Eurovision Song Contest 2009 Semi-Final (1)

Location Russia
Host Broadcaster C1R
Venue Olimpiysky Arena
Date Tuesday, May 12, 2009
Participants 18
EBU Scrutineer Svante Stockselius
Executive Producer Yury Aksyuta
Director Andrey Boltenko
Voting method






#
Representing country
Performer(s)
Song title, writer(s) and composer(s)
01 Montenegro
Flag of MontenegroRTCG
Andrea Demirovic Just Get Out of My Life
02 Czech Republic
Flag of Czech RepublicČT
Gipsy.cz Aven Romale
03 Belgium
Flag of BelgiumRTBF
Copycat Copycat
04 Belarus
Flag of BelarusBTRC
Petr Elfimov Eyes That Never Lie
05 Sweden
Flag of SwedenSVT
Malena Ernman La Voix
06 Armenia
Flag of ArmeniaAMPTV
Inga & Anush Jan Jan
07 Andorra
Flag of AndorraRTVA
Susanne Georgi La Teva Decisió (Get A Life)
08 Switzerland
Flag of SwitzerlandSRG SSR idée suisse
Lovebugs The Highest Heights
09 Turkey
Flag of TurkeyTRT
Hadise Düm Tek Tek
10 Israel
Flag of IsraelIBA
Noa & Mira Awad There Must Be Another Way
11 Bulgaria
Flag of BulgariaBNT
Krassimir Avramov Illusion
12 Iceland
Flag of IcelandRÚV
Yohanna Is It True?
13 F.Y.R. Macedonia
Flag of F.Y.R. MacedoniaMKRTV
Next Time Neshto Shto Ke Ostane
14 Romania
Flag of RomaniaTVR
Elena The Balkan Girls
15 Finland
Flag of FinlandYLE
Waldo's People Lose Control
16 Portugal
Flag of PortugalRTP
Flor-de-lis Todas As Ruas Do Amor
17 Malta
Flag of MaltaPBS
Chiara What If We
18 Bosnia & Herzegovina
Flag of Bosnia & HerzegovinaBHRT
Regina Bistra Voda
Read More......

Шилэн кабелийн тухай



Юуны ємнє шилэн кабелийн талаар бяцхан ойлголт єгье. Телефон систем, Кабель телевиз, Интернэт зэргийг ашиглахын тулд холбогдох аргуудыг судлах явцад шилэн кабелийн талаар заавал дурдагддаг.

Танд маш ойлгомжтойгоор тайлбарлавал хvний vсний ширхэг шиг нарийхан цэвэр шилээр бvтсэн оптик утсыг л шилэн кабель гээд байгаа юм. Хийх ажил нь маш тодорхой буюу дижитал єгєгдлийг алс хол дамжуулах явдал. Зєвхєн єгєгдєл дамжуулахаас гадна зарим тохиолдолд эмнэлгийн болон инженерийн шийдэлд хэрэглэдэг.

Англи хэл дээр Fiber Optic гэдэг бєгєєд монголчилбол Оптик Шєрмєс гэх юмуу даа. Vндсэндээ Шилэн Шєрмєс ч гэж болно. Энэхvv хvний vсний ширхэг шиг нарийхан шилэн шєрмєсийг олноор нь багцлаад нэг кабель болгосныг ШИЛЭН КАБЕЛЬ гэдэг байна. Сигналыг гэрэл хэлбэрт оруулаад дамжуулдаг болохоор хурд нь гэрлийн хурд шиг л гэж ойлгож болно. Єнєєхєндєє эрдэмтдийн хэрэглэж байгаа хамгийн єндєр хурд бол гэрлийн хурд шvv дээ. Vvнээс цаашхи хурдыг гаргаж, хэрэглэж чадаагvй л байгаа. Тvvнчлэн гэрэл хэлбэрт оруулсан болохоор алс хол зайд алдагдалгvйгээр дамжуулдаг нь тvvний гайхамшиг юм.

Сониуч зандаа хєтлєгдєєд нэг ширхэг шєрмєсийг томруулдаг шилээр харвал голд нь цэвэр шилээр хийсэн цєм байна. Тvvнийг тойроод гэрлийг ойлгох зориулалттай тусгай шилэн материал бvрхэнэ. Ингэснээр цєм доторх гэрэл гадагшлахгvйгээр зєвхєн цєм дотроо ойгоод л байх боломж бvрдэх юм. Мэдээж тvvнийг гадуур хамгаалалтын пластик материалаар бvрсэн байна.

Эдгээр шєрмєсийг хэдэн зуугаар нь магадгvй хэдэн мянгаар нь багцлаад гадуур нь Jacket гэж нэрлэх хамгаалалтын бvрээсээр бvрсний дараа та бидний хэрэглэх ёстой Шилэн кабель бvрдэж байгаа юм.

Дан горимтой шєрмєс нь 9 микроны диаметртэй цємтэй байх бєгєєд лазер гэрэл дамжуулдаг бол олон горимтой нь 62,5 микроны диаметртэй ба Хэт улаан туяаны гэрэл дамжуулдаг онцлогтой.

ШИЛЭН КАБЕЛЬ ХЭРХЭН АЖИЛЛАДАГ ВЭ?
Хэрвээ урт шулуун коридорт гар чийдэн тусгавал ямар ч асуудал алга. Гэрэл явсаар байгаад нєгєє талд хvрэх нь тодорхой. Гэтэл тахиралдсан коридорт асуудал vvснэ. Тэгвэл та гэрлийг нєгєє талд хvргэхийн тулд замд нь толь тавих хэрэгтэй болно шvv дээ. Гэтэл байдлыг бvр хvндрvvлж олон тийшээ мушгирсан хонгил гэж тєсєєлье. Энд тэнд баахан толь тавьж байснаа сvvлдээ мэргэн арга олно. Энэ бол ханаа толиор хийх явдал юм. Хичнээн ч тахиралдлаа гэсэн гэрэл ойсоор байгаад очих газраа хvрнэ. Тэгэхээр та шилэн шєрмєс дотор юу болдгийг бараг мэдчихлээ шvv дээ.

Гол бvтэц болох цєм нь єєрєє шилээр хийгддэг тул элдэв соронзон орон, долгион зэрэг гаднын хvчлэлд єртєх нь бага, ер нь бол гадаад орчноос сайн хамгаалагдсан бvтэцтэй байдаг нь завшаантай хэрэг юм. Их хэмжээний мэдээллийг шилэн кабелиар алс зайд, алдагдалгvйгээр єндєр хурдаар гэрлийн дохионы хэлбэрт дамжуулах боломжтой тул орчин vеийн сvлжээний дамжуулах систем, магистраль хэлхээнд єргєн ашиглахад тун тохиромжтой.

Метал болоод бусад материалаар хийсэн кабелиуд одоо ч гэсэн єргєн хэрэглэгдсээр л байгаа. Жишээ нь “МЦХ” ХХК-ийн зэс кабель, Кабелийн телевизийн цагаан зэргийг дурдаж болно. Эдэнтэй харьцуулбал шилэн кабель нь дараах онцлогтой.
- Зурвасны єргєн харьцуулшгvй их. Єєрєєр хэлбэл зэс утсаар дамжуулах хамгийн их мэдээлэл нь тодорхой тєвшинд хvрээд зогсдог бол шилэн кабелиар дамжих мэдээллийг єнєєхєндєє хязгааргvй их гээд ойлгочиход болно. Ийм учраас л видео дvрсээ харж ярих гэх мэтийн шаардлагуудыг биелvvлэхэд шилэн кабель л гол vvрэг гvйцэтгэнэ. 108 инчийн асар том дэлгэц дээр нарийвчлал єндєртэй гарах аварга HD видео дvрсийг дамжуулахад шилэн кабелийн тун єчvvхэн хэсэг л ашиглагдана гээд бод доо.
- Илvv нимгэн, илvv тунгалаг. Шилэн шєрмєс тун нарийхан тул нийт утас хэтэрхий том биш байдаг.
- Тоон системтэй тул єгєгдєл алдагдах, хурд унах аюулгvй.
- Шил, гэрэл ашигладаг тул гаднын нєлєєлєлд автах нь бага. Жишээ нь халуун хvйтэн, соронзон гэх мэт.

Шилэн кабельд ганц сул тал байдаг нь тvvнийг суурилуулахад єртєг зардал єндєртэй байдаг. Гэвч нэгэнт суурилуулчихсаны дараа хэрэглээд ирэхээр маш ашигтай болох бєгєєд улс орны хэмжээнд авч vзвэл тvvнийг аль болох л эртхэн суурилуулаад хэрэглэж байх нь аль алиндаа єлзийтэй. Яагаад гэвэл тvvний найдвартай, тогтвортой, єндєр хурдтай гэх мэт олон давуу талууд нь амьдралд тун чухал юм.

МОНГОЛ ДАХЬ ШИЛЭН КАБЕЛЬ
Улс орон хэдий чинээ их шилэн кабелиар хэрvvлнэ тєдий чинээ хєгжил нь тvргэсдэг гэх юм. Энэ vнэн болов уу. Батлахын тулд бодит тоо баримтыг тvшиглэх хэрэгтэй.

Жишээ нь бидний хамгийн ойрын жишээ авч болохуйц орон бол Япон болоод Ємнєд Солонгос юм. Тэд мэдээлэл дамжуулах гол сувгаараа Шилэн кабелийг нэгэнт сонгосон. Яагаад гэвэл хэрэглэгчид улам хурдан буюу супер бєгєєд найдвартай холболтыг хvсэх болсноор шилэн кабель гарцаагvй оновчтой шийдэл болоод байна. OECD-ийн єргєн зурвасын холболтын талаар гаргасан судалгаанд шилэн кабель тэргvvлэх зэрэгт очсоныг шууд баталсан юм. Тухайлбал Ємнєд Солонгосын 100 оршин суугчид дотор 8.4 ширхэг DSL холболт (телефон утасны шугам ашиглах), 10.5 ширхэг кабель телевизийн шугам ашиглах холболт оногдож байгаа бол 12.2 ширхэг хvн шилэн кабель ашигласан байна гээч. Єєрєєр хэлбэл шилэн кабелийн холболт нєгєє 2-оо гvйцсэн байна. Японд мєн ялгаагvй 100 айлд DSL 9.6, Cable 3.1, Шилэн Кабель 10.2 хувьтай байна. Харин манайхыг оруулаад бусад орнуудад DSL холболт нь хамаагvй єндєр хувьтай байгаа юм.

Vндсэндээ шилэн кабелийн улсад єгдєг єндєр ач холбогдлыг олж харсан Япон, Солонгос хоёр тvрvvлж хєдєлсний ачаар иргэдийнхээ ихэнхийг шилэн кабелиар холбож дєнгєжээ. Vнэхээр гайхалтай. Одоо эдгээр улсуудын хєгжлийг гэрлийн хурдтай зvйрлэж болох юм. Гэтэл Америкад энэ харьцаа дєнгєж DSL 10.1, Cable 13.2, Fiber 0.9 байгаа нь харамсалтай. Мэдээж монголд бvр базаахгvй дvн гарна. 2007 оны сvvлээр гаргасан ойролцоо дvнгээр бол DSL 3.7, Шилэн кабель 1.2 гарч байх юм. Гэхдээ энэ нь бvх хvний тоонд хуваасан дvн гэдгийг анхаараарай. Шилэн кабелийн нэг vзvvрийг олон хvн хувааж хэрэглэдэг тул 100 айл тутамд гаргавал бvр жаахан тоо гарна.

Шилэн кабелийн Boom болсон тухай “Дэлхий бєєрєнхий биш” номоос уншиж болно. Угаасаа дэлхийг хавтгай болгоход гол vvрэг гvйцэтгэж байгаа дэд бvтэц нь шилэн кабель юм. Тухайн vед шилэн кабель байгуулах нь тун ашигтай гэсэн итгэл vнэмшил хvн бvхэнд тєрсєн тул Америк тивийг бусад тивvvдтэй холбосон том том дэд бvтцvvдийг хайр найргvй босгож эхэлсэн бєгєєд энэхvv олноор байгуулагдсан бэлэн сvлжээг ашиглан Энэтхэг зэрэг орон Америк руу амжилттай Outsourcing хийж асар их мєнгє хийж байгааг та бид мэднэ.

Айл єрхvvд болон эцсийн хэрэглэгч шилэн кабелийн холболттой болсноор юу хожих вэ?
Танд єндєр хурдаар дамжих ёстой ямар л дижитал єгєгдєл байна, тvvнийгээ дамжуулах бололцоотой болдог нь гайхамшигтай. Цухас дурдахад єндєр нягтралтай телевизийн дvрс, видео, интернэт холболт гээд л..
Ер нь кабелиар хамгийн сайн хангагдсан орон нь OECD-ийн дурдсанаар бол Дани бєгєєд тэдний 100 айл тутмын 36.7 нь кабельтай боловч 22.5 нь буюу ихэнх нь DSL юм. Ихэнх орнуудад шилэн кабель руу шилжvvлэхдээ хойрго хандах нь бий. Яагаад гэвэл шилэн кабель нь анхны єртєг зардал ихтэй тул хєрєнгє оруулалт нилээд шаардана. Иймээс монголд ч гэсэн “хамгийн тохиромжтой холболт бол DSL” гэсэн ойлголтыг иргэдэд суулгахыг Интернэтийн vйлчилгээ vзvvлэгчид хичээдэг юм.

ХОЛБОЛТ
Хэрвээ та боломжтой л бол ШИЛЭН КАБЕЛЬ сонгоорой. Ирж яваа цагийн дэлхийн хєгжлийг дагаад шилэн кабель нь єнєєдєр єгєгдєл дамжуулах гол суваг болжээ. Wimax гэх мэтийн агаарын долгион ашигласан холболтууд нь яг vнэндээ 100% найдвартай байж чадахгvй. Тэгээд ч олон янзын долгион холилдоод хурд унах, холболт тасрах гэх мэт бэрхшээл чамгvй гарна. Магадгvй хажууд єндєр байшин бариад єргєгч цамхаг байрлахад л холболтод нєлєєлнє. DSL нь хэдийгээр энгийн интернэт холболтод боломжийн боловч єндєр шаардлагыг хангаж чадахгvй. Та бид дvрсээ харах, асар их єгєгдєл дамжуулах тухай ярьж байна шvv дээ. Иймээс л шилэн кабелийн холболтыг сонгоорой гээд аминчлан захиад байгаа юм.

ШИЛЭН КАБЕЛИЙГ ХЭРХЭН ТАВЬДАГ ВЭ?
Холболтоо хэрхэн сонгох вэ гэдэг нь айл єрхvvд автомашин сонгохдоо хэрхэн нухацтай ханддагтай адил амар зvйл биш юм. Яг vнэндээ єнєєдєр ч гэсэн зарим айлуудад шилэн кабелийн холболт авъя гэсэн ч техникийн нєхцєл бvрдээгvй байгаа нь харамсалтай. Улаанбаатарын хамгийн том сvлжээний архитектурыг Скайнэтворк компани эзэмшдэг. Магадгvй та шилэн кабелийн холболттой болохыг хvсэж байвал эднийд л хандахаас єєр аргагvй юм. Vнэндээ шилэн кабелийн томоохон сvлжээ байгуулах, архитектурыг гаргах нь нvсэр ажил билээ. Vvнийг ганц сар эсвэл нэг жилийн дотор байгуулж дєнгєхгvй. Урт удаан хугацааны нарийн тєлєвлєгєєний дагуу явах ёстой. Тvvнчлэн хэдэн жилийн ємнє МЦХ компаниас хvчээр салгасан Сvлжээ компани нь монголын аймаг сумд хоорогдын шилэн кабелийн сvлжээний ажиллагааг хариуцдаг байна.

МОНГОЛД ЮУ СААД БОЛЖ БАЙНА?
Гол гол дэд бvтэц босгоход мундахгvй их саад байдаг шvv дээ. Бидний нvдэн дээрх зvйл бол Улаанбаатар хотын автозам юм. Замаар хичнээн олон машин явж хvмvvс ажил амьдралаа зохицуулдаг билээ? Гэтэл эсрэгээрээ зам хичнээн муу билээ. Vvний хариуцлагыг хэн хvлээх юм, бvv мэд. Уул нь автозамын газар гээд л том том байшинтай албан байгууллагууд зєндєє л байх юм.

Тэгвэл мэдээллийн технологийн гол дэд бvтэц болох шилэн кабель ямархуу байдалтай байна вэ? Бас л хvндрэлvvд тохиолдоод байгаа нь харамсалтай.
1. Сувагчлалын асуудал. Та бидний Траншейн гэж нэрлэдэг Сувгийн Худгийн нэг чухал vvрэг бол Шилэн болон бусад кабелиудыг татах явдал юм. Кабелийг газар доогуур татах нь агаараар татсанаас найдвартай гэдэг нь хэнд ч ойлгомжтой. Гэвч єнєєдєр Улаанбаатар хотын сувгууд дvvрч ачааллаа даахаа больжээ. Байгууллагууд єєрсдийн кабелийг татахын тулд яахаас ч буцахгvй болжээ. Гэтэл энэхvv сувгийг хариуцдаг, єргєтгєх, зохицуулах vvрэгтэй байгууллагууд юу бодож суудаг бол?!?
2. Шилэн кабелийн дэд бvтцийн асуудал. Манай улсад vндсэн сvлжээ эзэмшдэг байгууллагыг эцсийн vйлчилгээ vзvvлэхийг хориглодог. Тэр нь ч аргагvй зєв бєгєєд монополийг хазаарлах болон єрсєлдєєнийг хєхvvлэн дэмжих чухал арга юм. Компани болгон vндсэн сvлжээ vvсгэж чадахгvй, тэгэх ч шаардлагагvй. Бvх Интернэтийн vйлчилгээ vзvvлэгчид Скайнэтворк компани шиг шилэн кабелийн нарийн бvтэц бvхий цогц сvлжээг Улаанбаатар даяар давхар давхар тавина гээд тєсєєлєєд vз дээ. Иймээс сvлжээг нь нэг компани vvсгэж ажиллагааг нь хариуцдаг бол бусад компаниуд уг сvлжээг ашиглан vйлчилгээгээ хvргэдэг байна.

СVЛЖЭЭГ ХЭРХЭН ЄРГЄТГЄДЄГ ВЭ?
Тухайн компанийн дотоод асуудал мэт боловч vнэндээ та бидний хєгжил дэвшилтэй салшгvй холбоотой асуудал тул анхаарч байхад гэмгvй юм. Танай дvvрэгт, эсвэл танай орон сууцанд шилэн кабелийн vзvvр орсон уу? Та шинэ байр худалдан авахдаа шилэн кабельтай эсэхийг заавал нягтлаарай. Гэхдээ зарим орон сууц барьж байгаа компаниуд єєрсдєє толгой нь эргэчихсэн дотоод сvлжээний кабелийг (Шил биш!!) шилэн кабельтай мэтээр ярьж тєєрєгддєг. Хамгийн аймшигтай нь тэд энэ талаар єєрсдєє юу ч мэддэггvй гээч. Хэрвээ танай байранд цэвэр шилэн кабелийн шєрмєс л ороогvй бол шилэн кабельтай биш гэж ойлгож болно.

Сvvлийн жилvvдэд интернэт сvлжээг жижиглэн дамлагчид гэж бий болсныг орон сууцанд амьдардаг хvмvvс мэддэг болсон. Тэд орцны vvдэн дээр хямдаар интернэт тавина гэсэн зар наах бєгєєд хэдэн байрны дунд нэг урсгал аваад тvvнийгээ та бидэнд жижиглэн хувааж зардаг гэсэн vг л дээ. Та маш хямдаар интернэт холболт авах боловч тэр хирээр олон хуваасан маш чанаргvй vйлчилгээг хvртэнэ. Хагас цагт амжуулах ажлыг та удаан найдваргvй холболтоосоо болж бvтэн єдрийн турш ноцолдоно гээд бод доо. Ийм дамлагчдын ашигладаг гол холболт нь та бидний сайн мэдэх дотоод сvлжээний саарал кабель (UTP) шvv дээ. Улаан цагаан байрнаас байр руу агаараар татчихсан байдаг нь дэндvv бvдvvлэг хэрэг. Дотоодын сvлжээний кабелийг гадаа татдаггvй. Тэр тусмаа євєл аймшигтай хvйтэрдэг, зун нь шатам халуун болдог манай оронд бvр найдваргvй. Тvр зуурын мєнгє олох гэсэн аргацаасан vйлчилгээ л юм даа.

Эд єєрсдийнхєє vйлчилгээг шулуухан Шилэн кабелийн холболттой, Хамгийн найдвартай, Хамгийн хурдан, Хамгийн хямд гэх мэтээр сурталчилж явдаг нь vнэнд нийцэхгvй. Харамсалтай нь барилга барьж байгаа хvмvvс тэдний vгэнд итгэх дуртай байдаг нь чихэр шиг vг, хямд vнэ зэрэгт л болдог байх.

Туршлагатай барилгачид бол сvлжээний найдвартай байдлыг дээд зэргээр хангадаг компаниас жинхэнэ шилэн кабелийн шєрмєс оруулж оршин суугчдаа найдвартай сvлжээгээр хангадаг. Шилэн шєрмєс оруулах чадвартай компани єнєєдєртєє Скайнэтворк, Сvлжээ, Мобинэт, MCS зэрэг хэдхэн компани л байгаа. Гэхдээ эдгээрээс хамгийн єргєн сvлжээтэй, идэвхтэй ажилладаг нь Скайнэтворк юм.

Скайнэтворк сvлжээгээ тавихдаа тусгай тєлєвлєгєєний дагуу ажилладаг. Мэдээж бусад нь ч гэсэн тєлєвлєгєєтэй байх л даа. Гэхдээ Скайнэтворкийн сvлжээнvvд нь єнєєдєр Ring хэлбэр рvv орж эхэлсэн. Энэ бол сvлжээний найдвартай ажиллагаанд голлох хvчин зvйл юм. Ring гэдэг нь сvлжээнvvд битvv цикл vvсгэж байгааг хэлэх бєгєєд тань руу 2 замаар холболт очих боломжтой болно. Ингэснээр аль нэг тал тасарлаа гэхэд нєгєєх нь ажиллагааг хэвийн vргэлжлvvлсээр байх юм. Нєєц замтай боллоо гэсэн vг л дээ. Ийм Ring хэлбэр хичнээн олон болно та уг сvлжээний хэрэглэгч болсондоо бvр л баярлах болно.

Гайхалтай байгаа биз. Та бидний нvднээс далд хичнээн юм єрнєдєг гээч.

ДVГНЭЛТ
Шилэн кабель нь шилээр хийсэн тул тvvнд хvн сонирхоод байх зvйл vгvй. Иймээс тvvнийг хулгайч нар тоодоггvй. Гэхдээ шилэн кабелийг хааяа хулгайлдаг нь туршлагагvй хулгайч гэдгийг нь нотолсон хэрэг. Иймээс шилэн кабель бол цэвэр єндєр технологийн бvтээгдэхvvн ажээ.

Та шинэ байранд орж байгаа бол шилэн кабелийн боломжтой эсэхийг заавал асуугаарай. Та гэртээ байрлуулсан видео камераа ажил дээрээсээ хянахыг хvсэж байгаа бол шилэн кабелийн холболт л найдвартай. Бас орчин vеийн гэрийн электрон бараанууд бvгд л интернэт болоод бусад холболтод холбогддог болж эхлээд байгаа шvv дээ. Жишээ нь сvvлийн vеийн хєргєгч, робот тоос сорогч гэх мэтийг дурдаж болно. Танай гэрт сvлжээний дотоод кабелийн vзvvр байж магадгvй. Тэгвэл уг vзvvр нь байранд байх техник єрєє хvртэл тасралтгvй vргэлжилсэн эсэхийг шалгах хэрэгтэй. Туршлагагvй барилгачид єрєєнєєс орцон дахь ШИТ хvртэл татаад тасалчихсан байдаг нь тун бvдvvлэг хэрэг билээ. Єгєгдєл дамждаг сvлжээний кабель залгаас багатай байх тусмаа л найдвартай байдал, єгєгдєл дамжуулах хурд нэмэгдэнэ.

Хэрвээ та барилга бариулж байгаа бол ЗЄВХЄН НАЙДВАРТАЙ сvлжээний компанитай л хамтран ажиллах хэрэгтэй. Таны мэдлэг дутмаг байдлыг ашиглан хувь хvмvvс, зарим жижиг компаниуд чихэн дээр цэцэг ургуулна гэдэг шиг л юм болно. Орон сууцанд тань амьдрах хvмvvсээ бодох хэрэгтэй шvv дээ.

Харамсалтай нь Хуучин орон сууцанд амьдардаг хvмvvст шилэн кабель бас л хvндрэлтэй хэвээр байна. Яаж ийгээд танай байранд шилэн шєрмєс аваачлаа гэхэд хэрэглэгч тун цєєхєн байдаг. Магадгvй зардлаа нєхєхийн тулд бvхэл байранд ядаж 10-аас дээш хэрэглэгч байх шаардлагатай. Гэтэл тухайн байрнаас ганц л айл шилэн кабельд холбуулах хvсэлтээ гаргаад байдаг нь хяслантай юм. Тvvнчлэн хуучин байранд сvлжээний тоног тєхєєрємжийг байрлуулах тусгай єрєє байдаггvй учраас Switch, Converter зэргийг хулгай авах, эвдлэх тохиолдол цєєнгvй гардаг нь сvлжээний компанийг залхаадаг гол зvйлийн нэг. Бас сvлжээний утсыг ил гvйлгэдэг нь найдвартай ажиллагаанд шууд л харшилчихдаг.

Эцэст нь хэлэхэд та єндєр vнээр авсан орчин vеийн тєхєєрємжvvдийнхээ хvчин чадлыг бvрэн утгаар нь мэдрэхийг хvсвэл яг тvvндээ таарсан найдвартай ажиллагаатай єндєр хурдын сvлжээнд холбогдох ёстой юм. Энэ шаардлагыг хамгийн сайн хангадаг нь Шилэн кабель гэдгийг та мэдэж авлаа. PlayStation 3 Network, Xbox 360 Live, Интернэтийн Youtube HD вэб сайт, дvрсээ харж ярьдаг Skype, Хяналтын видео камерын дvрс дамжуулах, онлайн хурал гээд л танд олон зvйлд холболт шаардлагатай байгаа биз дээ.

Шилэн кабелийг нэгэнт холбуулаад зардлаа нєхєєд авчихсаны дараа бусад холболтуудаас ч хямд болдог гэдгийг танд сануулъя. Мартаж болохгvй шvv.

Компьютер таймс сэтгvvл Read More......

Автомашинд УН дугаар олгож эхэллээ



Нийслэлийн харьяа машин бүхэн УБ гэсэн үсгээр эхэлж А, Б, Э,Е гэсэн серитэй байдаг. Саяхнаас УН дугаарыг ЗЦГ-аас олгож эхэллээ. Учир УБ-ын дараа бичих бүх сери дууссан бөгөөд нэмж олгох боломжгүй болжээ. УН дугаартай машин явж байвал аль аймгийнх юм бол хэмээн битгий гайхаарай. Уг дугаар нь Улаанбаатарын харьяа машин мөн гэдгийг нотлох юм. Одоогийн байдлаар УН дугаарыг 20 гаруй иргэн аваад байгаа гэнэ.
Read More......

Б.Батзориг: “Аливаа асуудлаас гарах гарц байж л таараа”

batzorigХямралын энэ үед Монголоо гэсэн сэтгэлээр нэгэн зүгт харж, бие биенээ дэмжин ажиллах хэрэгтэй гэдгийг хэн хүнгүй ухаарах болоод байна. Энэ цаг үед үндэсний хэмжээний томоохон үйлдвэрлэл болох “Сүү” ХК-ийн тооныг түшилцэн яваа залуухан бизнесчтэй ажил хөдөлмөрийн гараа болон үйлдвэрийнх нь ажлын талаар яриа өрнүүлсэнээ уншигч Танд хүргэж байна.
Баатарчулууны Батзориг нь МУИС-ийн Олон улсын харилцааны сургуулийг төгсжээ. Тэрбээр олон улсын эдийн засагч мэргэжилтэй, бизнесийн удирдлагын магистр аж. Б.Батзориг Их Британийн Англиа-Раскиний Их сургууль болоод Нидерландын Гронингений Их сургуулийг мөн дүүргээд авсан нэгэн.

Ном, спорт, аялал түүний хобби нь, харин хэлэх дуртай үг нь эзэн хичээвэл заяа хичээнэ, шударга болон зарчимч чанарыг амьдралд баримталдаг гэсэн. World is Flat, Г.Аюурзаны номууд нь түүний ширээний ном байдаг юм байна.

- Юуны өмнө танаас ажлын гараагаа яаж эхэлж байсан болон энэ үйлдвэртэй хэрхэн холбогдсон тухай яриагаа эхэлье гэж бодлоо.

- Би анх их дээд сургуулиа төгсөөд төрийн байгууллагад ажиллаж байгаад Нидерландын Засгийн газрын тэтгэлэгтэйгээр Европт суралцсан юм. Тиймээс эзэмшсэн мэргэжлээрээ ажиллах сонирхлын дагуу бизнесийн салбарт хүчээ үзэхээр шийдэж “Сүү” ХК-д орсон. Харин энд орохоосоо өмнө Дэлхийн Банкны төсөл дээр ажиллаж байлаа.
ТОП-100 аж ахуйн нэгжийн жагсаалтыг үзэхэд хүнсний үйлдвэрүүд цөөхөн харагддаг юм билээ. Энэ нь манай улсад хүнсний үйлдвэрийн хөгжил ямар түвшинд байгааг харуулж буй үзүүлэлт байх. Ийм ч учраас хүнсний үйлдвэрлэл миний анхаарлыг татаж энэ салбарт ажиллах нэгэн хөшүүрэг болсон гэж үздэг.

-Өнөөдөр Монгол Улс мал аж ахуйн орон гэгддэг. Гэтэл сүү, сүүн бүтээгдэхүүний үнэ харьцангуй өндөр байна. Энэ тухай Таны бодлыг сонсох байна?

- Бид малчдаас сүүг газар дээрээс нь бэлэн мөнгөөр татаж авдаг. Нийслэл хотын хэмжээнд ямар нэгэн гарал үүслийн гэрчилгээ, шинжилгээгүй сүүг өдөр тутам худалдаалдаг 800 гаруй хараа хяналтгүй ченжүүд бий. Эдгээр хүмүүсийн үйл ажиллагаа сүүний үнэд шууд нөлөөлдөг. Өөрөөр хэлбэл, сүүний эрэлт хэрэгцээ ихтэй үед ченжүүд үйлдвэрлэгчдээс өрсөж малчдаас өндөр үнээр худалдан авдаг. Энэ асуудалд ямар нэгэн зохицуулалт байхгүй. Мөн сүү татан авах, боловсруулах процесс нь зардал өндөртэй, эрсдэл ихтэй, улирлын хамаарал ихтэй учир эцсийн бүтээгдэхүүний өртөг өндөр, үнийн хэлбэлзэл ихтэй байдаг.
Тиймээс сүүний салбарыг бодлогын чанартай асуудал болгож фермерийн аж ахуйг цогцоор нь хөгжүүлэх шаардлагатай гэж би үздэг. Энэ нь гадны улсаас манай нөхцөлд тохирох, тохирохгүй үйлдрийн үнээг тендер зарлаад ферм хөгжүүллээ гээд орхих бус идэш тэжээл, үржлээс нь эхлүүлээд цогц бодлого хэрэгжүүлэх ёстой.

- Танай үйлдвэрийн бүтээгдэхүүний гол түүхий эд болох сүү нь цэвэр үнээний сүү гэж ойлгож болох уу? Танай бүтээгдэхүүнд хуурай сүү ашигладаг уу?

- Сүү бэлтгэл нь салбарын хувьд тулгамдсан асуудал болоод байгаа ч манайх 100 хувь эх орны экологийн цэвэр, монгол малын сүүгээр бүхий л бүтээгдэхүүнээ үйлдвэрлэж байгаагаа хэлэхэд тун таатай байна. Манай үйлдвэрийн хувьд хотын ойр орчмын 2500-аад малчид фермерүүдтэй хамтарч ажилласаар ирсэн бөгөөд гол түүхий эд болох сүүгээ зуны саруудад өдөртөө 100-120 тонн, өвөлдөө 15-30 тонноор татаж авдаг. Зундаа татаж авсан сүүнийхээ 30 тонн орчмоор нь боловсруулалт хийж, үлдсэн хэсгийг нь хуурай сүү болгон нөөшилж, өвөлдөө дахин сэргээж боловсруулалт хийдэг. Манай компани нь улсдаа цорын ганц орчин үеийн дэвшилтэт технологи бүхий Дани улсын хуурай сүүний үйлдвэртэй, Ойрын ирээдүйд бид өөрийн гэсэн сүүний ферм байгуулахаар шургуу ажиллаж байгаа.

-Өнөөдөр “Сүү” ХК-ийн сүү, сүүн бүтээгдэхүүний чанар импортыг орлохуйц байж чадах уу?

-Манай үйлдвэрийн бүтээгдэхүүн нь чанарын хувьд импортын сүү, сүүн бүтээгдэхүүнээс илүү шүү. Бид дэлхийн жишигт нийцсэн хадгалалт, тээвэрлэлтэнд зориулж ямар нэгэн нэмэгдэл химийн бодис оруулаагүй экологийн цэвэр бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэлийг илүүд эрхэмлэдэг. Зарим нэг талаараа сав баглаа боодол, гадаад өнгө үзэмжний хувьд импортын бүтээгдэхүүнээс дутагдалтай тал байгаа ч гол түүхий эд, орц найрлага харьцангуй баталгаатай. Түүнчлэн хугацааны хувьд ч өдөр бүр шинээрээ үйлдвэрлэлээс хэрэглэгчдийн гарт хүрч байгаа нь давуу талтай.
Импортын сүүг орлож чадах” Аврага чанар” сүүг бид зах зээлд нэвтрүүлээд байгаа. Ингэснээр хотоос гадна хөдөө орон нутгийн хэрэглэгчид үндэсний үйлдвэрлэлийн сүү, сүүн бүтээгдэхүүн хэрэглэх эхлэлийг тавьж байгаа юм.

- Сүүлийн үед импортын зарим сүүн бүтээгдэхүүний нэр хүнд манай зах зээлд унасан нь дотоодын бүтээгдэхүүний борлуулалт осөхөд нөлөөлж байна уу?

- Бага хэмжээгээр нөлөөлсөн. Нөгөө талаар хэрэглэгчдийн үндэснийхээ үйлдвэрлэлд итгэх итгэл нэмэгдсэн. Ингэхлээр энэ нь одоо дотоодын үйлдвэрлэгчид бүтээгдэхүүнийхээ чанар стандарт, эрүүл ахуйн баталгааг улам сайжруулах шаардлагатайг сануулж, ингэснээр хариуцлагыг илүү өндөржүүлж байна гэж ойлгож байгаа юм.

- Аливаа нэгэн үйлдвэр томрох тусам бүтээгдэхүүний өртөг өндөр болдог. Тэгвэл нэг том үйлдвэрээс олон жижиг үйлдвэр байсан нь дээр гэж үзэх хүмүүс ч байдаг. Энэ тал дээрх Таны байр суурийг сонсоё?

- Харин ч эсрэгээрээ. Үйлдвэрлэлийн тоо хэмжээ нэмэгдэх тусам нэгж бүтээгдэхүүнд ноогдох тогтмол зардал буурч өртөг багасдаг. Зах зээлийн хууль өөрөө өрсөлдөөн дээр тогтдог. Өрсөлдөгчидтэй байна гэдэг нэг талаасаа тухайн үйлдвэрлэл, үйл ажиллагаа илүү сайжирч хөгжих нэг хөшүүрэг. Гэхдээ зах зээлийн хуулиараа шударга өрсөлдөөн байх хэрэгтэй. Ингэснээр улс ориы хэмжээнд салбарын бүтээмж нэмэгдэж, хөгжил нь хурдсах юм. Хүнсний үйлдвэрлэл явуулна гэдэг бол асар том хариуцлага. Учир нь үүний цаана хүний амь нас, улс орны аюулгүй байдалтай шууд хамаатай. Тиймээс хэдий жижиг үйлдвэрлэлбайлаагээдстандарт бус газар сүү, сүүн бүтээгдэхүүн болон бусад хүнсний үйлдвэрлэл явуулж болохгүй гэдгийг хатуу бодох хэрэгтэй.

- Танай компани нийгмийн хариуцлагын талаар хэр ажил зохион явуулдаг вэ?

- Нийгмийн өмнө хариуцлага хүлээх нь байгууллага төдийгүй хувь хүний үүрэг. Манай компани сүүлийн жилүүдэд нийгмийн хариуцлагаа улам өндөржүүлж байгаа бөгөөд өнгөрсөн онд нэлээд томоохон үил ажиллагааны нэгээхэн хэсэг нь “50 жилийн чанар-50 саятан” сугалаат худалдаа, нийслэлийн дунд сургуулиудын сурагчдын дунд зохион явуулсан “Мөрөөдлийн гараа” гүйлтийн тэмцээн, 20 гаруй сургуулиудад “1000 зайрмагны баяр”, 7 дугаар сарын 1-ний үйл явдалтай холбоотой хандив гээд дурьдаад байвал нэлээд ажлыг амжууллаа.
Энэ бүгдийн илэрхийлэл болж манай байгууллага ТОП-100 аж ахуй нэгжийн нэг болж чадсан. Хэдийгээр хямрал биднийг тойроогүй дайрч байгаа ч, цаашид нийгмийн хариуцлагаа улам нэмэгдүүлэх болно.

- Төр болоод хувийн хэвшлийн түншлэлийн харилцаа өнөөдөр ямар байна? Энэ талаар Та саналаа хэлэхгүй юу?

- Зах зээл бол төрөөс баталсан хуулийн хүрээнд эрэлт, нийлүүлэлт өрсөлдөөний жамаар оршин тогтнодог. Төрөөс хувийн хэвшлээ дэмжиж, татвараас зуун хувь чөлөөлөх, мөнгөн дэмжлэг үзүүлэх зэрэг зах зээлээс гажууд үйл ажиллагааг шаардах нь утгагүй. Гэхдээ бодлогын чанартай асуудалд зөв шударга зохицуулалт хийх хэрэгтэй. Тухайлбал, цөөн тооны үндэсний үйлдвэрлэгч нар үйлдвэрлэлийн шинэчлэл хийх зорилгоор импортоор оруулж ирж буй тоног төхөөрөмжийн гаалийн татварыг хөнгөлөх, импортын сүүн бүтээгдэхүүний татварыг нэмэгдүүлэх зэрэг бага хэмжээний бодлогын чанартай дэмжлэг үзүүлэхэд л болно.
Сүүний салбарын хувьд төрөөс фермерийн аж ахуйг хөгжүүлэх цогц бодлого хэрэгжүүлэх шаардлагатай
байна. Энэ нь зөвхөн үйлдвэрлэгч нарт бус малчид фермерүүд, хэрэглэгч нарт болон нийт зах зээлд хэрэгтэй.

- Танай компани эдийн засгийн хямралын үед хэрхэн амьдарч байна?

- Энэ жил бид үйлдвэрийнхээ шинэчлэлийн ажлыг үргэлжлүүлэн хийж, шинэ шинэ бүтээгдэхүүнүүдийг зах зээлд нийлүүлэхээр төлөвлөөд байгаа. Мөн компанийн нийгмийн хариуцлагыг улам дээшлүүлж, компанийн сайн засаглалыг хөгжүүлэхийн төлөө ажиллана. Хямрал гээд хойшоо суугаад байх биш, харин цаг хугацаатай уралдан зөв бодлого хэрэгжүүлбэл бид энэхүү бэрхшээлийг алдагдал багатай дав-чих боломжтой гэдгийг хараад байна. Энэ жилийн дүр төрх нэлээн хүнд байх ч, аливаа зүйлээс гарах гарц заавал байдаг. Гэхдээ гарах гарцаа зөв л тодорхойлох хэрэгтэй.

Read More......

ICT EXPO-2009




МЭДЭЭЛЭЛ, ШУУДАН, ХАРИЛЦАА ХОЛБООНЫ САЛБАРЫН

ААН, ТӨРИЙН БОЛОН ТӨРИЙН

БУС БАЙГУУЛЛАГУУДАД

Үзэсгэлэн худалдаанд урих тухай

Цахилгаан холбоо, мэдээлэлжсэн нийгмийн дэлхийн өдөр-ийг /5 дугаар сарын 17/ тэмдэглэн өнгөрүүлэх ажлын хүрээнд Мэдээлэл, шуудан, харилцаа холбоо, технологийн газар, Харилцаа холбооны зохицуулах хороо, Мишээл ЭКСПО төв хамтран 2009 оны 5 дугаар сарын 15-19-ны өдрүүдэд Мишээл ЭКСПО төвийн үзэсгэлэнгийн танхимд ICT EXPO-2009 үзэсгэлэн худалдааг зохион байгуулах гэж байна.

4 дэхь жилдээ уламжлал болон зохион байгуулагдаж буй дээрх үзэсгэлэн худалдаа улам бүр өргөжин тэлж энэ жил мэдээлэл, шуудан, харилцаа холбоо, технололгийн салбар үүсч хөгжсөний 88 жилийн ойн жилд зохион байгуулах гэж буйгаараа онцлог болж байна. Энэ жил үзэсгэлэн тус салбарын 100 гаруй байгууллага аж ахуйн нэгжүүдийг хамран зохион байгуулана гэж найдаж байна. Энэ жилийн "ICT EXPO-2009" үзэсгэлэн худалдааны ерөнхий ивээн тэтгэгч байгууллагаар үүрэн холбооны Юнител ХХК оролцож байна.

Мэдээлэл, шуудан, харилцаа холбоо, технологийн салбарын хөгжил дэвшил болон тус салбарт үйл ажиллагаагаа явуулж буй төрийн болон хувийн хэвшлийн байгууллагуудын шинэлэг үйлчилгээ, энэ чиглэлийн гадаад дотоодын компаниудын хамгийн сүүлийн үеийн дэвшилтэт техник технологийг олон нийтэд таниулан сурталчлах төдийгүй тэдний ажил хэргийн харилцаа холбоог сайжруулахад үзэсгэлэн яармагийн гол зорилго оршиж байгаа юм.

Үзэсгэлэнгийн үеэр тухайн жилийн хамгийн шилдэг компани, үйлчилгээ үзүүлэгчдийг тодруулах, байгууллагуудын сонирхолтой танилцуулга, азтай хэрэглэгчдийг тодруулах зэрэг олон арга хэмжээ шинээр зохион байгуулагдах болно.

Иймд танай байгууллагыг уг үзэсгэлэнд оролцож өөрийн бизнесээ өргөжүүлэн, сурталчлахыг бид урьж байна.

Хүндэтгэсэн,

МЭДЭЭЛЭЛ, ШУУДАН, ХАРИЛЦАА ХОЛБООНЫ МИШЭЭЛ ЭКСПО

ХАРИЛЦАА ХОЛБОО, ЗОХИЦУУЛАХ ХОРООНЫ ТӨВИЙН ЕРӨНХИЙ

ТЕХНОЛОГИЙН ДАРГА ЗАХИРАЛ

ГАЗРЫН ДАРГА

Ж.САНСАР Б.БОЛДБААТАР Б.ЭНХ-АМГАЛАН

Сүүлд шинэчлэгдсэн ( Friday, 2009 оны 04 сарын 10 )
Read More......

Нэрийн хуудас хэрэглэх соёл



Аливаа албан уулзалт, гэрээ хэлцэл цаашлаад үдэшлэг, цэнгээн хаана ч байсан биедээ байнга авч явж эрхэлдэг ажил, холбоо барих хаяг гэх мэт өөрийн тухай товч мэдээлэл өгөх шаардлагатай үед цаг хэмнэх зорилгоор ажил хэрэгч хүмүүс нэрийн хуудсыг өргөнөөр ашигладаг. Нэрийн хуудсыг уулзсан танилцсан хэн бүхэнд өгдөггүй. Цаашид ажил хэргийн холбоо тогтоохыг хүсэж сонирхсон хүндээ энэ бодролынхоо илэрхийлэл болгон өгдөг.

Зарим тохиолдолд паспорт, үнэмлэх мэтийн биеийн байцаалтыг ч орлож болно. Нэрийн хуудасны хэмжээг нарийвчлан зориулалтаар ашиглах, тэмдэглэл хийх шаардлага гардаг тул 100х70 мм хүртэл хэмжээтэй байж болохоос гадна зарим оронд кредит карт шиг буюу 70х40 мм хэмжээтэй нэрийн хуудас нь авч явах зэрэгт хамгийн тохиромжтой гэж үздэг.

Нэрийн хуудсан дээр байгууллагын нэр, овог нэр, албан тушаал, цол хэргэмийн нэр, шуудангийн болон интернетийн хаяг, утас, факсын дугаарыг бичдэг. Бизнес эдийн засаг өндөр хөгжсөн зарим оронд байгууллагын нэрийн өмнө - “Үсчин - Гоо заслын А салон”, “Хуванцар шилэн эдлэл үйлдвэрлэлийн Х компани”, гэх мэтээр үйл ажиллагааны чиглэлийг заавал бичдэг ёстой. Мөн хамгийн чухал, дээд албан тушаал цол хэргэмийг бичдэг бөгөөд нэг хуудсан дээр хоёроос илүүг бичихгүй.

Хэрэв хэд хэдэн сонгуультай, олон талт үйл ажиллагаа явуулдаг бол тус тусад нь нэрийн хуудас хийлгэх нь зүйтэй. Нэрийн хуудсаа ямар маягаар хийлгэх нь тухайн хүний сонирхол, таашаалтай холбоотойн дээр байгууллагын маркетикийн бодлогын илэрхийлэл болдог. Ажил хэрэгч хүн нэрийн хуудсаа нарийн ширхэгтэй, сайн чанарын цаасан дээр хар өнгөөр тод, гаргацтай бичмэл ба дармал үсгийг товойлгон хэвлүүлсэн байна. Торгон дээр шагласан, модны холтос, үйсэн дээр сийлсэн, сүрчиг шингээсэн эсвэл элдэв алтан үсэг, хээ угалз, зурагтай, маяглуулж бичсэн чамин хийцтэй, гоёмсог нэрийн хуудсыг ажил хэргийн онцлогоос шалтгаалан зураач, загвар зохион бүтээгч, загвар өмсөгч нар, урлаг спортын одод зэрэг хүмүүс хэрэглэнэ.

Ажил хэрэгч хүн иймэрхүү нэрийн хуудсыг цөөн тоогоор хийлгэн оны шилдэг бүтээл шалгаруулах болон шагнал гардуулах ёслол, элдэв шоу, цэнгүүнд очихдоо хэрэглэж болно. Түүнчлэн нэрийн хуудсыг заавал хоёр хэл дээр бичнэ. Энэ нь эх хэл, ажил байдлын онцлогоос шалтгаалан аль нэг гадаад хэл буюу англи хэл, эсвэл очих улсын хэл дээр бичиж болно. Тухайлбал, монголд ажиллаж буй японы компанийн ажилтан япон хүн үйл ажиллагаагаа явуулж буй орны хэл болох Монгол хэл, ажил хэргийн холбоотой хэл болох Япон эсвэл Англи хэл дээр бичсэн нэрийн хуудастай байх ёстой.

Аливаа уулзалтын дараа нэрийн хуудас нь тухайн хүнийг төлөөлөн орлож үлддэг тул хүний ой ухаанд үлдэхүйц, содон нэрийн хуудастай байх нь бас их чухал байдаг. Бусдаас ялгарахын тулд байгууллагын эмблемийн оронд өөрийн эрхэлдэг ажил мэргэжлийн онцлогийг харуулсан зургийг буланд нь эсвэл бүдэгхэн дэвсгэрлэж зурах, тод өнгийн цаас сонгох, бичвэрийг босоо байдлаар байрлуулах зэргээр янз бүрийн санаа сэдэж болно.

Дашрамд дурдахад нэрийн хуудсан дээрх чухал мэдээллийг голд нь болон баруун дээд буланд нь бичвэл үргэлж ил тод байж хүний нүдэнд шууд тусдаг байна. Нэрийн хуудсан дээр товчилсон үгс бичиж захидлыг төлөөлөх явдал их түгээмэл байдаг.

Товчилсон бичиг нь Франц хэлний үгс бөгөөд олон улсын хэмжээнд хэрэглэдэг байна. Жишээ нь: р.р (pour presenter) нь “танилцуулах” гэсэн утгатай ба хүмүүсийг хооронд нь танилцуулахад хэрэглэнэ. Энэ товчлолыг танилцаж байгаа хүний нэрийн хуудсан дээр бичихгүй, харин зуучилж буй хүн хуудсан дээрээ тэмдэглэнэ.

Иймээс энэ зорилгод хоёр ширхэг нэрийн хуудас хэрэгтэй болно. Өөрөөр хэлбэл зуучилж буй хүн, танилцуулж буй хүнийхээ нэрийн хуудастай хамт илгээдэг байна. Энэ мэтээр товчилж бичдэг зарим үгсийн утгыг сийрүүлбэл:
p.f.(pour feliciter) - аз жаргал хүсч баяр хүргэх
p.r.(pour remercier) - талархал илэрхийлэх
p.c.(pour condoler) - эмгэнэл илэрхийлэх
p.p.p.(pour prendre part) - эмгэнэл илэрхийлж, туслахад бэлэн байгаагаа мэдэгдэх
p.p.c.(pour prendre conge) - уучлал хүсэх (уулзаж чадалгүй явчих гэх мэт тохиолдолд)
p.f.n.a(pour feliciter nouvel an) - шинэ жилийн баяр хүргэн аз жаргал, эрүүл энхийг хүсэх
p.c, p.p.c, p.r гэж бичсэн нэрийн хуудсанд хариу илгээхгүй.
p.c, p.p.p, p.f гэсэн бичигтэй бол өөрийн нэрийн хуудсан дээр “Баярлалаа” гэсний илэрхийлэл болгон p.r гэж бичиж явуулна.

Шинэ жилийн баяр хүргэсэн нэрийн хуудасны баяр өнгөрөөгүй тохиолдолд, мөн p.f.n.a гэж бичнэ.
Баяр өнгөрөөд хэд хоносны дараа бол талархал илэрхийлж хариу мэндчилж буйгаа илэрхийлэн p.r, p.f гэж бичиж илгээнэ.

Түүнчлэн товчилж бичилгүйгээр “Танд баяр хүргэе “, “С добрым пожеланием”, “Avesles compliments” гэх буюу “With compliments” гэж ерөөл дуртгалын хоёр гурван үг бичиж явуулж болно.

Эдгээр тэмдэглэгээ, үгсийг нэрийн хуудсан дээр нарийхан үзүүртэй бал харандаагаар зүүн доод талд нь цэвэрхэн бичдэг ёстой.

Мөн уулзахаар ирэхэд нь эзгүй байсан бол биеэр ирснээ тэмдэглэж нэрийн хуудасныхаа баруун дээд буланг нугалж үлдээдэг ёс ч бий.

Харин илгээсэн нэрийн хуудсыг нугалдаггүй. Нэрийн хуудсаа хүнд өгөхдөө овог нэрээ чанга, тод хэлж цаад хүн рүүгээ зөв харуулан хоёр гардан барьдаг. Энэ нь цаад хүнээ, мөн өөрийгөө хүндэлж буйн илрэл болно. Хүнээс нэрийн хуудсыг нь мөн хоёр гардан хүндэтгэлтэй аваад шууд унших ёстой. Гадаад хүний нэрийг зөв дуудахын тулд лавлан асууж хуудсан дээр нь тэмдэглэж авч ч болно.

Бас олон хүнтэй зэрэг уулзвал онцгой содон тэмдэг, гадаад байдлаар нь төлөөлүүлэн “эмэгтэйнх, даргынх” гэх мэтээр нэрийн хуудсан дээр нь тэмдэглэж болдог. Харин зөвхөн балын харандаагаар бичихээ мартаж болохгүй.

Эцэст нь сануулахад, хэрэв нэрийн хуудсыг нь авсан л бол зөвхөн нэрээр нь эсвэл цол хэргэм, албан тушаалаар нь “Ноён Жон”, “Эрхэм захирал аа”, “Профессор оо” гэх зэргээр дуудаж харьцах нь зүйтэй. Чухам харилцааны энэ таатай нөхцлийг бүрдүүлэхийн тулд л харилцахын өмнө, уулзалт ярианы эхэнд нэрийн хуудсаа солилцдог учиртай.

Read More......

Эйнштэйний хэлсэн хєгжилтэй 10 сургамж



1. Чи гараа халуун ширмэн дээр тавиад нэг vзээрэй, тэгхэд бараг цаг болсон юм шиг санагдах болно. Харин сайхан бvсгvйн хажууд цаг суугаад vзээрэй, тэгхэд ганцхан минут болсон мэт санагдана. Энэ чинь л харьцангуйн онол юм шvv дээ.
2. Ер нь хоёрхон зvйл л хэмжээлшгvй хязгааргvй билээ. Орчлон ертєнц болон хvн тєрєлхтєний тэнэг мунхаг байдал. Гэхдээ би орчлон ертєнцийн тухайд эргэлзэж байна.
3. Бvтээлч сэтгэлгээний нууц нь гэвэл єєрийн олсон мэдээллийн уурхайг хэрхэн бусдаас нууж сурхад оршино.
4. Дэлхий дээрх ойлгоход хамгийн бэрх зvйл бол орлогийн татварийг ойлгож сурах юм.
5. Би огтхон ч ирээдvйн тухай боддоггvй. Учир нь удахгvй єєрєє ирнэ.
6. Надад єєр шинэ зvйл сурхад саад болдог ганц зvйл бол миний ємнє нь сурсан хуучин зvйлсvvд.
7. Би бол маш гvн гvнзгий итгэгч бус шашинлаг хvнr - магадгvй энэ нь ямар нэгэн шинэ шашин байж болох магад.
8. Хэрэв А дvн амьдралийн амжилт юм бол A тэнцvv x дээр нэмэх нь y нэмэх нь z. Ажил бол x; y бол vйлс; харин z бол амаа хамхих юм.
9. Би юу ч мэдэхгvй, надад юу ч хамаагvй, тэгсэн ч энэ нь ямар ч єєрчлєлтєнд хvргэхгvй!
10. Эхлээд чи тоглоомынхаа дvрмийг сайн мэдэх хэрэгтэй. Харин дараа нь чи бусад хvмvvсээс хамаагvй илvv сайн тоглох хэрэгтэй.





Read More......

Vнэд хvрээгvй мянга мянган амь буюу Тянь Миний хядлага

Єнєєдрєєс 20 жилийн тэртээх ємнєд хєршийн нийслэл Бээжин хотын Тянь Миний талбайд хувьсал єєрчлєлт, шинэ амьдралыг хvссэн зорилго нэгтэй мянга мянган залуус цугларч, дэлхийн хамгийн хvчирхэг коммунист улсынхаа эрх баригчдыг барьц алдуулан сандаргасан билээ.


Дэлхийн тvvхэнд Тянь Миний vй олноор нь хєнєєсєн хэрэг буюу Хятадад Зургадугаар сарын 4-ний явдал гэж бичигдэн vлдсэн аймшигт явдал 1989 оны энэ єдєр эхэлсэн юм. Улс орныхоо амьдралыг єєрчлєх гэсэн оюутан залуусын хvсэл мєрєєдєл эцэстээ харгис тєрийн алан хядлагад нухчин даруулж тєгссєн энэ харамсалтай явдлыг эргэн дурсахад...


Хєдєлгєєн ингэж эхэлжээ
1978 оноос удирдагч Ден Сяопин эдийн засаг, улс тєрийн цуврал реформ хийж эхэлсэн нь 10 жилийн дараахь их хєдєлгєєний салхийг хийсгэжээ. Ден Сяопиний єєрчлєлт шинэчлэл гэх арга хэмжээ нь Хятадын улс тєрийн тогтолцоог хангалттай єєрчилж чадахгvй байгаад сэтгэл дундуур оюутан залуус, сэхээтнvvд энэ vед Хятадын єнцєг булан бvрт бий болж байв. ЗХУ-д М.Горбачёвын эхлvvлсэн єєрчлєн байгуулалттай жишиж болохуйц шинэчлэлийг тэд хvсчээ. 1986-1987 онд ардчиллыг дэмжигч оюутнууд эсэргvvцлийн хєдєлгєєн єрнvvлсэнтэй зэрэгцэн Хятадын Коммунист намын Ерєнхий нарийн бичгийн дарга Ху Яобан 1987 оны нэгдvгээр сард албан тушаалаасаа огцров. Намын бодлогоос "гажууд" єєрчлєлтийн тухай нээлттэйгээр ярьж, оюутнуудын хєдєлгєєнийг дэмжсэн Ху Яобан 1989 оны дєрєвдvгээр сарын 15-нд зvрхний шигдээсээр гэнэт нас барсан нь оюутнуудын бослогыг єдєєж єгчээ.

Дєрєвдvгээр сарын 15: Ху Яобаны дурсгалыг хvндэтгэн Тянь Миний талбайн дундах Ардын баатруудын хєшєєний ємнє хэсэг залуус сайн дураараа цугларав. Бээжингийн их сургууль, Циньхуа их сургуулийн оюутнууд энэ єдєр оюутны байр болон Тянь Миний талбайд хэсэг хэсгээрээ нийлэн эмгэнэлийн vгсээ бичин, гашууджээ.

Дєрєвдvгээр сарын 16: Бээжингээс гадна Шанхай зэрэг хэд хэдэн хотод vvнтэй ижил vйл ажиллагаа эхэлжээ.

Дєрєвдvгээр сарын 17: Хятадын улс тєрийн шинжлэх ухаан, хуулийн их сургуулийн 500 гаруй оюутан Тянь Миний талбай дахь Ардын их танхимын зvvн хаалганы ємнє цугларч Ху Яобаныг эмгэнэн дурсав. Цагдаагийнхан эхэндээ оюутнуудыг єєрсдєє тарахыг ятгасан боловч тэдний хvссэнээр болсонгvй. Шєнє болоход бусад их сургуулиас болон Бээжингийн жирийн иргэд олноороо ирж, тэдэнтэй нэгдэв. Энэ шєнє Бээжингийн их сургуулийн 3000 гаруй оюутан дотуур байрнаасаа Тянь Миний талбай руу жагсч, тэдэнтэй Циньхуагийн оюутнууд ч нэгджээ. Жагсагчдын тоо нэмэгдэж, эсэргvvцлийн хvрээ ч єргєжиж, оюутнууд зєвхєн Ху Яобаны араас гашуудах бус тєр засгийн удирдагчдад хvргvvлэх долоон зvйл бvхий шаардах бичиг гаргав.

Дєрєвдvгээр сарын 18: Оюутнууд эх орончдын дуугаа дуулж, жагсаал зохион байгуулагчид єєрчлєлт шинэчлэлийг уриалсан vг хэлж байв. Тэд Тєв хорооны удирдлагуудтай уулзаж, долоон зvйлтэй шаардлагаа єгєхийг хvсэв. Энэ хооронд эрх баригчдын оршин суудаг Жонанхай цогцолборын гадна хэдэн мянган оюутан цугларч, тэдний шаардлагад хариу єгєхийг шаардав. Оюутнууд цогцолбор руу хvчээр орох гэж дайрсан ч бvтэлгvйтсэн учир гадаа нь суулт зарлав. Засгийн газрын зарим албаны хvн тэдэнтэй уулзаж ярилцсан ч албан ёсны хариу єгєєгvй нь жагсагчдын уур бухимдлыг дэвэргэжээ.

Дєрєвдvгээр сарын 20: Эцэст нь цагдаа нар суулт зарлагчдыг хvчээр тараажээ. Энэ vеэр багахан хэмжээний мєргєлдєєн гарч.

Дєрєвдvгээр сарын 21-ний шєнє буюу Ху Яобаныг эцсийн замд нь vдэх ёслолын ємнєх єдєр Тянь Миний талбайд жагсагчдын тоо 100 мянга давлаа. Энэ vеэс талбайг олон нийтэд хаасан байна.

Дєрєвдvгээр сарын 22: Бээжингийн их сургуулиудад багш, оюутнууд нь хичээлээ хаяж эхлэв.

Дєрєвдvгээр сарын 26: Коммунист намын тєв хэвлэлд Ден Сяопиний "Vймээн самууны эсрэг тугаа єндєр єргєцгєєе" нэртэй илтгэлийг хэвлэжээ.

Дєрєвдvгээр сарын 27: Илтгэл гарсны маргааш Бээжингийн тєв гудамжаар 50 мянган оюутан жагсч, эрх баригчдыг дээрх мэдэгдлээ буцаахыг шаардав.Тэд мєн Засгийн газрын гар хєл болсон оюутны холбоодыг эсэргvvцэж байлаа.

Тавдугаар сарын 4: Бараг 100 мянга шахам оюутан дахин Бээжинд цугларч улс тєрийн реформ хийж, хэвлэл мэдээллийн хэрэгслийг чєлєєлєхийг, оюутнуудын тєлєєлєгчдиин эрх баригчидтай албан ёсны хэлэлцээр хийхийг шаардав. Эрх баригчид оюутнуудын албан ёсны байгууллагатай ярилцахыг зєвшєєрсєн ч саналыг нь хvлээн авахаас татгалзжээ.

Тавдугаар сарын 13: ЗХУ-ын удирдагч М.Горбачёвын айлчлалыг дагалдан ирсэн олон улсын хэвлэл мэдээллийн агентлагийн анхаарлыг татах гэж оюутнууд тєв талбайд єлсгєлєн зарлав. Долоо хоног vргэлжилсэн єлсгєлєнг дэмжиж Тянь Миний хєдєлгєєн шиг зохион байгуулалттай биш ч гэлээ Хятадын 400 гаруй хот, Шанхай, Хонконг, Тайвань болон ХойдАмерик, Европт хvртэл жагсаал цуглаан єрнєв. Оюутнууд "Интернационал"дууг хоолой нийлvvлэн дуулж, эрх баригчдыг тал талаас нь шахамдуулж байв.

Тавдугаар сарын 19: Коммунист намын Ерєнхий нарийн бичгийн дарга Жао Зиян талбай дээр ирж, оюутнуудыг єлсгєлєнгєє зогсоохыг уриалав. Тэрээр "Бид аль хэдийнэ хєгширсєн учраас асуудал байхгvй. Харин та нар залуу хvн учир бие, эрvvл мэндээ бод" гэж ухуулж байжээ.

Тавдугаар сарын 20: Бослогыг хэрхэн зогсоох тухайд эрх баригчид хоорондоо санал зєрєлдєж байв. Жао Зияан зєєлєн аргаар жагсаалыг тараах гэж оролдож байсан бол Ли Пен хvчээр дарахыг санаархаж байж. Албан ёсны байр суурь байхгvйгээс Цэргийн тєв хорооны дарга Ден Сяопин цэргийн хууль гаргав. Гэвч жагсагчид цэргийнхний хvчийг хаажээ. Жан Зиян огцров.

Тавдугаар сарын 30: М.Горбачёвыг дагалдан ирсэн гадаадын хэвлэлийн агентлагууд оюутнуудын бослого хєдєлгєєн, єлсгєлєнг дэлхий даяар цацлаа. Энэ vеэр коммунист намын ахмадын зєвлєл оюутнуудтай ярилцаж vзэх гэсэн боловч тэдний шаардлага хэтэрхий олон, хамгийн чухал нь юу хvсээд байгаа нь тодорхойгvй байснаас хоёр тал хоорондоо ойлголцоход бэрхшээл гарчээ. Ер нь, Тянь Миний бослого амжилтад хvрээгvй нэг шалтгаан нь энэ юм. Хээл хахуулийг таслан зогсоох, хэвлэлийн эрх чєлєєтэй болгох, улс тєрийг єєрчлєх гээд янз бvрийн шаардлага тавьж, тэр бvр нэгдсэн зохион байгуулалтад орж чадахгvй байсан нь тэр олон хvний амь vрэгдэхэд хvргэсэн билээ. Ардын Чєлєєлєх армийн 27, 28 дугаар арми хотыг хяналтад авав. Энэ vед АНУ-ын Ерєнхийлєгч Жорж Герберт Буш тус улсад хориг тавьж буйгаа зарлаж, Хятадын цэргийн удирдагчид хоорондоо санал бодол зєрєлдєж байгаа тухай тагнуулын мэдээ авснаа мэдэгдэв.

Зургадугаар сарын 3: Чєлєєлєх арми, иргэдийн хооронд мєргєлдєєн гарав. Жагсагчид машин тэргээр хаалт саад тавьж, цэргийнхнийг хориглохын хажуугаар гал тавьж, єєдєєс нь чулуу шидэж байжээ. Энэ хооронд цэргийнхэн зохион байгуулалттайгаар хотоос гарах цэгvvд болон их сургуулийн гудамжуудыг хаажээ. Ингээд оройны 22:30 минутын орчимд армийн зэвсэгт довтолгоо буюу бослогыг хvчээр дарах цуст vйл ажиллагаа эхэлжээ. Армийн танкууд Тянь Миний талбайн хэд хэдэн талаас дотогш дайрч, замдаа таарсан оюутан жагсагчид руу гал нээн давшилжээ. Зарим оюутан талбайгаас гарах гэж оролдсон ч тэднийг дотогш буцааж байсан гэдэг. Энэ vед жагсаалыг зохион байгуулагчид цэргvvдийн єєдєєс "молотовын коктейль" мэтийн зэвсэг ашиглахгvй байхыг анхааруулж байжээ.

Зургадугаар сарын 4: Vvрийн дєрєв, таван цагийн vед армийн танкууд талбайд бvрэн нэвтэрч, замдаа байсан жагсагчид, машин техник бvгдийг сvйрvvлжээ. Гэвч vvнээс ганцхан цагийн дараа буюу vvрийн 5:40-ийн vед талбайг бvрэн цэвэрлэсэн байжээ.

Амь vрэгдэгсдийн тоог хэн ч хэлж мэдэхгvй
Энэ аймшигт хядлагын vеэр хэдэн мянган залуу амиа алдсаныг хэлэх нотлох баримт байхгvй. Хятадыг Засгийн газрын албаны мэдээгээр амь vрэгдэгсдийн тоог 241 гэж зарласан бол тус улс дахь Улаан Загалмайн нийгэмлэг 2600 гэдэг. Харин гадаадын сэтгvvлчдийн тооцоолсноор хамгийн багадаа 3000 хvн энэ vеэр амь vрэгджээ. Тэгвэл НАТО-гийн тагнуулын мэдээлэлд энэ тоог 7000 давсан гэж дурдсан байдаг.

Олон улсын реакии
Африк, Азийн орнууд, Хойд Солонгос, Куба, Чехословак, Зvvн Герман, Пакистан зэрэг Хятадын ойрын холбоотнуудаас бусад бvх улс хvний эрхийг ноцтойгоор зєрчсєн энэ явдлын дараа Хятадыг буруутган мэдэгдэл хийж, янз бvрийн хориг тавьсан юм. Ден Сяопиний гадаад дахь айлчлалын тєлєвлєгєє нурж, Дэлхийн банк, Азийн хєгжлийн банк тус улсад єгєх гэж байсан зээлээ буцаажээ.

Хориотой сэдэв
Энэ явдлын дараа Хятадын сонинуудын 12 хувь нь хаагдаж, хэвлэлийн компаниудын долоон хувь нь vvдээ барьж, 150 гаруй кино, баримтат киног гаргахыг хоригложээ. Тухайн vеийн олон арван сонины эрхлэгч ажлаасаа халагдан, шийтгэл амссан гэдэг. Засгийн газар 32 сая хувь ном, 2.4 сая дvрс бичлэгийн хуурцгийг хураан авчээ. Одоо ч Хятадад "Google" цахим хуудсаар Тянь Миний бослогын талаархи мэдээлэл авах боломжгvй хэвээр.

Хохирогчдоос ганцхан гэр бvлд нєхєн тєлбєр олгожээ
НVБ-аас Хятадын Засгийн газрыг ард тvмнээсээ уучлал гуйхыг шаардсан ч тус улсын эрх баригчид хэзээ ч буруугаа хvлээж байсангvй. Гэхдээ 2006 оны дєрєвдvгээр сард нэгэн жагсагчийн ар гэрт 70 мянган юанийн тэтгэмж олгосон тохиолдол бий. Энэ бол Хятадын эрх баригчид дээрх явдалд "гэмшсэн" хамгийн анхны тохиолдол юм. Read More......

Гадаад худалдааны нийт эргэлт, 2009 оны 4-р сарын 15-ны байдлаар

Манай улсын гадаад худалдааны нийт бараа эргэлт 2009 оны 4 дүгээр сарын 15-ны байдлаар 805.1 сая ам.доллар, үүнээс экспорт 365.0 сая ам.доллар, импорт 440.1 сая ам.доллар боллоо.
Гадаад худалдааны тэнцэл 2009 оны 4 дүгээр сарын 15-ны байдлаар 75.1 сая ам.долларын алдагдалтай гарсан байна...

Нийт экспортод боловсруулаагүй буюу хагас боловсруулсан алт 36.3 хувийг, зэсийн баяжмал 26.5 хувийг, төмрийн хүдэр 3.7 хувийг, самнасан ноолуур 2.6 хувийг, цайрын хүдэр, баяжмал 2.5 хувийг, боловсруулаагүй нефть 2.4 хувийг, хайлуур жоншны хүдэр, баяжмал 1.9 хувийг, үлдсэн 24.1 хувийг экспортын бусад бүтээгдэхүүн эзэлж байна.
Манай улсын экспортын 1 кг алтны дундаж үнэ 2009 оны эхний улиралд 27290.0 ам.доллар байсан бол 2009 оны 4 дүгээр сарын 15-ны байдлаар 27226.7 ам.доллар болж, 63.3 ам.доллар буюу 0.2 хувиар буурчээ.
1 тн зэсийн баяжмалын дундаж үнэ 2009 оны эхний улиралд 592.8 ам.доллар байсан бол 2009 оны 4 дүгээр сарын 15-ны байдлаар 597.8 ам.доллар болж 5.1 ам.доллар буюу 0.9 хувиар, 1 тн цайрын баяжмалын дундаж үнэ 2009 оны эхний улиралд 564.3 ам.доллар байсан бол 2009 оны 4 дүгээр сарын 15-ны байдлаар 566.9 ам.доллар болж 2.6 ам.доллар буюу 0.5 хувиар тус тус өслөө.

Автобензиний импорт 2009 оны эхний улирлаас биет хэмжээ 4.0 мянган тонн, үнийн дүн нь 2.1 сая ам.доллараар; гурилын импортын биет хэмжээ 7.6 мянган тонн, үнийн дүн 2.3 сая ам.доллараар; суудлын автомашины импортын биет хэмжээ 196 ширхэг, үнийн дүн 1.9 сая ам.доллараар; цахилгаан эрчим хүчний импортын биет хэмжээ 12.4 сая квт.цаг, үнийн дүн 519.0 мянган ам.доллараар тус тус өссөн байна.

Read More......

Монгол улсын нийгэм, эдийн засгийн байдал (2009 оны эхний улирлын байдлаар)

I. Хүн ам, нийгмийн үзүүлэлт

Улсын хэмжээгээр төрсөн хүүхдийн тоо (амьд төрөлт) 2009 оны эхний улиралд 16335 болж, өмнөх оны мөн үеийнхээс 1317 хүүхдээр, амаржсан эх 16278 болж, 1322 эхээр буюу 8.8 хувиар тус тус нэмэгджээ.

Нэг хүртэлх насандаа эндсэн хүүхдийн тоо 335 болж, өмнөх оны мөн үеийнхээс 11 хүүхдээр, эхийн эндэгдэл 12 болж, 6 эхээр тус тус нэмэгдэж, харин 1-5 хүртэлх насандаа эндсэн хүүхдийн тоо 47 болж, 24 хүүхдээр буурчээ. 1000 хүн амд ногдох төрөлт 6.1, нас баралт 1.4, хүн амын ердийн цэвэр өсөлт 4.7 болов...

Аймаг, нийслэлийн хөдөлмөр, халамжийн үйлчилгээний хэлтэс (ХХҮХ)-т бүртгүүлсэн, ажил идэвхитэй хайж байгаа ажилгүйчүүдийн тоо 2009 оны эхний улирлын байдлаар 34.7 мянга болж, өмнөх оны мөн үеийнхээс 3918 хүнээр буюу 12.7 хувь өсчээ. Үүнд Өмнөговь, Увс, Төв,

Хэнтий, Хөвсгөл, Архангай аймаг болон Улаанбаатар хотод бүртгэлтэй ажилгүйчүүдийн тоо өмнөх оны мөн үеийнхээс 16.6-87.2 хувиар өссөн нь голлон нөлөөлсөн байна.

Халдварт өвчнөөр өвчлөгчдийн тоо 9082 болж өмнөх оны мөн үеийнхээс 537 хүнээр буюу 5.6 хувиар буурсанд вируст гепатитаар өвчлөгчдийн тоо 49.7 хувь, салхин цэцгээр өвчлөгчдийн тоо 18.2 хувь, сүрьеэгээр өвчлөгчдийн тоо 2.9 хувиар тус тус буурсан нь нөлөөлөв. Улсын хэмжээнд 2009 оны эхний улирлын байдлаар бүртгэгдсэн гэмт хэргийн тоо 5122 болж өмнөх оны мөн үеийнхээс 81 хэрэг буюу 1.6 хувиар өсчээ.

Бүртгэгдсэн гэмт хэргийн тоо өмнөх оны мөн үеийнхээс өсөхөд бусдын бие махбодид гэмтэл учруулах, дээрэм, залилангийн хэрэг нэмэгдсэн нь нөлөөлжээ.

II. Макро эдийн засгийн үзүүлэлт

Хэрэглээний үнийн улсын индекс(ХҮУИ) 2009 оны 3 дугаар сард өмнөх сарынхаас 1.8 хувь, өмнөх оны жилийн эцсийнхээс 3.2 хувь, өмнөх оны мөн үеийнхээс 16.3 хувиар тус тус өссөн байна.

Хүнсний бараа, ундаа, усны бүлгийн дүн 3.0 хувь, согтууруулах ундаа, тамхины бүлгийн дүн 2.7 хувь, тээврийн бүлгийн дүн өмнөх сарынхаас 2.5 хувь өссөн нь хэрэглээний үнийн улсын индекс 2009 оны 3 дугаар сард өмнөх сарынхаас 1.8 хувиар өсөхөд голлон нөлөөлөв.

Mонгол банкны мэдээгээр мөнгөний нийлүүлэлт (M2) 2009 оны 3 дугаар сарын эцэст 2415.3 тэрбум төгрөгт хүрсэн нь өмнөх сарынхаас 38.2 тэрбум төгрөг буюу 1.6 хувиар өсч, өмнөх оны мөн үеийнхтэй харьцуулахад 39.8 тэрбум төгрөг буюу 1.6 хувиар буурав. Мөнгөний нийлүүлэлт оны эхнээс 96.4 тэрбум төгрөг буюу 4.2 хувиар нэмэгдэхэд бараг мөнгөний өсөлт голлон нөлөөлжээ.

Гүйлгээнд байгаа бэлэн мөнгө 2009 оны 3 дугаар сарын эцэст 338.3 тэрбум төгрөгт хүрсэн нь өмнөх сарынхаас 59.0 тэрбум төгрөг буюу 14.9 хувиар буурч, өмнөх оны мөн үеийнхтэй харьцуулахад 9.8 тэрбум төгрөг буюу 3.0 хувиар нэмэгдлээ.

Аж ахуйн нэгж, байгууллага, иргэдэд олгосон нийт зээлийн өрийн үлдэгдэл 2009 оны 3 дугаар сарын эцэст 2671.7 тэрбум төгрөгт хүрч, өмнөх сарынхаас 13.6 тэрбум төгрөг буюу 0.5 хувиар буурч, өмнөх оны мөн үеийнхээс 335.8 тэрбум төгрөг буюу 14.4 хувиар өсөв.

Үнэт цаасны арилжаа 2009 оны 3 дугаар сард 22 удаа явагдаж, 708.9 мян.ш үнэт цаас арилжигдаж, 2.0 тэрбум төгрөгийн гүйлгээ хийжээ. Арилжигдсан үнэт цаасны тоог өмнөх сарынхтай харьцуулбал 11.6 cая ширхэгээр буюу 94.2 хувиар буурч, гүйлгээний хэмжээ нь 618.6 сая төгрөг буюу 44.8 хувиар нэмэгдсэн ба өмнөх оны мөн үеийнхтэй харьцуулахад арилжигдсан үнэт цаасны тоо 5.3 сая ширхэг буюу 88.1 хувиар, гүйлгээний хэмжээ 1.7 тэрбум төгрөг буюу 46.6 хувиар тус тус буурчээ.

Улсын нэгдсэн төсвийн нийт орлого, тусламжийн дүн 2009 оны эхний улирлын байдлаар 333.9 тэрбум төгрөг, нийт зарлага, эргэж төлөгдөх цэвэр зээлийн дүн 440.9 тэрбум төгрөг болж, нийт тэнцэл 106.9 тэрбум төгрөгийн алдагдалтай гарлаа. Төсвийн алдагдал өмнөх оны мөн үеийнхээс 164.3 тэрбум төгрөгөөр нэмэгдэхэд төсвийн зарлагын өсөлт, орлогынхоос 33.1 пунктээр илүү байгаа нь нөлөөлөв.

Төсвийн урсгал орлого 333.5 тэрбум төгрөг, урсгал зардал 406.2 тэрбум төгрөг болж, урсгал тэнцэл 72.8 тэрбум төгрөгийн алдагдалтай гарсан байна. Татварын нийт орлого өмнөх оны мөн үеийнхээс 138.1 тэрбум төгрөг буюу 33.2 хувиар буурахад зарим бүтээгдэхүүний үнийн өсөлтийн албан татвар 78.4 тэрбум төгрөг буюу 93.4 хувь, аж ахуйн нэгжийн орлогын албан татвар 34.7 тэрбум төгрөг буюу 46.1 хувь, нэмэгдсэн өртгийн албан татвар 16.5 тэрбум төгрөг буюу 21.6 хувиар тус тус буурсан нь голлон нөлөөлжээ.

Татварын бус орлого өмнөх оны мөн үеийнхээс 22.9 тэрбум төгрөг буюу 28.9 хувиар багассан нь төсөвт газрын өөрийн орлого 13.9 тэрбум төгрөг буюу 43.5 хувиар буурснаас шалтгаалсан байна.

Улсын нэгдсэн төсвийн нийтзарлага, эргэж төлөгдөх цэвэр зээлийн хэмжээ 2009 оны эхний улиралд 440.9 тэрбум төгрөг болж өмнөх оны мөн үеийнхээс 1.2 тэрбум төгрөг буюу 0.3 хувиар өсчээ. Үүнд бараа, үйлчилгээний зардал 14.3 тэрбум төгрөг буюу 6.9 хувиар өссөн нь голлон нөлөөлжээ. Бараа, үйлчилгээний зардлын өсөлт нь цалин, хөлсний зардал 12.6 тэрбум төгрөг буюу 10.0 хувиар нэмэгдсэнээс шалтгаалсан байна.

Хөрөнгийн зардалд 2009 оны эхний улиралд 27.7 тэрбум төгрөг зарцуулсан нь өмнөх оны мөн үеийнхтэй харьцуулахад 1.4 тэрбум төгрөг буюу 4.9 хувиар буурсан байна. Үүнд дотоод эх үүсвэрийн хөрөнгийн зардал 4.8 тэрбум төгрөг буюу 16.9 хувиар багассан нь нөлөөлөв.

Манай улс 2009 оны эхний улиралд дэлхийн 86 оронтой худалдаа хийж, гадаад худалдааны нийт бараа эргэлт 716.2 сая ам.доллар, үүнээс экспорт 322.3 сая ам.доллар, импорт 393.9 сая ам.доллар боллоо. Нийт бараа эргэлтийн хэмжээ өмнөх оны мөн үеийнхээс 462.9 сая ам.доллар буюу 39.3 хувь, экспортын хэмжээ 257.5 сая ам.доллар буюу 44.4 хувь, импортын хэмжээ 205.4 сая ам.доллар буюу 34.3 хувиар тус тус буурчээ.

Гадаад худалдааны тэнцэл 2009 оны эхний улиралд 71.6 сая ам.долларын алдагдалтай гарч, алдагдлын хэмжээ өмнөх оны мөн үеийнхээс 52.1 сая ам.доллараар өссөн байна.

Нийт экспортын хэмжээ буурахад зэсийн баяжмалын биет хэмжээ 3.4 хувь, үнийн дүн 58.4 хувь, цайрын баяжмалын биет хэмжээ 63.3 хувь, үнийн дүн 83.5 хувь, боловсруулаагүй алтны биет хэмжээ 39.1 хувь, үнийн дүн нь 40.8 хувиар тус тус буурсан нь голлон нөлөөлөв.

Нийт импортын хэмжээ өмнөх оны мөн үеийнхээс 205.4 сая ам.доллар буюу 34.3 хувиар буурсны 15.8 сая ам.доллар буюу 7.7 хувь нь үнийн бууралтаас, 189.6 сая ам.доллар буюу 92.3 хувь нь биет хэмжээний бууралтаас шалтгаалсан байна.

III. Эдийн засгийн салбарын үзүүлэлт

2009 оны эхний улиралд 4832.9 мян.төл бойжиж байгаа нь өмнөх оны мөн үеийнхээс 364.8 мянгаар буюу 8.2 хувиар их байна. Улсын хэмжээнд оны эхний улирлын байдлаар 25.6 мянган мал өвчнөөр хорогдсон нь өмнөх оны мөн үеийнхээс 6.2 мянгаар буурсан байна.

Аж үйлдвэрийн нийт бүтээгдэхүүний үйлдвэрлэл 2009 оны эхний улиралд 2005 оны зэрэгцүүлэх үнээр 344.2 тэрбум төгрөгт хүрч, өмнөх оны мөн үеийнхээс 31.2 тэрбум төгрөг буюу 8.3 хувиар буурлаа. Үүнд уул уурхай, олборлох аж үйлдвэрийн салбарын үйлдвэрлэлт 12.4 тэрбум төгрөг буюу 6.0 хувь, боловсруулах аж үйлдвэрийн салбар 21.1 тэрбум төгрөг буюу 19.5 хувиар тус тус буурсан нь нөлөөлөв.

Уул уурхай, олборлох аж үйлдвэрийн салбарын үйлдвэрлэл өмнөх оны мөн үеийнхээс буурахад газрын тос, зэсийн баяжмал, алт, хайлуур жоншны баяжмал, цайрын баяжмал зэрэг уул уурхайн гол нэр төрлийн бүтээгдэхүүний үйлдвэрлэл 2.0- 28.2 хувиар буурсан нь нөлөөллөө.

Харин боловсруулах аж үйлдвэрийн салбарын үйлдвэрлэлийн бууралтад тараг, пиво, тамхи, оёмол хувцас, төмөр замын дэр мод, цемент, шохой, бетон дэр, молибдений исэл, катодын зэс, металл бэлдэц, цувимал зэрэг бүтээгдэхүүний үйлдвэрлэл 1.1-99.9 хувиар буурсан нь нөлөөлсөн байна. Улсын хэмжээнд 2009 оны эхний улиралд нийт 21.0 тэрбум төгрөгийн барилга угсралт, их засварын ажил гүйцэтгэсэн нь өмнөх оны мөн үеийнхтэй харьцуулахад 1.6 тэрбум төгрөг буюу 8.4 хувиар өссөн байна.

Бүх төрлийн тээврээр 2009 оны эхний улиралд 4.3 сая тонн ачаа, давхардсан тоогоор 48.3 сая зорчигч тээвэрлэсэн нь өмнөх оны мөн үеийнхээс тээсэн ачаа 592.5 мян.тонн буюу 12.0 хувь буурсан бол зорчигчдын тоо 362.1 мянган хүн буюу 0.8 хувиар нэмэгджээ. Бүх төрлийн тээврээр тээсэн ачааны бууралтад өмнөх оны мөн үеэс төмөр замынх 682.4 мян.тн буюу 16.7 хувиар багассан нь нөлөөлжээ.

Өмнөх оны мөн үетэй харьцуулахад авто тээврээр зорчигчид 685.2 мянган хүнээр нэмэгдэж, харин төмөр замынх 299.8 мянган хүн, агаарын тээврийнх зорчигчид 23.3 мянган хүнээр тус тус буурсан байна.

Шуудан, холбооны үйлчилгээний орлого 2009 оны эхний улирлын байдлаар 91.9 тэрбум төгрөг, үүний дотор хүн амаас орсон орлого 76.9 тэрбум төгрөгт хүрчээ. Өмнөх оны мөн үеийнхтэй харьцуулахад шуудан холбооны үйлчилгээний орлого 18.5 тэрбум төгрөгөөр өссөн байна.

Read More......