegeer dundaj tsalin 130 myangan togrog
- Dotoodyn niit buteegdehuun 3.2 trillion togrog /ony uneer, uridchilsan baidlaar/
- 2000 ony zeregtsuuleh uneer 1.4 terbum
- neg hund onogdoh DNB 1.2 saya togrog /oiroltsoogoor 1000 USD/
- DNB boditoor 8.4 huvi oesson /uunii 4.4 negj ni uilchilgeenii salbar,
2.0 HAA, 2.0 uildver/
- DNB-y 79 huviig huviin sektoriinhon buteen baiguulj baina
- Inflation 6 huvi /alban yosniih ni/
- Moengonii niiluulelt 1.5 trillion
- Ariljaany bankuudyn olgoson zeel 1.2 trillion
- Zeeliin huu 24.5% /jiliin togrogoor/, valutiinh ni 15.5%
- Barilga ugsralt zam zasvar 198 terbum
- niit 384 barilga ashiglaltand orov /unii diilenhi ni oron suuts/
- mal aj ahui /HAA/ DNB-ii 20 orchim huviig uildverledeg
- niit ajillagsadyn 40 orchim huvi ni HAA-d
- HAA manai exportyn orlogiin 25 huviig burduuljee
- malchdiin too: 364 mynga
- malyn too: 34.8 saya /15 saya ni yamaa/
- malyn emch: 1838
- aj uildveriin salbar niit 943 terbum /2000 ony uneer/ togrognii bayalag uildverlev
- aj uildveriin salbar niit 2.1 trillion /ony uneer/ - y borluulaltyg
dot., gad. zah zeel deer borluulav. /uunii 74 huvi ni uul uurhain salbar/
- toemor zam: ulsyn niit achaa ergeltiin 95 huviig guitsetgev
- Mongold 141 myangan automashin baina /uunii 94.4 ni suudlyn/
- Ulaanbaatart 79 mayngan automashin baina
- Uuren telephone /mobile/ hereglegchid: 770 myanga
- Export 1.54 trillion USD, import 1.48 trillion USD
- Gad hudaldaany ashig 57 saya USD
- Zooevriin us heregledeg oerhiin too: 296.2 myanga
- Zochid buudalyn too 794
- 408.5 myangan gadaadyn zorchigchid irjee /40 huvi ni hyatad irged, 20 huvi ni oros/
- gadaadyn zorchigchdiin 88 huvi ni 30 hurtelhi honogiin hugatsaagaar irjee
- gadny juulchid: 386 myanga
- suragch, oyutnuudiin too: 710.4 myanga - yeronhii bolovsrolyn surguuliin too: 742
- suragchdiin too: 542.5 myanga
- oyutnii too: 168 myanga /30 huvi ni huviin hevshild/
- toegsogchdiin too: 23.6 myanga /uunii 25 huvi ni ediin zasag,
12 huvi ni bagsh, 6 huvi ni injener/
- Sum hiid 245 /uunii 60 huvi ni budda, 35 huvi christ, 3 huvi musulman/
- eruul mendiin salbart ajillagsad: 34.2 myanga /uunees ih emch /7 myanga/
- neg ih emchid 361 hun onogdoj baina
- emnelgiin orny too: 18.3 myanga
- hamgiin ih oevchildog ovchin: tsusny ergelt bolon amisgalyn
- eruul mendiin salbariin niit zardal: 103 saya togrog
- Mongol ulsyn hemjeend uildverleld zartsuulsan 1 togrog tutmaas 0.83 togrogiin buteegdehuun uildverlesen baina /tatvaraas nuugdah gesnii gajig?/ Read More......

“..Амьдрал гэдэг тэр залуугийн хувьд шал утга учиргүй зүйл бай­лаа. Хэний төлөө, юуны тулд амьд­раад байгаагаа, тэр ч бүү хэл өөрөө өөрийгөө ойлгохоо больжээ. Ма­шин, байр бий. Дээрээс нь бусдын зовж олдог мөнгийг тэр гарынхаа салаагаар урсгадаг. Тэгсэн атал амьдрал түүнд хов хоосон юм шиг санагдах болж. Тиймээс тэр сэтгэл зүйчид хандахаар шийдэж. Түүний шийдвэр зөв байлаа. Сэтгэл зүйчид хандсанаар түүний бодол санаа бүгд өөрчлөгдөж. Одоо тэр амьд­ралд идэвхтэй нэгэн болж хувирсан байна.

Энд өгүүлсэн залуу шиг амьд­ралд итгэдэггүй, өөрийгөө олохоо больчихсон хүмүүс зөндөө байдаг гэнэ. Тэд “Сэтгэлийн толь” сэтгэл зүйн төвд хандсанаар өөртөө итгэх, амьдралд итгэх итгэлээ олдог юм байна.

Тус төвийн сэтгэл зүйч Б.Ууганцэцэгтэй уулзаж ярилцсан юм. Хүмүсийн дунд байдаг хэрнээ, бусдаас асууж чаддагүй олон аминчхан асуултад түүнээс хариулт авахыг хүслээ. Хэрэв та түүнтэй жич харилцахыг хүсвэл www.uugantsetseg.blog.banjig net хаягаар хандаарай. Тус төв хүмүүст сэтгэл зүйн туслалцаа үзүүлээд дөрвөн жилийг үзжээ. Энэ хугацаанд гурван настай балчраас 80 настай буурал хүртэл тэднийд хандсан байх юм. Тус төв сэтгэл зүйн зөвөлгөө өгдөг, мөн сэтгэл зүйн оношилгоо хийдэг, сургалт явуулдаг, судалгаа хийдэг гэнэ. Хэрэв танд бие хүн болоод гэр бүлийн асуудал үүсвэл лам хувраг гэж гүйхээсээ илүү сэтгэл зүйчид хандаад үзэхэд илүүдэх юун.

-Жаал хүүгээ хөтлөөд танай төвөөр үйлчлүүлээд гарч байгаа бүсгүйг харлаа. Гуравхан настай хүүд сэтгэл зүйн тусламж авах ямар шалтгаан байв аа?

-Тэр бүсгүй хүүхдийнхээ сэтгэл зүйг оношлуулаад гарсан юм. Хүүхэд нь их дуу цөөтэй юм байх. Аав нь гадаадад байгаа болохоор бэтгэрчихэж магадгүй гэж бодсон юм шиг байна. Нэг үеэ бодоход монголчууд маань их боловсон, сэтгэл зүйчдийн үнэ цэнийг мэддэг болсон байна. Манайхаар бага насны хүүхдүүд цөөнгүй үйлчлүүлдэг. Зарим хүмүүс хүүхдээ хэрээс хэтэртэл худлаа яриад байх юм гээд манай төвд ханддаг бол зарим нь хүүхэд нь бусдыг юмыг хулгайлаад байна гэх ч юм уу, эсвэл зүгээр л миний хүүхдийн сэтгэл зүй ямар байна гээд оношилгоо хийлгүүлэхийг хүсдэг.

-Сэтгэл зүйн оношилгоо гэж яг юуг хэлээд байгаа юм. Сэтгэлийг эрхтэн гэдэг ч бусад эрхтнийг бодвол хоосон зүйл болохоор оношилно гэхэд санаанд нэг л буухгүй байна?

-Сэтгэл зүйн оношилгоо бол их нарийн том арга зүй шүү дээ. Бусад эрхтнийг бол эхо, компьютер энэ тэрээр үзэж оношилж болно. Сэтгэл зүйг зүгээр л ярьж суугаад оношилчихдог гэж зарим хүмүүс боддог байж магадгүй тийм бишээ. Тэр хүний тархи, оюун бодол руу гүн гүнзгий нэвтэрч байж л оношилдог хэрэг шүү дээ. Зарим хүн сэтгэл зүйчдэд хандахдаа шүдний өвчин сугалаад авчих юм шиг л ойлгодог. Тэгж ойлгож болохгүй. Сэтгэл зүй бол олон удаагийн, урт хугацааны эмчилгээ шаарддаг юм.

-Залуучууд хэр их ирж үйлчлүүлж байна?

-Нийгэм маань залууст маань их нөлөөлөөд байх шиг. Хараад байх нь ээ, хавар намарт манай төвийн ачаалал эрс нэмэгдчихдэг. Өвөл, зун харьцангуй гайгүй. Улирал ч бас хүний сэтгэл зүйд их нөлөөлдөг юм байна. Залуус маань үлгэрлэн дууриах хүнгүй, зорилгогүй болжээ. Амьдрал утгагүй байна гэх маягийн юм ярьсан залуус ирдэг. Тэгээд “Амьдрал ямар үед чинь сайхан байдаг вэ” гэхээр “Сэтгэл санаа тайван, асуудалгүй үед” гэж хариулах нь элбэг. Тийм асуудалгүй амьдрал огтхон ч байдаггүй юм шүү дээ. Тэр асуудлаа өөрөө эвтэйхэн зохицуулаад өөртөө хүндрэл үүсгэхгүй байх нь чухал юм. Залуусын маань ихэнх нь байртай, том жиптэй болчихвол амьдрал нь утга учиртай болно гэж боддогоо нуудаггүй. Тийм биш шүү дээ, амьдрал тэмүүлэлтэй, зорилготой байж л утга учиртай болдог. Ялангуяа наяад оны сүүлч, ерээд оны ихээр төрсөн залуучуудад ийм байдал их анзаарагдаад байдаг юм.

-Зарим хүүхэд том болохоороо хэт их мөнгөнд шунадаг. Энэ юунаас болдог юм бол?

-Сэтгэл зүйд дутуугийн мэдрэмж гэдэг нэг ойлголт байдаг юм. Хүн багадаа өмсөх зүүхээр дутвал том болоод хувцас хунар л худалдаж аваад байдаг. Мөнгөөр дутвал том болоод мөнгө л хураагаад байдаг юм. Гоё гутал өмсөх юмсан гэж багаасаа мөрөөдсөн хүүхэд том болохоороо гутал л цуглуулаад байдаг байхгүй юу. Ер нь бол сэтгэл зүйн хувьд амьдрал дундуур дүүрэн байх ёстой гэдэг зарчим л хамгийн үнэн юм билээ. Хэт хангалуун байдалд өссөн хүүхэд том болоод ямар нэгэн эрсдлийг даван туулах чадваргүй болдог. Тэгэхээр нөгөө талаас нь аваад үзэхэд бас дутуугийн мэдрэмж хэрэгтэй байдаг юм. Тийм болохоор л амьдрал дундуур дүүрэн байх хэрэгтэй. Хүүхдээ тийм байлгах хэрэгтэй.

-Эцэг эх хүүхэд хоёрын харилцаанд сөрөг үзэгдэл гарах нь бий. Ялангуяа өсвөр насныхан эцэг эхдээ худлаа хэлэх нь цөөнгүй байдаг. Түүнээс болоод зөрчил үүсдэг шүү дээ.

-Хүүхдээ хайрлаад байна гээд хэт нялганах их буруу. Бас сайн хүн болгох гээд байнга загнаад, хатуулж, ширүүлээд байх нь зөв алхам биш. Эцэг эхчүүдийн хувьд хүүхдээ багаас нь мөнгөтэй харьцуулж сургах хэрэгтэй юм билээ. Зүгээр л нэг жишээ дурдахад 50 мянган төгрөг өгөөд “Сарынхаа хоол хүнсийг миний хүү цуглуулаарай” гээд үз л дээ. Тэр хүүхэд тэр мөнгийг хүргэх гэж яаж зовдгийг мэднэ. Бас хүүхэд чинь том итгэл дааж байгаагаа ойлгоно. Түүнээс бус чи үрчихэвээ энэ мөнгийг гэвэл хүүхэд заавал үрэхийг хүсдэг. Ялангуяа бага насныханд болохгүй, бүтэхгүй гэх үгийг эсрэгээр хүлээж авдаг. Яагаад болохгүй байгаа юм бол болгоод үзье гэж хэрэгт дурладаг. Худлаа ярихын тухайд их сонин л доо. Саяхан 20 гарсан залуугаа дагуулаад нэг ээж манайд хандсан юм. Хүүхэд нь аймшигтай худлаа ярьдаг болчихсон гэнэ. Практикаас харахад хүүхэд нэг л өдөр худлаа ярьчихдаг юм биш. Их багаар өмнө нь зөндөө ярьдаг байсан байж л таараа. Эцэг эх нь түүнийгээ анзааралгүй явж байгаад бүр “савных нь амсраар ус нь халиад” ирэхээр л мэдсэн хэрэг шүү дээ. Тэгэхээр эцэг эх хүүхдээ сонсдог байх хэрэгтэй. Хүүхдээ сонсоно гэдэг хамгийн том хүндлэл гэдгийг л ойлгоорой Read More......

Мэдээлэл технологийн инкубатор байгуулагдсаны таван жилийн ойн үзэсгэлэн Мэдээлэл технологийн үндэсний паркт өчигдөр эхэллээ. Инкубатор гэдэг нь төрөөс хувийн хэвшлийг дэмжих загвар аж. Уг үйл ажиллагаа 2003 оноос эхэлжээ. Энэ хугацаанд 12 удаагийн сонгон шалгаруулалтаар 117 аж ахуйн нэгж, иргэнийг хамруулан нийт 49 компанид инкубаторын үйлчилгээ үзүүлжээ.

Инкубаторт бойжсон 18 компани Монгол Улсын нийгэм, эдийн засгийн бүх салбарт мэдээллийн технологийн бүтээгдэхүүн, үйлчилгээгээрээ тэргүүлж байгаа бол одоо инкубаторт 14 компани бойжиж байгаа аж. Инкубатор нь мэдээллийн технологийн салбарын 500 гаруй хүнийг ажлын байраар хангасан бөгөөд ажлын байраа нэмэгдүүлэхэд дэмжлэг үзүүлжээ. Үүний үр дүнд 200 орчим ажлын байр шинээр бий болгосон байна.

Уг үзэсгэлэнгийн талаар Инкубаторын менежер П.Наранцэцэг “Энэ үзэсгэлэнд инкубаторт бойжоод гарсан, одоо байгаа 20 компани оролцож байна. Үзэсгэлэнгийн ач холбогдол нь инкубатор гэж юу болох, жижиг, дунд бизнесийг төрөөс дэмжихэд хөл дээрээ хэр зэрэг тогтож, зах зээлд хэрхэн байр сууриа олж чадсаныг харуулах юм. Үзэсгэлэнд орж байгаа компаниуд анх тавхан хүний бүрэлдээхүүнтэй байсан бол өдгөө 80 хүртлээ өссөн. Энэ нь инкубаторын гол ач холбогдол юм. Нөгөө талаар программ хангамжийн компанийг инкубаторт бойжуулна гэдэг бол мэдээллийн технологит чухал нөлөө үзүүлж байгаа хэрэг” гэв. Уг үзэсгэлэн энэ сарын 13 хүртэл үргэлжилнэ.

Мэдээллийн эх сурвалж: Өнөөдөр сонин Read More......

УИХ-ын гишүүн Ц.Элбэгдоржтой улс төрд болон Ардчилсан намын бүлэг дотор болж буй үйл явдлын талаар ярилцлаа.

-Танай бүлгийн 15 гишүүн бусдаасаа өөр байр суурь баримталж, бүлэг дотроо “өргөх бичиг” барьж бужигнууллаа. Та нарын илэрхийлсэн гол байр суурь юу байв?

-Засгийн газрын бүтэц хүн дагаж биш бодлого дагаж үүсэх ёстой гэсэн бодлого барьж байгаа юм л даа. Ардчилсан намын ард түмнээрээ дэмжүүлж гаргаж ирсэн бодлого, мөрийн хөтөлбөрийн амин сүнс болсон Эрдэнийн хувь гэдэг заалт гэрээнд туссангүй. Эрдэнийн хувийн утга санааг хэлбэл хэрэв Монгол Улс баялаг ихтэй юм бол монгол хүн бүр түүнд эзэн, хөрөнгө оруулагч байж амьдралаа өөд татах ёстой. Хэдэн төгрөг өгнө гэж яриад байгаа юм. Энэ гол нь биш. Баялагтай бусад орон, Латин Америк, Африкт мөн адилхан “Та нарт бэлэн мөнгө өгнө” гэж хэлээд, ард иргэддээ хэдхэн мөнгө өгөөд, гол баялгаа дотоодын олигархиуд нь гадаадынхантай нийлээд цөлмөчихсөн тохиолдлууд гарсан байдаг. Манайх яг тэр зарчмаар явах гээд байна. Манайд бол 100 төгрөг тутмаас дөрвөн төгрөг орчмыг ард иргэддээ хувааж өгөөд, үлдсэн баялаг, боломжийг дотоодын олигархиуд гадаадынхантай хувааж, түүн дээр хяналтаа тогтоох гэсэн оролдлого гарч байгаа. Иймээс иргэддээ баялгийг хувааж өгөх гэдэг бол уул уурхайг нээлттэй, хяналттай болгох, иргэдийнхээ амьдралыг өөд татах хамгийн боломжтой хувилбар гэж бид үзэж байгаа юм. Цаашдаа улс орны болоод ардчиллын аюулгүй байдалтай ч холбоотой. Олигархиуд ядуу иргэдээ хэдэн төгрөгөөр хуураад өөрсдийнхөө эрх ашгийн төлөө ямар ч хуйвалдаан хийж чадахаар байдалтай байгаа. Эрдэнийн хувь явж явж ангийн тэмцэл шиг зүйл болж байна. Нийт ард иргэдийн амьдралыг өөд татах уу, нэг хэсэг бүлгийн амьдралыг хязгааргүй баяжуулах уу гэсэн ийм л зам руу орж байна.

Гэрээнд манай намын бодлогын гол цөм болсон Эрдэнийн хувь тусаагүй байгааг бид сануулсан.

-Эрдэнийн хувиас гадна танай 15 гишүүн МАХН-тай байгуулсан гэрээг Ардчилсан намаараа, бүлгээрээ хэлэлцүүлээгүй гэсэн. Үнэхээр намтайгаа ярилцалгүй нөгөө талтай оргилуун дарс тулгаад баталчихсан гэрээ юм уу?

-Манайх парламентын нам тул парламент дахь намын бүлэг гол асуудлуудыг шийднэ гэж энэ засагт орох гээд байгаа нөхөд ч өөрсдөө хэлдэг юм. Гэтэл энэ хэд намынхаа бүлэг дээр дэмжлэг авч чадахгүй болоод ирэхээрээ Гүйцэтгэх зөвлөл гэж гүйдэг боллоо. Гүйцэтгэх зөвлөл дээр ярьсан гэдэг ч батлуулсан юм байхгүй. Гэрээг бүлэг дээр ярья гэхэд ярилгүй цааш явчихсан. Ажлын хэсгийн хэдэн хүн МАХН-тай очоод гарын үсэг зурчихсан.

-Ардчилсан нам хамтарсан Засгийн газар байгуулна гээд нэгэнт ярьчихсан. Тэгэхээр хүссэн ч хүсээгүй ч танайхаас сайд төрөх нь. Ардчилсан намын гишүүдээс Засгийн газрын танхимд орж ажиллахыг та юу гэж үзэж байна?

-Гэрээн дотор Эрдэнийн хувь, ажлын байр нэмэгдүүлэх, иргэдээ мэргэжилтэй болгох, үйлдвэржүүлэлт, орон сууц, шударга ёс тогтоох гээд хэдэн гол чиглэлээ тусгаж өгөөд, түүнийгээ Засгийн газрын бүтэц рүү оруулаад, түүндээ зохицуулж Ардчилсан намын гишүүд тэр бодлогоо төлөөлж Засгийн газрын бүрэлдэхүүнд орж байгаа бол ойлгож болохоор байна. Гэтэл тийм зүйл болсонгүй. Гэрээ хийж, албан тушаал авна гэж яваа манай намын нөхөд бол одоо зөвхөн тэр албан тушаалаа л төлөөлдөг хүмүүс болж хувирах нь. Ардчилсан нам, түүний масс, УИХ дахь бүлгийг тэд төлөөлж чадахгүй боллоо. Засгийн газрын бодлогыг УИХ дээр нэгдсэн байдлаар хэлэлцүүлээд аваад явна гэх юм бол, Ардчилсан намын бүлэг дотор олонх болсон хэсгийн санаа бодол Засгийн газрын бодлогод тусч байвал цаашдын үйл ажиллагаанд нь хэрэгтэй юм даа.

-Танайхан бүлэг дээрээ ярилцаад гэрээг хэлэлцье, түүнд Эрдэнийн хувийг оруулъя, дээрээс нь тойргийг ялгаварлалгүй 76 гишүүнээ бүрдүүлье гэж шийдвэрлэсэн гэж ярилцсан ч бүтэл тааруу байх шиг байна. Тэр юу болж байгаа вэ?

-УИХ-аа эхэлж бүрэлдүүлээд дараа нь Засгийн газраа бүрдүүлэх ажлаа хийе. Энэ хоорондоо бодлогын шинж чанартай асуудлаа гэрээндээ тусгая, Засгийн газар байгуулах ажлаас нэг хоёр хоногийн завсарлага аваад дотроо сайн ярилцъя гэж тохирсон юм. Түүнийг манай бүлгийн 15 гишүүн дэмжээд 11 нь эсэргүүцсэн юм л даа. Үдээс өмнө ингэчихээд үдээс хойш болохоор буруу тоолсон байна гээд үүнийг засах асуудал гарч ирсэн. Хорин хэдэн хүний саналыг зөв тоолж чадахгүй байж улс орны бодлогыг яаж тодорхойлох гээд байгааг ойлгохгүй байна.

Хэдэн хүн МАХН-тай очиж юмаа ярьчихаад эргэж ирж биднээр түүнийгээ батлуулдаг, бид түүнийг нь хууль зүйн хүчинтэй шийдвэр болгоход оролцдог, тийм болж хувирах гээд байна л даа. Уг нь Баянголын 25 дугаар тойрог гэж нийслэлийн тэр том дүүргийн төлөөллийг УИХ-д нэн даруй оруулж ирэх ёстой. Түр үнэмлэхээ авсан 76 хүнийг СЕХ сонгуулиас хойш 14 хоног дотор шууд өргөн барих ёстой. Гэтэл үүнийг манай бүлгийн дарга чуулганы хуралдаан дээр яриагүй.

-Яагаад?

-УИХ дахь Ардчилсан намын дарга бол нэг фракцын дарга биш. Нэг хэсэг хүний дарга биш. Бүлгийн 28 гишүүний ашиг сонирхлыг хангах, эрмэлзлийг нэгтгэх үүрэгтэй хүн. Гэтэл бүлгийн олонхийн шийдвэрийг УИХ-ын чуулганы нэгдсэн хуралдаан, байнгын хороонд уламжлаагүй нь том алдаа юм.

-Намын бүлэг дотор фракц юм уу, хэсэг бүлгийн эрх ашгийг төлөөлсөн хэсэг гарчээ гэж ойлгож болох уу?

-Сайдын суудал халаасалчихсан яваа хүнтэй сайн санаа уралдуулах боломж алга. Тэр фракцтай өрсөлдөх хэцүү л дээ. Өнөөдрийн Засгийн газар албан тушаалын горьдлого дээр л бүрэлдэж бий болж байна. Манай нам дотор ч, МАХН дотор ч ялгаагүй. Засаг хэврэг байдал руу явж байна. Уг нь бол Засгийн газраа хурдан байгуулаад, цөөнх нь түүнд хяналтаа тавиад явах ёстой л гэж үзэж байгаа юм. Өнөөдөр бид дийлдэж байгаа юм шиг харагдаж магадгүй. Гэхдээ сайн зүйл бол ялагддаггүй. Ард түмнийг байнга ялна гэж байхгүй. Нэг хэсэг хуйвалдаан амжилттай болж болно. Байнга хуйвалдаад байх боломжгүй. Сайн зүйл, үнэлэмж эргэж сэргэнэ гэсэн итгэлтэй байна.

-МАХН олонх болчихоод байхад Ерөнхий сайд С.Баяр яагаад ардчилсан намтай хамтрая гэв. Сөрөг хүчингүй болж байгаад долдугаар сарын 1-ний хэрэг явдал, өөр бусад асуудлыг мартуулъя гэсэн санаа юу?

-Хариуцлага тооцох шаардлагатай, нэхэл хатуутай өмнөх олон асуудал бий. Тэр бүхнээс зугтах л арга юм уу даа. Ардчилсан намын хэдэн гишүүнийг өөртөө татсанаар нүүрээ тахлах оролдлого хийж байгаагаас бус үнэхээр хамтдаа бодлогоо хэрэгжүүлээд явъя гэсэн зүйл байхгүй. С.Баярыг манай намын хамгийн хүсээгүй хэсэгтэйгээ нийллээ гэж нөгөө талаас бодож байна. Албан тушаалд дуртай тийм л хэсэгтэй нийллээ. Бодлогыг хэрэгжүүлдэг, зарчим, шударга ёс барьдаг, ажил хийхийн төлөө байгаа хэсэг нь нөгөө талдаа үлдлээ. Гэхдээ бид Засгийн газарт сайн бодлого оруулаад, бүтцийг зөв болгохын төлөө ажиллах гэж л одоо оролдож байна.

-Хамтарсан Засгийн газартай болмогц парламентад сөрөг хүчин үгүй болно. За яах вэ, С.Оюун, З.Алтай, Д.Энхбат нар сөрөг хүчний үүрэг гүйцэтгэх л байх. Ийм дампуу байж болох уу. Эсвэл танай намынхан бүлэг дотроо хуваагдаад нэг хэсэг нь сөрч зогсох уу. Заавал цөөнх байх ёстой гэж үзсэнээс ингэж асуулаа л даа?

-Аливаа намын удирдлага өөрийн намын гол бааз суурь дээр суурилах ёстой. Тэднээсээ холдоод өөр айлын буурь руу нүүгээд явчихвал намаа төлөөлж чадахаа больчихож байгаа юм. Гэхдээ Ардчилсан намын үзэл санаа, үнэт зүйлийг төлөөлдөг хэсэг нь нөгөө талдаа, хатуу байр суурь дээрээ үлдэж байгаа. Ард түмний дуу хоолойг хүргэж, тэдний хяналтыг тогтоох чадвартай гэж үзэж байгаа.

-МАХН өөрийгөө социал демократ үзэл баримтлалтай болсон гэж зарладаг. Ажиглахад танай намаас экс социал демократчууд голлож МАХН-тай хамтрах гэж байх шиг. Социал демократ нь социал демократтайгаа нийлэх гэж байгаа юм болов уу?

-Бөөр бөөрөөрөө нийлнэ гэдэг шиг үү. Албан тушаалд хүрч байвал ямар ч аргаар хамаагүй гэсэн үзэл бодолтой хэсэг хаана ч байдаг. Гол нь тэд албан тушаалыг ард түмэнд үйлчлэх үйлчилгээ гэж харахгүй байна. Би хувьдаа албан тушаалыг ард түмэнд үйлчлэх үйлчилгээ гэж боддог. Тийм учраас бид гарч ирээд татварыг бууруулах бодлого хэрэгжүүлдэг, авлигатай, хүнд сурталтай, ядууралтай тэмцдэг. Үйлдвэржүүлнэ, өөрсдөө юмаа хийнэ гэсэн бодлого дэвшүүлдэг. Манай нөгөө хэд болохоор албан тушаалаар далимдуулж улс төр дэх хүрээллээ бэхжүүлэх, шантажийн хэрэгсэл болгож, албан тушаалаараа дарамталж өөрсдөдөө илүү ашиг олох гэсэн зам руу явж байна.

Ардчилал дараагийн шатандаа орохын өмнө олигархиудын хуйвалдааныг үздэг байж магадгүй л юм. Түүнтэй тэмцэхгүйгээр ардчилал төгс хэлбэр, дээд шат руугаа орохгүй нь л дээ. Энэ чиглэлд бид хууль эрх зүйн орчин, бодлогоо өөрчлөх хэрэгтэй. Муу юмнаас бас сурч болдог.

-Энэ бол Ардчилсан хүчин дотор гарч байгаа анхны хагарал биш. 1996-2000 оны “Ардчилсан холбоо” эвслийн үед мөн л бүлэг дотор дэд бүлэг гарч, lдараа нь сонгуульд ялагдаж байсан. Өнгөрсөн УИХ-ын үед Ардчилсан намын зарим гишүүн МАХН-ын бүлэгтэй нэгдэж байсан. Тэгээд эцэст нь бүлэг ч үгүй зөвлөл гэдгийг байгуулсан. Одоо дахиад л МАХН-тай хамтарлаа. Яагаад үүнээс хаширдаггүй юм бол?

-Бүдүүн бүлгийг нэг бодлого хэрэгжүүлэх гэдэг талаасаа байгуулж байна гэж хэлж байсан ч сүүлд нь алдаа болсныг мэдсэн. Түүнээс одоо сургамж авах ёстой. Сургамж авдаггүйгээсээ бид буцаж унаад байгаа юм. Хамтарсан Засгийн газар бол хөгжил тийш их үсрэлт хийх Засгийн газар гэж зарлаж байна. “Их үсрэлт”, “Үсрэнгүй хөгжил” гэдэг үгийг бид анх хэрэглэж байгаа ч юм биш. Урд хөршид дээр үед Мао үүнийг хийх гэж байгаад 30 сая хүн нь өлсгөлөнд нэрвэгдэж Хятадын хөгжилд хүндрэл учруулж байсан. Ийм гашуун түүх байдаг. Их ухралт, хариуцлагагүй байдал тийш, хуулийг үл хэрэгсдэг, хариуцлагаас зугтаадаг, хяналтгүй байдал руу тавьж байгаа гүүр болж хувирч мэднэ.

-Танай 15 гишүүнийг бүлэг дотор бүлэг үүсгэсэн гэсэн яриа байгаа. Үнэхээр тийм үү?

- Бүлэг дотор бүлэг биш, байдлыг ойлгож байгаа, эрүүл саруул, зарчмын байр суурьтай гишүүний тоо л нэмэгдэж байна.

-Чуулганы хуралдаан дээр Ардчилсан намын зарим гишүүн Э.Бат-Үүл гишүүн рүү “Бодлого дэмжихгүй бол намаас яваарай, зайлаарай” гэж байсан нь харамсалтай л санагдсан?

-Үнэхээр тэр хүн рүү яаж тэгж хэлж чадаж байна аа л гэж харагдсан л даа. Өөр юу гэх вэ дээ.

-Үзэл бодол таарахгүй бол Ардчилсан намаас нам төрөх үү?

-Үгүй байх аа. Манай намын гишүүдийн олонх нь нийгэм зөв яваасай гэсэн, шударга талыг дэмждэг хүч байгаа шүү дээ. Тэгэхээр задрахгүй.

-Иргэний намынхан Ардчилсан намтай нийлье гэлээ. Ардчилал хүчирхэгжиж байна гэж үүнийг үзэх үү?

-Иргэний намын шийдвэр гарч тэр залуус орж ирж байна. Тэд ардчиллын гэр орныг өөд татъя. Хажууд нь өөр майхан босгоод хэрэггүй юм байна. Шударга ёс тогтоож авч явъя. Тэр эгнээг улам нэмэгдүүлье гэсэн. Зөв дүгнэлтэд тэр залуучууд, нийгмийг шударга болгохын төлөө явдаг хүмүүс нэгдэж байгаад баяртай байна. Read More......

Одоо ганцхан дурлачихаад үхье
Одоо ганцхан дурлуулчихаад үхье
Одоо ганц л намрыг, шарласан тэнгэртэй нь харчихаад
Орь залуухан хавраар нэг л амьсгалчихаад

Бов бор шорооноос ногоон өнгө дэлгэрэхийг үзчихээд
Болжморын нүдэн дэх инээмсэглэлийг гэрэлтэн гэрэлтэтлээ харчихаад
Өвс чирсэн шоргоолжийг үүр рүүгээ зүтгэхийг үзчихээд
Өндрийн ганц шувууг саравчлан саравчлан харчихаад
Явъя

Солонго руу давхиж яваа эрмэг цагаан гүүг
Солонгон доторх солонготой нь ганц л харчихаад явъя
Модод шөнөөр ододтой байраа солихыг үзчихээд
Одны гэрэлтэй усанд хөлөө нэг дүрчихээд
Бүр явъя

Сүүлчийн удаа, ганц л удаа
Сүмийн оройд заларсан гөрөөсөнд мөргөчихөөд буцъя
Ээ, хичнээн их хүсэл вэ, сэтгэл яасан ч их вэ
Хэний ч бичээгүй шүлэг ганцыг биччихээд л...

Read More......

Хакеруудын дайралт сvvлийн vед ихээр идэвхжиж байна. Тэдний хувьд энгийн айл гэр, албан байгууллагын компьютерт халдах юу ч биш. Тэр ч байтугай хамгийн чанга хамгаалалттай гэгдэх Америкийн Пентагонын компьютерт хvртэл аль хэдийн халдаад амжчихсан. Азаар уг халдлага Батлан хамгаалах яамны vйл ажиллагаанд ноцтой єєрчлєлт оруулаагvй гэнэ.
Хакерууд интернэттэй бараг нас чацуу юм. Интернэтийн сүлжээг ашиглан хэнийх ч бай хамаагvй компьютерт нь чєлєєтэй нэвтэрдэг тэдний авьяасыг заримдаа vнэлмээр ч юм шиг.

Эдгээр долоон заалтад:

Read More......

Read More......

The Law of the Word

Брэнд хэрэглэгчийн ой тойнд зөвхөн нэг нэр буюу нэг л

үгээр илэрхийлэгдэн үлддэг

Mercedes Benz унадаг нэгний тухайд хамгийн түрүүнд юу бодогдох вэ? Ихэнх хүний хувьд хамгийн түрүүнд "нэр хүнд" бодогддог. Үнэтэй, загвар сайтай, найдвартай Герман машин, бусдаас ялгарах нэр хүнд. Audi Герман, Honda загвар сайтай, Toyota найдвартай ч зөвхөн Mercedes л нэр хүндийг илэрхийлдэг.

Брэнд бий болгон хөгжүүлэхийг хүсвэл бусдаас ялгаруулах, ганцхан үгээр илэрхийлэгдэх сэтгэгдзлийг л хэрэглэгчдэд болон худалдан авагчдад бий болгох хэрэгтэй. Mercedes-нэр хүндийг, Volvo-аюулгүй байдлыг илэрхийлдэг шиг.

Volvo хэрэглэгчийн хувьд аюулгүй байдлыг илэрхийлдэг. Үүний үр дүнд Volvo сүүлийн 10 жилийн туршид АНУ-д хамгийн их борлогдсон Европын люкс автомашинаар шалгарав.

Брэнд ямар нэг үгийг эзэмшин өөрийн болгосон цагт өрсөлдөгчдөд тэрийг өөрчлөх ямарч арга байдаггүй. Volvo-rooc илүүг үйлдвэрлэж чадна гэсэн олон компани (Saab, Mercedes-Benz) байдаг ч хэрэглэгчийн хувьд зөвхөн Volvo л хамгийн аюулгүй нь хэвээр үлддэг.

BMW гэхэд хамгийн түрүүнд юу санагдаж байна вэ? Жолоодоход хамгийн их таашаал өгдөг автомашин. BMW "жолоодлого" гэсэн үгийг эзэмшдэг. Үүний үр дүнд АНУ-д Европ автомашинуудаас борлуулалтаараа хоёрдугаарт ордог.

Гэхдээ энэ гурван автомашины жишээ (Mercedes, Volvo, BMW) брэндийн өргөжих зарчимд нийцдэггүй. Mercedes хямд төсөр машины үйлдвэрлэл эхэлж, Volvo спорт загварлуу харин BMW люкс загварлуу хошуурхаж эхэлсэн.

Kleenex гэж юу вэ? Kleenex онцолж нэг шинж чанар дээр төвлөрөөгүй ч спортын, айл гэрийн, нийтийн хэрэглээнийх ч бай зөөлөн, тусгайлан нугалсан цаасан салфетка юм. Kleenex хэрэглэгчийн хувьд "цаасан салфетка" гэсэн утга агуулдаг. Анхны цаасан салфетка Kleenex-ийн эцэг Кимберли Кларк Kleenex-ийг зах зээлд гарган аажмаар ариун цэврийн цаас болон цаасан алчуурны зах зээлрүү тэлэв. "Кармандаа ханиад бүү авч яв" гэсэн уриагаар олон жилийн турш рекламдав. Цаасан салфетка аажим аажмаар даавуун алчуурыг орлох болов. Түүнээс хойш цаасан салфетканы олон брэнд гарсан боловч Kleenex хүчээ алдаагүй хэвээр байхын учир юунд вэ? Дэлгүүрт ороод салфетка авах хэн нэгэн тэр салфетканы брэнд X ч бай, Ү ч бай "Kleenex авъя" гэж хэлдэг.

Gillette сахалын хутгыг, Coca-Cola хийжүүлсэн ундааг, Scotch наалдамтгай цаасыг илэрхийлдэг болсон байна. Брэндийн нэр бүтээгдэхүүний нэр терлийг илэрхийлсэн нийтлэг нэр болно гэсэн үг. "Үүнийг ксероксдоод өгөөч" "Нэг скоч авъя" гэж сонсогдох нь цөөнгүй.

Брэнд хэрхэн бүтээгдэхүүний нэр болдог нь тайлагдашгүй нууц биш юм. Тэд бүгд анхдагч, хялбар мөн амар байсанд оршино.

Гэтэл зах зээлд тэргүүлэгчийг ялсанаар брэнд нийтлэг нэр болдог уу гэвэл үгүй юм. Pepsi нэгэн үе Coca-Cola-raac илүү гарсан ч гэсэн кола бол Coca-Cola хэвээр л үлдсэн.

Тухайн брэнд салбартаа анхных байсан цагт өөрөөр хэлбэл шинэ нэр төрлийн бүтээгдэхүүн гаргасан бол брэндий нэр нь бүтээгдэхүүний нийтлэг нэр болдог.

Тэгвэл салбартаа анхных биш компани яах вэ? Үргэлж хойно явна гэсэн үг үү? Үгүй. Зорилгоо нарийсгаж агших зарчмаар шинэ нэр төрлийн бүтээгдэхүүн бий болгож болно шүү дээ.

Federal Express илгээмж хүргэлтийн анхны компани байгаагүй. 70-д оны үед хүргэлтийн бизнест дөнгөж хөлөө тавьж буй "шинков" байсан. Тэр үед удирдлага нь зорилгоо нарийсгаж "шөнө өнгөрөөгөөд" буюу маргааш нь эзэн дээрээ очих шинэ төрлийн илгээмж хүргэлтийг бий болгов. Өнөөдөр FedEx гэсэн нэр шуурхай хүргэлттэй ижил утгатай болж чадсан. Өнөөдөр хүмүүс "Энэ илгээмжийг федекслэмээр байна" гэж ярьдаг болсон. Харин дараа нь үйлчилгээний нэр төрлийг олшруулж 2-3 хоногийн арай хямд хүргэлтийг туршиж зхэлжээ.

FedEx сүүлийн 10 жилд анхны зарчмаасаа улам холдож байгаа юм шиг санагдана. Үйлчилгээний нэр төрлийг хэт олшруулсаар. Өөр шиг нь тодорхой зорилготой шинэ компани өрсөлдөж гарах хүртэл брэндийн өргөжилт нь компанид хүндрэл учруулахгүй ч болгоомжлохыг зөвөлмөөр байна.

Prego, Ragu хоёрын жишээг харалдаа. Ragu олон жилийн туршид спагегтигийн соусны зах зээлд ноёрхож төрөл бүрийн соус гаргадаг байв. Гэтэл Prego зөвхөн нэг төрлийн "өтгөн" соус үйлдвэрлэн зах зээлийн 27 хувийг гартаа оруулж чадсан түүхтэй. Prego "өтгөн" гэсэн үгийг ашиглажээ.

Брэнд бий болгоход нэр чухал үүрэг гүйцэтгэдэг. Хэдий хэлбэр, өнгө, мэдрэмж нь сонголтонд нөлөөлөх гол хүчин зүйлс боловч аливаа юм хүний ой тойнд нэг үгээр л илэрхийлэгдэн үлддэг. Тархи нэрийг тогтоож эргээд санахдаа тэр үг л хамгийн түрүүнд орж ирдэг. Бүтээгдэхүүний хувьд өнгө, хэлбэр, мэдрэмж чухал бол брэндийн хувьд нэр бүхнийг шийддэг. Өөрийн бүтээгдзхүүний тодорхой нэг шинж чанарыг онцгойлон гаргаснаар брэндээ нэг үгээр илэрхийлэх боломжтой болно.

Насанд хүрсэн дундаж хүний тархи ойролцоогоор 50 000 үгийн багтаамжтай гэсэн судалгаа байдаг. Хүн зөвхөн 50 000 үгийн утгыг нь мэдэн ашигладаг. Гэтэл зөвхөн АНУ-д л саяаас илүү брэнд бүртгэлтэй байдаг. Шинжлэх ухааны ололтын үр дүнд тархины эд эсийг хиймэл оюун ухаанаар л солихгүй юм бол нэг зүйл нэгээс илүү утга агуулна гэж үгүй.

Энэ зарчмыг маркетерүүдын ихэнх нь мэдэх боловч яагаад брэндээ дандаа өргөжүүлдэг вэ? Ганцхан нэр төрлийн бүтээгдэхүүнд төвлөрөхөөр өөрсдийгөө гарцгүй агуйруу орсонтой зүйрлэдэг. Компани өсөхөө чухалчилан бүтээгдэхүүний нэр төрлийг олшруулж эхэлдэг. Гэтэл бүх учир брэндийг биш харин зах зээлийг өргөтгөхөд оршдог гэдгийг ухаардаггүй. FedEx шуурхай хүргэлтийн, Ragu өттөн соусны зах зээлийг өргөтгөж чадсанд тэдний амжилтын нууц оршино.

FedEx-ийн түргзн шуурхай үйлчилгээг знгийн хүмүүсээс гадна дээд удирдлагын том албам тушаалтнууд сонирхож эхлэв. Шуурхай хүргэлт арай илүү үнэтэй, FedEx ч өөрийн савалгааны үзэмжийг сайжруулсанаар хүмүүс FedEx-ээр ирсэн л бол маш чухал илгээмж гэсэн ойлголттой болов.

Mercedes-Benz ч анхан ижил стратеги баримтлан үнэтэй машины зах зээлд ноёрхон "нэр хүнд" гэсэн утгыг агуулдаг байв. Гэхдээ "нэр хүнд" гэдэг үгэнд болгоомжтой хандах шаардлага бий. Юуны өмнө таны санал болгож буй бүтээгдэхүүн үйлчилгээ өрсөлдөгч нараас үнэтэй байх ёстой. Нөгөө талаас нэр хүндийг илэрхийлэх уриа олох хэрэгтэй.

Эхнийхийг биелүүлэхэд маш хялбар-Mercedes Benz брэндийн автомашин Cadillac-aac хоёр дахин үнэтэй байдаг. Хоёр дахь ажлын хувьд гэвэл Benz "дэлхий дээрх бусад автомашинаас ялгарах инженерчлэлийн уран бүтээл" юм. Гэхдээ Benz ч гэсэн FedEx-ийн нэгэн адил бүтээгдэхүүний нэр төрлөө олшруулж, янз янзын үнэ тавьснаар хамгийн их зарагдах люкс автомашин байхаа хэдий больсон.

Брэндийн нэрийг бусад салбарт ашиглахаас илүү зорилгоо нарийвчлан тодорхойлж, дараа нь бүтээгдэхүүнээ хөгжүүлэн боловсронгүй болгох компани амжилтанд хүрдэг.

• Montblanc-ээс өмнө үнэтэй үзэгний зах зээл бараг байгаагүй;
• Stolichnaya болон Absolut-aac өмнө үнэтэй водканы зах зээл огт байгаагүй;
• Volvo-rooc өөр аюулгүй байдалд өндөр анхаарал тавьсан машин байдаггүйг хүн бүр мэднэ.

Компанийн санаа зовних гол асуудал зөвхөн зах зээлд эзлэх хувь бол амжилтанд хүрзх замаа олоогүй байна гэсэн үг.

Боломжит зах зээлийн хэдэн хувийг эзлэх бус харин зорилгоо нарийвчлан хэрэглэгчийн ой тойнд ганц л үг шингээж чадсан цагт амжилт ирдгийг анхаараарай.

Read More......

Шийдвэрлэх мөчид ажиллагаанд аль болох олон цэргийг оролцуулах хэрэгтэй

Карл фон Клаузевиц

Үндэсний хөл бөмбөгийн лигийн хамгийн муу баг хамгийн шилдэг багтай тоглох үед талбай дээр бүрэн тоглогчидтой(12), харин шилдэг баг маань 11 тоглогчтой байхад хэн нь хожих талаар эргэлзэх хэрэггүй. Бизнесийн баг илүү өргөн байдаг болохоор чанарын ялгааг арилгах, давамгайлах нь илүү түвэгтэй явц.

Эрүүл сэтгэдэг маркетингч алдагдлын шуурган дунд амжилтын төлөө урагшаа гэж хашгирдаггүй юм. Сайн жанжин өөрийн стратегиа боловсруулахдаа шилмэл хүмүүст тулгуурладаггүй. Тийм учраас хүмүүстээ ямар аймшигтай нөхцөлд байгаагаа хэлэх хэрэгтэй, гэхдээ шилмэл хүмүүстэйгээр ялахаар төлөвлөж огт болохгүй. Зүгээр л зөв стратегиар ялна гэж төлөвлө. Хүний хүчин зүйлээс шалтгаалж байгаа цагт амжилт тогтвортой бус.

Харамсалтай нь олонхи копаниуд шилмэл хүмүүсийн араас хөөцөлддөг стратегитай. Шилмэл мэргэжилтнүүдийг цуглуулаад хөлсөлчихвөл тэдний сайн боловсрол нь өрсөлдөгчийг боловсон хүчний хувьд давж гарахад нь нэмэр болно гэж тэд итгэдэг. Статистик мэддэг захын оюутан энэ үнэмшил рүү чинь нулимна. Шилмэл хүмүүсээр бага шиг баг бүрдүүлж болох байх л даа. Харин компани том байх тусам шилмэлүүд чинь дундаж руу ойртох магадлалтай. Хэт том компанийн хувьд оюуны шигшээ маань бүр тэг рүү очих болно.

IBM -д 400 000 орчим хүн ажилладаг. Энэ тоо улам өснө. Тэгэхээр цагаан захтнуудын тоо дагаад өснө. Тэр үед тэдний чадварын тухай хэн ч юу ч ярихгүй. Компьютерийн дайнд IBM эйзенхауэрыг яс дуурайснаар ялж байгаа. Өрсөлдөгч нь 2 ажилтантай байвал IBM 4-тэй байна. Тэд 4-тэй болбол IBM 8 ажилтантай болно.

Төөрөгдөл 2: Шилдэг бараа

Олонхи маркетингчдийн тархинд хадаастай байдаг бас нэгэн төөрөгдөл бол маркетингийн дайнд шилдэг бараа л ялдаг гэсэн ойлголт юм. Өөрөөр хэлбэл надад ямар нэг сайн бараа байгаа л бол аягүй сайн рекламын агентлаг олоод л болоо. Тэд барааг минь худалдан авах чадвартай хүмүүст хүргэнэ. Дээр нь гэрээ хийх чадвартай худалдааны сайн ажилтан байхад гүйцээ.

Бид эсрэг хандлага гэж нэрлэдэг. Рекламны болон худалдааны ажилтнууд ямар нэг байдлаар үнэнийг олж тогтоогоод түүнийгээ ашиглан худалдан авах чадвартай үйлчлүүлэгчдийн толгойд байгаа өргөсийг авч хаяна.

Ингэж битгий маанагтаарай даа. Хүмүүсийн хүлээн авалтыг реклам, сайн худалдагч төдийгөөр өөрчлөх нь амаргүй. Тэгэхээр үнэн гэж юу вэ ? Хүн бүрийн дотор нэг жижигхэн хар хайрцаг бий. Хэн нэгэн хэзээ нэг цагт таны сурталчилгааг үзээд худалдагчийн уярам ятгалгыг сонсоод дараа нь хар хайрцаг руугаа хандан - Энэ үнэн үү, үгүй юу ? Гэж асуудаг. Орчин үеийн маркетингт хүмүүсийн сэтгэлгээг өөрчлөх гэсэн шал утгагүй оролдлого байдаг. Сэтгэлгээ төлөвшчихсэн л бол өөрчлөх бараг боломжгүй. Тэгэхээр үнэн гэдэг бол санхүүгийн чадавхи сайтай худалдан авагчийн тархинд оршиж буй хүртэхүй. Энэ нь таны үнэн биш байж болно, Гэвч таны тулж ажиллах ёстой ганц үнэн байсаар байх болно. Иймд та түүнийг хүлээн авч, түүнтэй ажиллах ёстой.

Чи тийм ухаантай юм бол яагаад баян биш юм бэ?

Та өөрийнхөө барааг шилдэг гэдэгт үйлчлүүлэгчийг итгүүлж дөнгөлөө гэхэд тэр юуны өмнө өөрийн бодлыг ахин нэг харна. Таны компьютер IBM-ээс лаг юм бол танайх яагаад тэднийх шиг манлайлахгүй байгаа юм бэ? гэж асууна.

Танай талд нилээд хэдэн хар хайрцаг байлаа гэхэд эзэмшигчид нь олонхийн санааг харгалзан үзэх л болно.

Чи тийм ухаантай юм бол яагаад баян биш юм бэ? Гэдэг бол их түвэгтэй асуулт. Маркетингийн дайнд зөвхөн чиний зөв байсан гэдгээр ялалт ирэхгүй. Урт хугацааны туршид шилдэг бараа заавал ялна гэсэн бас төөрөгдөл бий. Гэлээ ч цэргийн ч бай, маркетингийн тулалдааны түүхийг ялагчид л бичдэг билээ.

Хүч чадал ямагт үнэн байдаг. Ялагч л шилдэг бараатай гэдгээ ертөнцөд тунхаглах боломжийг олж авдаг юм шүү.

Read More......

The Law of Expansion

Брэдийн хуч нь тархацынхаа талбайтай

эсрэг хамааралтай байдаг

Chevrolet гэхээр хамгийн түрүүнд яаг юу бодогдож байна? Хариулахад төвөгтэй байгаа биз. Chevrolet том, жижиг, үнэтэй, хямд суудлын автомашин эсвэл ачааны тэрэг юм. Брэндээ бүх л төрлийн бүтээгдэхүүнд ашиглахад ийм байдалд хүрдэг. Chevrolet АНУ-д хамгийн их зарагддаг автомашин байсан, одоо харин үгүй. Ford тэргүүлж байна.

Гэхдээ Ford-ын хувьд ч ижил асуудал тулгарч байгаа. Цагтаа хүчтэй брэндүүд байсан Chevrolet, Ford-ын аль аль нь аажим аажмаар хүчээ алдаж байна. Ford-ын хэрэглэгч нар Taurus эсвэл Bronco, Explorer ч юм уу Escort-ыг нэрлэдэг. Үүний адил Chevy-гийн хэрэглзгч нарт Corvette- ээс гадна нэрэлчих хүчтэй брэнд байдаггүй. Chevy-гийн тодорхой имиж байхгүйд асуудал оршино.

Chevy-гийн 10 нэр төрлийн автомашин байдаг бол Ford-ынх 8. Үүнд л Ford-ын нзгдүгээрт, Chevy-гийн хоёрдугаар байранд байдгийн учир оршино. Брэндийн хүч нь тархацтай нь эсрэг хамааралтайг мартаж болохгүй.

Chevrolet яагаад ийм олон төрлийн автомашин санал болгож байна вэ? Илүү ихийг зарахын тулд. Гэтэл богино хугацаанд ихийг зарах боловч урт хугацааны хувьд өөрийн брэндийг үгүй хийж байна.

Богино хугацаанд олныг зарж орлогоо нзмэгдүүлзх үү эсвзл брэндийн тархацыг хязгаарлаж хүчийг нь саармагжуулахгүйгэзр ирээдүйд ихийг зарах уу? Энэ бол таны сонголт. Олон компани ойрын ирзэдүйд л анхаарлаа төвлөрүулдэг. Тэд бүтзэгдэхүүний нэр төрлөө нэмж, янз янзын үнэ тавьж ялгаруулан бусад "нарийн" маркетингийн аргаар брэндийнхзз хүчийг саармагжуулдаг.

Chevrolet-ийн нэгэн адил American Express энэ алдааг давтсан компаниудын нэг. АmЕх анхан нэр хүндтзй зэзлийн карт байсан бол дараа нь шинззр арваад төрлийн карт зах зээлд нэвтрүүлжзз (Senior, Student, Membership Miles, Optima, Optima Rewards Plus Gold, Delta Sky Miles Optima, Opima True Grace, Optima Golf, Purchasing, Corporative Executive). Компанийн удирдлага жилд шинззр 12-15 карт гаргах зорилт тавиад байв. Өнөөдөр American Express зах зэзлийн дөнгөж 18 хувийг л эзэлдэг.

Levi Strauss мөн л ижил алдаа хийсэн. Илүү олон хэрэглэгчтэй болохын тулд хэрэгцээнээс илүү жинсний загвар, төрлийт гаргав. 27 төрлийн Levi's төсөөлдөө. Магадгүй тэр олон төрлөөс танд таарах загвар олдоогүй байхад "зөвхөн танд зориулсан загварыг санал болгож байна" уриатай байдаг. Сүүлийн долоон жилийн хугацаанд компанийн зах зээлд эзлэх хувь 31-ээс 19 хувь хүртэл буурав.

Procter & Gamble-ийн жишээг харъя. Crest нэртэй шүдний оо гаргахдаа маркетингийн менежер нь биднээс зөвелгөө авахдаа зөвөлж "Crest- ийн 38 нэр төрлийг төлөвлөж байна, багадах уу ?" гэж асуухад нь бид

"Таны аманд хэдэн шүд байгаа вэ?" гэж хариуд нь лавласан юм. "32" гэж хариулав.

"Ямарч шүдний ооны нэр төрөл хүний амандах шүднээс олон байх ёсгүй" гэж хэлсэн юм. Тэр үед Crest шүдний ооны зах зээлийн 36 хувийг эзэлж байсан бол одоо 25 хүртэл буурч оронд нь Colgate тэргүүлж байна.

Олон компани бүтзэгдэхүүний нэр төрлөө өргөжүүлэхдээ мэга брэнд босгох зорилготой гэдэг. Өөрөөр хэлбэл Chevrolet бол мэга брэнд харин Camaro, Caprice, Cavalier, Corsica-Beretta, Corvette, Lumina, Malibu, Metro, Monte Carlo, Prizm бол дан брэнд гэдэг. Гэвч худалдан авагч тзгж боддоггүй. Тэдний хувьд бүтээгдэхүүн болгон өөрийн ганц л брэндтэй. Бүтээгдэхүүнийг хамгийн сайн илзрхийлж чадах нэр л брэнд болдог. Энэ нь мэга брэнд ч бай дан брэнд ч байсан ялгаагүй. Жишэз нь Lumina-тай нэгэн "Би Chevy унадаг", харин Corvette-тэй нь "Би Vette-тэй" гэж хэлэх нь цөөнгүй. Chevrolet /Lumina хамааралд Chevrolet илүү хүчтэй бол, Chevrolet/ Corvette хамааралд Corvette давамгайлах нь ажиглагдана. Гэтэл маркетерүүд хзрзглэгчдээс ангид маркетингийн бодлого барьсаар...

Бүтээгдэхүүний нзр төрлөө өргөжүүлзх зарим оролдлогууд үнзхзэр гайхал төрүүлдзг:

· Gillette-ын ClearGel хөлсний үнзр дарагч (Сахалып хутаг. хеөс үйлдвзрлзгч)

· Fruit of the Loom-ын угаалгын нунтаг (Дотуур хувцсхны үйлдвзрлзгч)

· Harley Davidson-ы дарсны коктейл (Мотоцикл үйлдвзрлзгч)

Маркетерүүд брэндийн хүчийг, брэндийн борлуулалттай хольж

хутгадаг. Гэтэл борлуулалт зөвхөн тухайн брзндззс хамаардапүй, өрсөлдөгчийн давуу болон сул талын нөлөөлөлд бас өртддөг. Өрсөлдөгч сул дорой эсвзл бараг байхгүй тохиолдолд брэндзэ саармагжуулан бүтээгдэхүүний нэр төрлөө ихсэхсэнзэр борлуулалтаа нэмэгдүүлэх нь илүү тохиромжтой.

Diet-Coke нзртэй шинэ төрлийн бүтээгдэхүүн гаргахад Coca-Cola^ брзндийн хүчийг саармагжуулах аюул байтаагүй. Яагаад гэвэл өрсөлдөгч Pepsi-Cola мөн Coca-Cola-ийн нэгэн адил Diet-Pepsi гаргасан байна.

Хэрэв хүчтэй брэнд бий болгох зорилго тавьсан бол брэндээ өргөжүүлэх биш харин хязгаарлах хэрэгтэйг анхаарай. Урт хугацааны хувьд авч үзвэл брзндийн өргөжилт хүчийт нь саармагжуулан имижийг аюулд учруулдаг.

Read More......

The Law of Publicity

Брэнд бий болгоход зар сурта.ччилгаанаас

илуу таниулга чухал

Америкийн 5208 рекламын компанийн ихэнх нь брэндийг рекламаар бий болгодогт итгэдэг. Тэдний адил ихэнх маркетер брэнд бий болгох үйл явцыг брэндийг хамгаалж дэмжих үйл явцгай андуурдаг. MacDonald's, Coca-Cola гэх мэт "өндөрт нисэх" брэндүүдийн хувьд зах зээлд эзлэх байр сууриа хамгаалах үүднээс зар сургалчилгаанд асар их хөрөнгө хаях нь гарцаагүй боловч зар сурталчилгаагаар шинэ брэнд бий болдоггүй. Анита Родик Body Shop-ыг рекламаар том брэнд болгоогүй. Үүний оронд дэлхий даяар хэсэж орчныг хамгаалах талаар өөрийн бодлоо олонд хүргэсэн. Түүний тухай сонин сэтгүүлүүдэд нийтлэн бичиж, радио, телевизийн нэвтрүүлгүүдэд урьдаг байв.

Starbucks рекламнд шуудай шуудайгаар мөнгө хаяагүй. 10 жилийн туршид компанийн сурталчилгаанд зориулсан зардал 10 сая доллараас хэтэрдэггүй бөгөөд энэ нь бусад компаниудтай харьцуулахад өчүүхэн тоо юм.

Wall-Mart 100 тэрбум долларт хүрэх борлуулалтаар дэлхийн хамгийн том жижиглэнгийн дэлгүүр болохдоо рекламанд маш бага хөрөнгө зарцуулсан. Wall-Mart-ын "дүү" Sam's Club 45 сая долларын борлуулалтыг огт рекламгүйгээр хийсэн гэж хэлж болно. Гзтзл Miller өөрийн Miller Brewing, Miller Regular брэндүүдийг гаргахдаа 50 сая долларын рекламын төсөв гаргасан ч хэрэглэгчийн сэтгэлд үлдсэн юм алга. 50 сая доллар аажим аажмаар салхинд хийссэн мэт алга болов.

Шинэ брэнд бий болгоход реклам чухал үүрэг гүйцэтгэнэ гэдэг ойлголт аль хэдий хоцрогджээ. Мэдээллээр хахаж цацах эрин зуунд хүмүүс өдөр бүр зуу зуун худалдааны мэдээлэлтэй тулгарч байна.

Шинээр гарч ирж буй брэнд өөрийгөө олон нийтэд таниулах чадвартай байж л амжилтанд хүрнэ. Тэгвэл таниулга яаж хийгддэг вэ? Хамгийн сайн арга зам нь аливаад анхных байх.

• Band- Aid анхны шархны лент;
• Charles Schwab анхны хямдралтай хөрөнгийн биржийн зуучлагч;
• CNN кабелийн анхны мэдээлэлийн суваг;
• Compaq анхны зөөврийн компьютер;
• Domino's анхны пицца хүргэх үйлчилгээ;
• ESPN анхны кабелийн спортын суваг;
• Heineken анхны импортын шap айраг;
• Hertz анхны автомашин түрээслэгч компани;
• Kentucky Fried Chicken анхны тахианы махан түргэн хоол;
• National Enquirer анхны супермаркетийн сонин;
• Playboy анхны эрэгтэйчүүдийн сэтгүүл;
• Tide анхны угаалгын нунтаг;
• Xerox анхны цаасан хувилах машин.

Эдгээр брэндүүд бүгд өөрийн чиглэл салбартаа анхдагч байсан болохоор хэвлэл мэдээллээр ихэд шуугиж байв. Мэдээ таниулга хоёр хоорондоо нягт холбоотой. Хэвлэлийнхзн сайн юмнаас илүү анхны юмны тухай бичиж нийтлэх их дуртай байдаг. Брэнд мэдээ болж чадаж байвал таниулах боломж гарлаа гэсэн үг.

Мэдээ болох хамгийн сайн арга нь шинэ. бүтээгдэхүүн бус бүтээгдэхүүиий шинэ төрөл бий болгоход оршино. Танай бүтээгдэхүүний тухай та биш харин бусад хүмүүс ярьсан нь илүү үр дүнтэй байдаг. Ийм л учраас таниулга нь рекламаас илүү үр дүнтэй байдаг бөгөөд сүүлийп 20 жилийн хугацаанд Олон нийтийн харилцаа (Public Relations-PR) нь зap сурталчилгаанаас илүү үр дүнтэй болох нь нотлогджээ.

Олон жилийн турш олон PR нь зар сурталчилгааны сүүдэрт явдаг байсан бол одоо байдал өөрчлөгдөж, брэнд таниулгаар бий болон рекламаар хамгаалагдах болжээ. Гэтэл одоо хэр нь PR-ын хэлтэс зар сурталчилганы хэлтсийн доор явж, хамгийн том PR компаниудыг зар сурталчилгааны компаниуд эзэмшиж байна. Өвс ургадаг шиг аажим аажмаар энэ байдалд хүрсэн болохоор анзаарсан нэгэн байхгүй байна. Факсыг жишээ болоход сүүлийн хорин жилийн турш компаниудын хувьд факс нь харилцааны чухал хэрэгсэл болоод байна. Америкт жилд 65 тэрбум факс илгээгддэг ба нэг хүнд 240 хуудас ноогддог. Өнөөдөр олон улсын ярианы тал хувийг факс эзэлж байна. Гайхалтай нь факсын энэ амжилтын тухай дурьдаж бичсэн нзгэн алга. Удаан бөгөөд аажим аажмаар энэ байдалд хүрсэн болохоор тэр.

Харин интернэтийн хувьд байдал тэс ондоо. Интернэтийн хөгжил асар богино хугацаанд болж өнгөрч байгаа болохоор хэвлэл мэдээлэлийн хэрэгслээр их шуугидаг. Гэтэл өнөөдрийн нийгэмд ихэнх удирдлага и-мэйл явуулахаас факсыг илүүд үздэг.

Бид өнөөг хүртэл зар сурталчилгаанд анхаарал тавьдаг ч PR-ыг орхигдуулсаар иржээ. Гэтэл брэндчлэхэд реклам биш харин таниулга илүү чухал үүрэг гүйцэттэдэг. Microsoft, Intel, Dell, Compaq, Gateway, Oracle, Cisco, SAP, Sun Microsystems нар The Wallstreet Journal, Business Week, Forbes, Fortune сэтгүүлүүдийн хуудаснаа бичигдэж ирсэн. Тэд реклам бус харин таниулгаар бий болсон брэндүүд юм.

Ихэнх компани брэндчлэх стратегээ рекламдах гэж ойлгодог. Брэндчилэх стратегээ таниулгаар эхлэх ёстойг мэддэггүй. Read More......

The Law of Advertising

Нэгэнт бий болсон брэндийг цаашид оршин тогтнуулахын тулд рекламаар дэмжих шаардлага гардаг

Рекламд зарцуулах төсөв улс орны батлан хамгаалахад зарцуулах төсөвтэй ижил. Тэр их зэр зэвсэг, техникт зарцуулагдах хөрөнгө улс орныг бусдын дайралтаас хамгаалдагийн нэгэн адил рекламд зарцуулсан мөнгөнөөс ширхэг зоос ч буцаж ирэлгүйгээр зах зээлийг өрсөлдөгчид алдахаас хамгаалдаг.

Таниулга хүчтэй хэрэгсэл боловч цаг хугацааны хувьд нөлөөлөл нь хязгаарлагдмал юм. Гэтэл брэндийг бий болгох үйл явц хоёр үе шаттайгаар явагддаг. Эхний үе шатанд бүтээгдэхүүний шинэ нэр төрлийг бий болно. Жишээлбэл, Xerox цаасан хувилагч машинаа зах зээлд анх 1959 онд гаргахад олон сонин сэтгүүл түүний тухай бичиж шуугижээ. Компанийг байнга телевизээр гарган шинэ бүтээгдэхүүнийг нь танилцуулж байв. Хоёр дахь үе шатанд шинэ нэр төрлийг бий болгосон компаний өсөлт явагдана. Үнсний сав үйлдвэрлэгч Хегох-ын амжилт хойч үедээ жишээ болон маркетингийн түүхэнд бичигдэн үлджээ.

Харин өнөөдөр хүн болгон Xerox-ыг мэддэг, хувилах зах зззлд шилдэг брэнд гэдгийг хүлээн зөвшөөрдөг. Тиймээс ч мэдээ болгох зүйл байхгүй болж халааг рекламд шилжүүлэх шаардлага гардаг.

Амжилтанд хүрсэн бүх брэндүүд энэ замыг туулж гардаг: Compaq, Dell, SAP, Oracle, Microsoft, Starbucks, Wal-Mart бүгд таниулгаар эхэлсэн. Таниулах бололцоо дуусахад тэд рекламаар байр сууриа хамгаалж үлддэг. Эхлээд таниулга, дараа нь реклам гэсэн бичигдээгүй хууль брэндэд үйлчилнэ.

Эрт хэзээ нэгэн цагт ямарч компани реклам ашиглах нь зайлшгүй болдог. Реклам зах зээлд өөрийгөө хүлээн зөвшөөрүүлэх өртөгийг нэмсэнээр өрсөлдөгчдөөс зах зээлийг хамгаалах боломж олгодог. Бодоод үздээ, шүдээ хүртэл зэвсэглэсэн хөрш оронлуу довтлох нь ухаалаг алхам биш биз дээ. Coca-Cola, Nike, MacDonald's гэх мэт хүчтэй "Батлан хамаалах"-тай брэндүүдтэй хүчээ үзэхийн тулд зар сурталчилгаанд асар их мөнгө хаях хэрэгтэй гэдэг нь ойлгомжтой.

Компанийн удирдлага зар сурталчилгааны төсвөө эргээд ашиг авчрах хөрөнгө оруулалт бус харин өрсөлдөгчөөс брэндээ хамгаалах даатгал гэдгийг сайтаар ойлгох хэрэгтэй.

Брэндийг рекламдахдаа яг юуг нь сурталчлах вэ? Мэдээж "хамгийн хамгийн" болохыг нь. Тухайн брэнд нь "хамгийн хамгийн" буюу тэргүүн юм гэсэн ойлголт хэрэглэгчийг хамгийн их өдөөж өгдөг.

• Heinz- Америкчуудын хамгийн дуртай кетчуп;
• Heineken- Америкийн хамгийн сайн импортын шар айраг;
• Coca- Cola- жинхэнэ амт;
• Barilla- Италийн хамгийн сайн гоймон;
• GoodYear- хамгийн сайн дугуй.

Гэтэл бүтээгдэхүүнээ хамгийн сайн гэж сурталчлах лидерүүд маш цөөн байдаг. Ихэнх брэндийн лидерүүд хамгийн сайн гэхээсээ илүү аль нэг шинж чанарыг л рекламддаг.

"Бид хамгийн сайн нь" гэж рекламдахад хэрэглэгч "Бүгдээрээ ижил ярих юм" гэж бодоод анхаардаггүй. Та ямар ч сонин, сэтгүүл харсан "бид илүү сайн" гэсэн рекламаар дүүрэн. Бүгд ижил.

Харин "Бид салбартаа тэргүүлэгч" гэхэд хэрэглэгч танайхыг арай илүү юм байна гэж боддог. Тэгвэл том брэндүүд тэргүүлэгч гэсэн реклам хийдэггүй. Хэрэглэгчдийн дунд хийсэн судалгаанаас үзэхэд хэрэглэгч тухайн бүтээгдэхүүнийг зөвхөн салбартаа тэргүүлэгч болохоор худалдаж авдаггүй байна. Тэд тэргүүн брэндийг бус арай илүү брэндийг сонгодог.

Та яагаад Coca-Cola ууж, Hertz-зэс машин түрээсэлж, Harvard-ыг сонгон суралцаж байна вэ? гэхэд

"Илүү сайн болохоор" гэсэн хариулт өгдөг. Илүү сайн бүтээгдэхүүн илүү их орлого авчрана гэдэг нь гарцаагүй. Тэгвэл ихэнх хүмүүс илүү сайныг хэрэглэхийн тулд тухайн салбартаа тэргүүлэгч брэндийг сонгодог. Илүү сайн болохоор салбартаа тэргүүлдэг биз дээ.

Зар сурталчилгаа маркетингийн хүчтэй хэрэгсэл боловч шинэ брэндийг тэргүүлэгч болгохын тулд бус нэгэнт тэргүүлэгч болсон брэндийн байр суурийг хамгаалахад хэрэглэгддэг. Нэгэнт хөл дээрээ тогтсон брэнд өрсөлдөгчдөө шахахын тулд хүчтэй реклам хийх нь зүйн хэрэг.

Гэвч реклам үнэтэй гэдгийг санах хэрэгтэй. Өнөөдер 35 секундийн реклам 1.2 сая доллар хүрч байна. Тэгвэл яагаад рекламнд мөнгө хаядаг вэ? Рекламанд зарцуулсан хөрөнгө эргэлт буцалтгүй өрсөлдөгчийн тань "Танай эдлэн газарт" шагайх өртөгийг нэмэгдүүлснээр "хашааны гадна" үлдээдэг. Read More......