XaPXyH

The contest invites private teams from around the world to build a robotic rover capable of roaming the lunar surface for at least 500 meters and then sending video, images and data back to Earth, among other feats. The idea behind the challenge is to urge private industry to develop new robotic and virtual-presence technology to reduce the cost of space exploration.

"The Google Lunar X Prize calls on entrepreneurs, engineers and visionaries from around the world to return us to the lunar surface and explore this environment for the benefit of all humanity," said Peter Diamandis, chairman and CEO of the X Prize Foundation, a nonprofit prize-generating group. "Having Google fund the purse and title the competition punctuates our desire for breakthrough approaches and global participation. We look forward to bringing the historic private space race into every home and classroom."

The X Prize Foundation staged a splashy event to announce the contest here at the Wired NextFest conference at the Los Angeles Convention Center. Diamandis, Google co-founder Larry Page and former astronaut Buzz Aldrin were all on hand to talk about the prize. The press conference also featured video commentary from Google co-founder Sergey Brin, Tesla Motors backer Elon Musk and filmmaker James Cameron, who applauded new private industry efforts in space exploration.

"We're going back to the moon not because of a massive government program...This is Moon 2.0 with private industry...kick-starting the future of space exploration," Cameron said.

The contest comes at a time when NASA is working on new spacecraft and technology to take man back to the moon within the next 12 years. At a recent artificial-intelligence conference, Peter Norvig, the former head of computation at NASA's Ames facility who is now Google's director of research, suggested that the space agency is taking the more expensive approach in trying to send astronauts to the moon and that it should focus on robotics.

Page, who is a trustee of the X Prize Foundation, said that he and Google co-founder Brin were excited to fund the prize because they wanted to get kids around the world excited about engineering, math and science.

"I gave a speech recently, saying that science has a serious marketing problem. This is solution to that," said Page, who began conversations with Diamandis in March about backing the prize. "These kinds of contests are a good way to improve the state of...humanity in the world."

To that end, Google and X Prize launched a Web site for classrooms to learn about the project at Googlelunarxprize.org.

The challenge is the largest ever for the X Prize Foundation and the first major prize event for Google, which earlier this year threw a party at the Googleplex to benefit the nonprofit. The X Prize is best known for the $10 million Ansari X Prize, in which 26 teams from seven countries competed to fly a reusable spacecraft 100 kilometers above the Earth.

In 2004, Paul Allen-backed SpaceShipOne won the prize, and the craft has become the model for Richard Branson's Virgin Galactic space tourism company.

More recently, the X Prize Foundation has launched the $10 million Archon X Prize for Genomics, one of the largest such medical prizes. The challenge calls on private companies to create new technology that can map 100 human genomes in 10 days--a breakthrough that could lead to a new era in personalized preventive medicine. The foundation also has an automotive challenge, calling on inventors to build an energy-efficient vehicle that can drive 100 miles on 1 gallon of gas.

Now on News.com

A fail-safe spin for virtualization Google to launch new space race Images: Astronomical views from high in Hawaii Extra: RIAA abusing court system?

Separately, Google has backed contests like the California Clean Tech Open, which will award six fledgling, environmentally conscious businesses with start-up kits worth $100,000 in cash, office space and professional services.

The Lunar Prize will be broken into segments: a $20 million grand prize, a $5 million second prize and another $5 million in bonuses. To win the $20 million, a team must land its rover on the moon by December 2012; thereafter, the prize drops to $15 million until December 2014, when the contest will end.

To win second prize, a team must land its rover on the moon and send data back to Earth, but it's not required to travel 500 meters. A team can collect bonus money for traveling farther than that distance.

X Prize officials said that they expect to see the first teams attempt the challenge within the next four to six years. Teams must be at least 90 percent privately funded in order to compete.

In an answer to a question about whether X Prize is working with NASA's efforts to go to the moon, Diamandis said that he hopes to start a conversation with the space agency about that. "We hope NASA will be a customer of the winning rover," Diamandis said.

Google and X Prize have teamed with several partners to support the contest, including Space Exploration Technologies (SpaceX), run by PayPal founder Elon Musk. SpaceX will be the preferred launch provider for competing teams. Google and X Prize also have partnered with the Allen Telescope Array, operated by the SETI Institute, to enable the communications downlink from the moon.

Musk, who also spoke at the event, echoed Page's sentiment about inspiring people around the world. "This is the greatest thing we can do for science, engineering and math," he said.

Он доставит на орбиту целый мини-зверинец: в специальных контейнерах находятся мыши-песчанки, тритоны, хомяки, ящерицы и улитки. Главная цель - выяснить, как они перенесут полeт и как повлияют на них условия невесомости.

Свой вклад в научный эксперимент внесли и московские школьники - для отправки в космос они подготовили семена арахиса и несколько насекомых. Репортаж Марии Торлоповой:

Все началось с обычного школьного задания. Три года назад Настя Мурко купила на рынке кулек с арахисом, чтобы прорастить семена у себя на даче в Подмосковье. Орехи прижились, - Настя собрала уже не одну корзину урожая. А теперь вместе со своим одноклассником Павлом Клименченко ждет настоящего научного открытия. Шестиклассники отправляют семена арахиса в космос, небольшой контейнер с орехами - уже на борту биоспутника "Фотон М".

Павел Клименченко, ученик 6 класса гимназии № 1526: "Мы хотим сначала узнать, не изменилась ли их масса. А во-вторых, мы узнаем - какой арахис быстрее взойдет, который быстрее зацветет".

Четыре подруги-восьмиклассницы из школы № 1682 не на шутку беспокоятся за своих подопечных астронавтов - гусениц тутового шелкопряда. Вместе с учительницей даже составили специальную инструкцию по транспортировке в невесомость.

Наида Адилова, ученица 8 класса школы № 1682: "Они в течение пяти дней в невесомости будут питаться, - затем они уже будут спать, - а через некоторое время они совьют кокон".

"Фотон М" будет в космосе 12 дней, а гусеница шелкопряда живет несколько недель.

Сергей Рязанский, космонавт-исследователь: "Есть некая теория, что состав нити кокона шелкопряда может измениться, соответственно, изменится структура нити, тогда мы получим нить другого качества".

Пока это первый опыт. Эксперимент для школьников - это инициатива Института медико-биологических проблем. Ученые говорят, что получить место в спутнике для контейнеров с гусеницами и семенами было непросто, главное даже не то, как прорастут семена или какой длины будет нить шелкопряда. Современные школьники космосом интересуются мало, чтобы они захотели изучать планеты и орбиты, нужно сразу несколько таких программ. Но организаторы надеются, если проект поддержат, то уроки занимательной астрономии будут стоять в расписании так же, как русский язык и математика.

Аливаа байгууллага их цаг, хөрөнгө, хүч шаарддаг, үндсэн үүрэг функцээс гадуур байдаг ажлуудаа бага зардлаар, түргэн хугацаанд чанартай хийж чадах гадны мэргэшсэн байгууллага, хувь хүмүүстэй гэрээ байгуулан гүйцэтгүүлэхийг Аутсорсинг гэдэг. Дэлхийн олон улс орнууд түүний дотор хөгжиж буй орнууд мэдээллийн технологийн үсрэнгүй хөгжлийн ололт, амжилтыг дотоодын ажиллах хүчээр ашиглан аутсорсинг хийж, улс орныхоо эдийн засгийн хөгжилд үлэмж хувь нэмэр оруулжбайна.
XX зуунд эхэлсэн үндэстэн дамнасан корпорациудын үйлдвэрлэлээ хямд зардалтай газар шилжүүлэх замаар өрсөлдөх чадвараа нэмэгдүүлэх стратеги нь XXI зуунд оюуны хөдөлмөрийг хямд зардалтай газар шилжүүлэх замаар үргэлжилж байгаа нь оффшоор аутсорсинг /offshore outsourcing/ юм. Ази, Номхон далайн бүсийн орнуудын жижиг, дунд бизнесийн байгууллагууд янз бүрийн мэдээллийн системийг өргөн ашиглаж, Интернэт, цахим арилжааг хөгжүүлснээр аутсорсингийн зах зээл сүүлийн 2-3 жилд асар хурдацтайгаар хүрээгээ тэлж байна. Энэтхэг улс дэлхийн нийт аутсорсингийн үйлчилгээний 40%, түүний дотор мэдээллийн технологийн аутсорсингийн үйлчилгээний зах зээлийн 20%-ийг дангаараа эзэлж, энэ зах зээлд тэргүүлж байна. Түүний араас Хятад улс хүчтэй түрэн орж ирж, зөвхөн 2004 онд програм хангамжийн экспортоо 4 дахин нэмэгдүүлэн 3,6 тэрбум долларт хүргэжээ. Аутсорсингоор хөгжих загварыг бусдад харуулж үлгэр жишээ болсон орон Ирланд байсан бол одоо Энэтхэгийн Бангалор, Хятадын Далянь хотууд програм хангамжийн аутсорсингийн төв хэмээн зүй ёсоор нэрлэгдэх хэмжээнд хүрчээ.
Манай орны хувьд мэдээллийн технологи, програм хангамжийн зах зээлийн хэмжээ бага, бүтээгдэхүүн үйлчилгээний үнэ гадны ул-суудтай харьцуулахад хямд байгаа боловч ажлын захиалга олох явдал гол бэрхшээлтэй асуудал байсаар байна. 2002 оноос эхлэн Монголын цөөн тооны компани АНУ, Япон улсаас аутсорсингоор програм хангамж хөгжүүлэх болон мэдээлэл боловсруулах чиглэлээр төсөл хэрэгжүүлэн ажиллаж эхэлсэн. Одоогийн байдлаар 7-8 компанид 150-иад програм хангамжийн инженерүүд аутсорсингийн ажил хийж байгаа бөгөөд 2006 онд энэ бизнесээс олж буй орлого ойролцоогоор 800,0 орчим мянган долларт хүрсэн гэсэн албан бус тооцоо байна. Аутсорсинг хөгжүүлэх гол үндсэн нөхцөл нь өндөр мэдлэг чадвартай боловсон хүчин буюу хүний нөөцийг бэлтгэх асуудал байдаг. Гадаадын захиалагчаас, тухайлбал Японы компаниас мэ-дээллийн технологийн чиглэлээр нэг төслийн ажил авч гүйцэтгэхэд 200 болон түүнээс ч дээш тооны мэргэшсэн ажиллах хүчин шаардагддаг байна.
Дээрх бэрхшээлүүдийг даван туулж шинэ давлагаа, шинэ боломжийг оновчтойгоор ашиг-лан, дэлхий нийтийн чиг хандлагаас хоцролгүй аутсорсингийг хөгжүүлж чадвал өөрийн орны экспортыг нэмэгдүүлээд зогсохгүй, мэдлэгт суу-рилсан шинэ эдийн засгийн бүтцийг бий болгох бололцоотой юм.
Гадаад зах зээлийн хувьд дэлхийн аутсорсингийн томоохон зах зээлүүдээс харьцангуй шинээр нээгдсэн боловч олон улсын анхаарлыг татаж буй Япон улсын зах зээлийг Монгол Улсын мэдээллийн технологийн аутсорсингийн зорилтот зах зээл хэмээн тодорхойлж байгаа бөгөөд энэ нь дараах хэд хэдэн шалтгаантай.

После этого Владимир Путин предложил на пост премьера - Виктора Зубкова, руководителя службы по финансовому мониторингу. Голосование в Госдуме по его кандидатуре состоится уже послезавтра.

Отставке кабинета министров предшествовала сегодня встреча Владимира Путина с Михаилом Фрадковым, который попросил освободить его от занимаемой должности.

Михаил Фрадков: "Понимая, вот, происходящие политические процессы сегодня, я бы хотел, чтобы у вас была полная свобода в выборе решений, включая кадровые. И, я думаю, что правильно было бы, с моей стороны, выйти с инициативой освободить должность председателя правительства для того, чтобы у вас не было никаких ограничений в принятии решений и устраивания, вот, властной конфигурации, в связи с предстоящими политическими событиями. Я бы очень просил вас, поблагодарив за доверие работать председателем правительства в течение, более чем 3 с половиной года, пользуясь вашей полной поддержкой, хотел попросить об отставке".

Владимир Путин: "Михаил Ефимович, я полностью согласен с вашей оценкой. Действительно, правительство Российской Федерации под вашим руководством в течение последних лет проделало огромную работу и добилось серьезных, положительных результатов. ВВП страны росло за эти годы хорошими темпами, неизменно каждый год объем России возрастал. Инфляция снижалась, существенным образом росли и доходы наших граждан, реальные доходы, началось осуществление крупных реальных проектов. Это все результаты деятельности правительства под вашим руководством. Я благодарю вас за ту работу, которая была проделана. Разумеется, такая масштабная работа не могла проходить и без некоторых сбоев, и без ошибок. Я видел, как глубоко вы это переживали. Но, на мой взгляд, и вы, и все наши коллеги стремились к тому, чтобы в максимально быстрые сроки, как можно быстрее и эффективнее, эти ошибки исправить.

Действительно, страна сейчас приближается к парламентским выборам, которые затем плавно, фактически, перейдут в президентские. И, может быть, вы правы, может быть, нам всем вместе нужно подумать на тему о том, как выстроить структуру власти и управления с тем, чтобы они лучше соответствовали предвыборному периоду и подготовили страну к периоду после выборов в парламент. И после президентских выборов в марте 2008 года. Принимая вашу отставку, я прошу вас вплоть до одобрения кандидатуры нового председателя правительства Российской Федерации Государственной Думой, исполнять свои обязанности".

Действующий состав правительства соберется, как заведено, в четверг, и обсудит, среди прочего, подготовку к зиме. Заседание проведет, в ранге исполняющего обязанности премьера, Михаил Фрадков. Сегодня - у него состоялось экстренное совещание кабинета министров. Фрадков назвал отставку "принятой в нужный момент и оправданной". Он выразил уверенность, что будет продолжен нынешний социально-экономический курс.

(CNN) -- Iran wants "peace and friendship for all," the country's president said Wednesday while again denying Western assertions his nation is pursuing nuclear weapons and trying to destabilize Iraq.

Iranian President Mahmoud Ahmadinejad speaks at the Natanz nuclear facility in April.

But Mahmoud Ahmadinejad took a hard line against Israel, calling it "an invader" and saying it "cannot continue its life."

Asked if Iran had launched a proxy war in Iraq -- something the U.S. ambassador and top military commander there both asserted this week -- Ahmadinejad said the United States is merely seeking a scapegoat for its failing campaign in Iraq.

"Forces have come into Iraq and destroyed the security, and many people are killed," the Iranian president told Britain's ITN during an interview in the garden of the Iranian presidential palace in Tehran.

"And there are some claims that may seem very funny and ridiculous. Those who have lots of weaponry and warfare and thousands of soldiers -- if they are defeated, they blame others. There is no way to escape for peace."

Iranians do not believe in war and consider it a "last resort," he said.

He further claimed that Tehran is a friend of Iraq -- maintaining "good relationships" with the Sunni, Shiite and Kurdish factions -- and "if Iraq is not secure, we are the first country that would be damaged."

Don't Miss

• Iran must pay $2.6 billion for attack on U.S. Marines
• Iranian-American scholar back home after detention
• Iran 'reaches nuclear target'

He added, "Responsible people should understand this: that Iran is against any sort of insecurity and attacks, and Iraq is able to defend themselves." Watch Ahmadinejad discuss issues affecting his country »

During the interview, Ahmadinejad struck a friendly tone toward Britain, saying he regretted that British soldiers have died in Iraq.

"We are sorry for your soldiers to be killed. We think peace should exist. Why should there be an invasion so that people will be killed?" he asked.

"We want friendship -- friendship to all. We love all nations and all human beings. Anyone who is killed, we are against it."

Ahmadinejad urged the United States and Britain to reconsider the invasion of Iraq. The two countries should "correct themselves," he said. If they don't, "the defeat would repeat."

The Islamic republic could help improve conditions in Iraq, but first coalition forces must leave, he said.

"We can help solve many problems in Iraq. We can help secure Iraq. We can help the attackers leave Iraq if the American government and British government correct themselves." he said.

Ahmadinejad has said in the past that Tehran would fill any power vacuum left by a withdrawal of coalition forces in Iraq.

The United States has cited the Iranian president's remarks as a reason to continue its efforts in Iraq.

As for allegations that Tehran is pursuing a nuclear weapon, Ahmadinejad said he resents the notion that Iran "has to obey whatever was put to us" and asked why there is no similar furor over American and British nuclear programs.

"Our bombs are dangerous, but American bombs are not dangerous?" he asked.

When the ITN interviewer asked if he could tour the Natanz nuclear facility in Iran, Ahmadinejad chuckled and asked him if he thought the United States or Britain would allow Iran to inspect their nuclear facilities.

"We do not need a bomb. We are against bombs, actually. There are many reasons we are against it," he said. "From a political point of view, it's not useful, we think."

The United Nations Security Council has so far imposed two rounds of limited sanctions against Iran for the country's refusal to suspend its uranium enrichment program.

Tehran has insisted the program is meant for peaceful energy production.

In regard to Israel, which Ahmadinejad has said should be politically "wiped off the map," the Iranian president said there is a way to deal with the Jewish state without violence.

Giving as an example the dissolution of the Soviet Union -- which he said came about "without war" -- Ahmadinejad suggested that "everything would be solved" if the Palestinian people were allowed to vote on their fate.

However, his hard-line rhetoric resurfaced when Ahmadinejad said Israel "cannot continue its life."

"Israel is an invader and is cruel, and it hasn't got a united public. All other nations are against it," he said. "We do not recognize them. They are attackers and illegal."

It is hoping to dramatically improve communications in the developing world.

Swedish company TerraNet has developed the idea using peer-to-peer technology that enables users to speak on its handsets without the need for a mobile phone base station.

The technology is designed for remote areas of the countryside or desert where base stations are unfeasible.

Projects backed by TerraNet recently launched in Tanzania and Ecuador.

TerraNet founder Anders Carlius told the BBC World Service's Digital Planet programme that the idea for TerraNet came when he was on safari in Tanzania in 2002, and found that poor connectivity meant he could not ring friends riding in another jeep only a few metres away.

"I started thinking, 'couldn't we get phone-to-phone without needing any other equipment, and actually have real voice communication, like a telephone call, between units?'" he said.

Digital identity

The TerraNet technology works using handsets adapted to work as peers that can route data or calls for other phones in the network.

The handsets also serve as nodes between other handsets, extending the reach of the entire system. Each handset has an effective range of about one kilometre.

This collaborative routing of calls means there is no cost to talk between handsets.

When a TerraNet phone is switched on, it begins to look for other phones within range. If it finds them, it starts to connect and extend the radio network.

When a number is dialled a handset checks to see if the person being called is within range. If they are, the call goes through.

While individually the phones only have a maximum range of 1km, any phone in between two others can forward calls, allowing the distance to double. This principle applied many times creates a mini network.

However, Mr Carlius admitted that this has created big problems with having enough available frequencies.

The system can also be used to make calls to other TerraNet mesh networks via a net-connected PC fitted with an inexpensive USB dongle.

"If you look at places like Africa, South America, India, China, we're really for the first time giving people a digital identity," he added.

"People are able to talk to other people using a phone number.

"With our stuff, we are giving the low-end man or woman the chance to talk locally for free."

And TerraNet phones currently only work with a special handset - although Mr Carlius said he hopes that it will eventually be a feature available on all phones, like Bluetooth.

He said that were this to happen, it could potentially spell the end for the current Global System for Mobile (GSM) communications model. About 70% of all mobile phones use this technology.

Mr Carlius said large mobile firms did not like the idea of using a peer-to-peer model to make calls.

"One of the biggest things against us is that the big operators and technology providers are really pushing against us, saying this technology doesn't work and it doesn't have a business model," he said.

"This is fine - just join us in Lund and see how the technology works, and ask our customers how our business model works."

Mr Carlius said that mobile phone manufacturer Ericsson had invested around £3m in TerraNet, and this indicated that the business model for the network is sound.

Гадаад хэргийн яамны хурлын танхимд УИХ-ын гишүүн З.Энхболд “Хавтгай” дэлхий дээрхи Монгол чадамж ба боломж” сэдвээр лекц уншсан юм. “Дараагийн арван жилд Өмнөд Солонгосын түвшинд хүрнэ гэвэл нэг хүнд ногдох ДНБ-ээ 15 дахин өсгөх хэрэгтэй” гэж тэр хэлж байлаа. Ийм өсөлтийг Монголдоо суугаад гадаад ажил хийх боломж буюу аутсорсингоор хийж чадна гэж тэр үзэж байна. “Газрын баялаг хязгаартай, оюуны баялаг хязгааргүй” гэж илтгэгч онцолсон. “Хавтгай” дэлхий дэх Монголын чадамж ба боломжийн тухай түүнтэй ярилцсан юм.

-Эрдэнэт Монголын “Саалийн үнээ”. Эрдэнэт үйлдвэрийн жилийн борлуулалттай тэнцэх мөнгийг нэг жилд аутсорсингоос олох боломжийн тухай та сая лекцдээ дурдлаа. Энэ талаар тодруулж ярьж өгөөч?
-Хүмүүсээ чадавхийг нь дээшлүүлж, боловсролд нь мөнгө хаясан тохиолдолд хэд хэдэн Эрдэнэтээс олох мөнгийг зөвхөн аутсорсингоос олж болно шүү дээ. Олж байгаа бэлэн жишээ Хятад, Энэтхэг гээд байна.

-Монголчуудын хувьд Монголдоо гадаад ажил хийгээд мөнгө олох боломж хэр байгаа вэ. Тухайлбал, хэлний болон мэдээллийн технологийн мэргэжилтний бэлтгэгдсэн нөөц хангалттай байж чадах уу
-Тэгэхээр бүгдийг нь тэгээс эхэлнэ гэсэн үг л дээ. Хэлээ ч заана, мэдээллийн технологид ч сургана. Бусад мэргэжлээ ч заана шүү дээ. Тэгж байж л цаашаа явахаас одоо байгаа хэлнийхээ бэлтгэлээр юу ч болохгүй.

-Одоо бэлтгэгдэж байгаа түвшин ямар байна гэж үзэж байна. Монголд бэлтгэгдэж байгаа мэргэжилтнүүдэд ямар дүн тавих вэ?
-Бас л эхлэлийн чанартай. Цөөхөн хэдхэн сургууль компаниуд олон улсын түвшинд бэлтгэж байна. Дөнгөж энэ жилээс эхэлж байна л даа. Одоо байгаа мэргэжилтэн бэлтгэдэг систем шинэ салбарт ажиллах хүмүүсийг яагаад ч бэлтгэж чадахгүй. Бид сургалтынхаа систем, багш нар сурах бичиг хамаг юмаа өөрчлөхгүй бол.

-УИХ-аас ерөнхий боловсролын сургуулиуд, төрийн өмчийн их, дээд сургуульд англи хэлний хичээл ороход зориулж төсөв баталж өгсөн. Энэ бүхэн сургалтын агуулгыг өөрчлөхөд тодорхой хэмжээгээр нөлөөлж чадах болов уу?
-Чадна байх гэж бодож байна. Яагаад гэхээр сургууль болгонд 20 компьютертэй зайны сургалтын мултимедиа кабинетуудыг өгч байгаа. Дээр нь урсгал зардалд нь гурван тэрбум төгрөг өгч байна шүү дээ. 500 ам.долларын цалинтай англи хэлний хоёр багшийг сургууль болгонд хөлслөх мөнгө, цалин нийгмийн даатгалын шимтгэлийг бодож хийсэн. 400 багш хөлсөлж авна гэсэн үг.

-Эхлээд загвар сургууль байгуулж харуулбал үр дүнтэй биш үү?
-Зайны сургалтын онцлог тэр шүү дээ. Улаанбаатарын нэг сургуульд сайн ажиллаж байгаа бол тэр хичээлийн хөтөлбөр багш бүх юмыг “копидчихдог” байхгүй юу.

-Өвөрхангайн нэгдсэн эмнэлгийг интернэтийн боломжийг ашиглаж чадаж байгаа гэж сонссон юм байна?
-Телемедициний эхний элементүүд байгаа л даа. Яг барууны орнуудад байдаг шигээ биш. Гэхдээ бусад аймагтай харьцуулахад ямар ч байсан рентген зураг нааш цааш нь явуулдаг. Эндээс өндөр мэргэжлийн эмч онош тавьдаг тэр юмнууд нь байгаа юм билээ.

-Та аутсорсингийн тухай маш их ярьдаг. Тэгэхээр…?
-Би ярьдаг биш хийдэг. Сая 7.5 тэрбум төгрөг бүх нийтийн англи хэлний сургалтад зориулж төсвийн тодотголоор батлууллаа. Интернэтийн үнэ 2004 онтой харьцуулахад зургаа дахин буурлаа шүү дээ. Энэ болгон чинь ажил хийгээд байна гэсэн үг шүү дээ.

-Та саяхан Хятадын Далянь яваад ирсэн. Монгол­чуудад хэрэг болохоор аутсорсингийн сайн туршлага юу байв?
-Далянь арван жилийн өмнө эхлээд одоо жилдээ хоёр тэрбум доллар олж болдгийг л харуулж байна шүү дээ. Хэрвээ боловсролд хөрөнгө оруулаад, англи, япон хэлтэй мэдээллийн технологийн мэргэжилтэн бэлтгэж чадах юм бол ийм бизнес рүү орж болно гэдгийг л харуулсан. Арван жилийн өмнө аутсорсингоор юу ч олж байгаагүй хот шүү дээ.

-Далайд гарцгүй орон гэдэг сул тал байсан. Энэ сул талыг аутсорсингийн боломж нөхөж чадна гэж ойлгож болох уу?
-Аутсорсингоор хийгдэж байгаа ажил бол өөрөө үйлчилгээ. Энүүгээр хийсэн ажлыг чингэлгээр зөөх шаардлагагүй. Интернэтээр шилэн кабелиар, сансрын антеннаар дамжаад гараад явчихдаг. Тийм учраас Монгол Улс хаана оршиж байгаа нь сонин биш болсон. Монгол тийм ажил хийж чаддаг 100 мянган инженертэй байгаа эсэх нь л чухал.

-Мэдээллийн технологийн мэргэжилтэнг ямар хугацааны дараа бэлтгэх тооцоо байгаа вэ?
-Өнөөдөр бүх шатны их, дээд сургуульд 170 мянган оюутан суралцаж байна. Үүний арван хувийг мэдээллийн технологийн боловсрол руу чиглүүлье. Таван жилд 100 мянган инженертэй болох зорилт тавиад тэрэнд мөнгөө зарцуулъя л гэж байгаа. 100 мянган софтвэйрийн инженер, эсвэл англи эсвэл японоор үйлчилгээний ажил хийчихдэг нягтлан, хуульч, дуудлагын төвийн ажилтан зэрэг янз бүрийн түвшний зөндөө олон хүн байгаа байхгүй юу. Заавал бүгд дээд боловсролтой байх албагүй. Дунд боловсролтой хүмүүс ч гэсэн программ биччихнэ шүү дээ. “USI” компанийн мэдээллийн технологийн мэргэжилтэн бэлтгэдэг сургууль ТМС гэсэн үг. Сая төгрөг төлөөд хүмүүс ороод байгаа. Тэгэхэд дараалал үүсчихсэн байна шүү дээ. 400 мянган төгрөгөөр хувийн сургуульд орж, худлаа диплом авах уу. Сая төгрөг төлөөд, хоёр жилийн дараа ажилтай болох уу гэж хүмүүс прагматик сонголт хийж байна.

-Аутсорсинг цалингийн ялгаан дээр нөхцөлддөг. Харин энэ ялгаа арилчихвал яах вэ?
-Монголын нэг хүнд ногдох ДНБ 1000 доллар. Америкийн нэг хүнд ногдох ДНБ 50 мянган доллар байна шүү дээ. 50 дахин ялгаа байна. Энэ ялгаа арилтал олон жил болох байлгүй дээ. Ер нь бол бид хөгжсөн орнуудаас эхлээд үнэлгээ багатай, цаг их зардаг ажил авч хийнэ. Тийм ажил хийж сурсныхаа дараа үнэлгээ ихтэй, толгой шаарддаг ажил руу орно. Хүний чадавхиас л хамаарна.

-Гэрийн эзэгтэй нарт ажил хийх боломж олгодог homesoursing ч Монголд илүүдэхгүй юм билээ?
-Америкийн утасны дуудлагын төвүүдэд гэрийн эзэгтэй нар гэрээсээ ажлаа хийж байгаа. Компьютерээсээ харж мэдээлэл хэлж өгнө. Эсвэл онгоцны билет гэрээсээ зараад сууж байдаг. Тэгэхээр эзэгтэй нарт ч боломж бий. Хамгийн гол нь хэлний бэрхшээлийг арилгах, гэртээ интернэтэд холбогдох компьютертэй байх ёстой. Ийм тохиолдолд өчнөөн олон төрлийн ажил бодож олж болж байна.

-Аутсорсингоор юу хийж болох вэ гэдэг хүмүүст сонин болов уу. Та түрүүн Засгийн газрын зарим ажлыг аутсорсинг хийх тухай ч дурдаж байсан?
-Америкийн Засгийн газар зарим ажлаа, вэб сайт, иргэдэд үйлчлэх ажлаа хувийн компанид өгсөн. Тэрэн шиг Монголын Засгийн газар ч өндөр үнэтэй мэргэжилтэн шаардсан ажлаа хувийн компанид өгч болно шүү дээ. Яам, агентлаг бүрт интернэт хариуцсан хүн байгаа. Тэгсэн мөртлөө ажилладаг интернэт цөөхөн. Энэ болгоныгоо нийлүүлээд хувийн компанид гэрээгээр өгч болох юм.

-Гадаадад ажил хийж өгөх гэхээс гадна хүмүүс гэрээсээ ажлаа хийх боломж ч нэмэгдэж байх шиг байна?
-Одоо Улаанбаатарын төвөөр машинаар явснаас алхсан нь хамаагүй хурдан болсон. Түгжрэл үүсээд байхаар гэрээсээ ажил хийдэг хэлбэр рүү хүмүүс их орж байна. Гэрийнх нь утас ажлын утас нэг. Бүх юм нь холбогдчихоор хүн ажлын өрөөнд суух гэртээ суух ямар ч ялгаагүй. Гэртээ суух нь компанид ашигтай. Өрөөний түрээсийн зардлыг хэмнэчихнэ. Ажилтанд ч ашигтай. Замын түгжрэлд орж гацаж хамаг цагаа замд өнгөрөөж уурлахгүй. Гэртээ тав тухтай орчинд хүүхдэдээ илүү цаг гаргана. Тийм ажил хийж байгаа америкчуудын тоо жил ирэх тутам нэмэгдэж байгаа. Ажил гэр хоорондын зай зарим тохиолдолд 160 км байгаа. Өдөр болгон 320 км-ийг зөвхөн ажилдаа явахад зарцуулна гээд бодоод үзэхгүй юу. Гэтэл тэр улсууд долоо хоногт нэг удаа ажил дээрээ ирчихээд нүүр тулж уулзаад бусад үед гэртээ л байна. Тэр хүн Америкт аль эсвэл Монголд, Өмнөговийн Ханбогдод байна уу ямар ч ялгаа байхгүй болгочихсон интернэтийн тусламжтайгаар.

-Интернэтийн тийм боломж Монголд байгаа гэж үү?
-Дараа жилийн зургадугаар сар гэхэд бүх сум өндөр хурдны интернэтэд холбогдоно. Чи Өвөрхангайн Гучин-Ус суманд байна уу, Улаанбаатарт байна уу ялгаагүй болно. Өнөөдөр бүх аймгийн төв өндөр хурдны интернэтэд холбогдсон. Улаанбаатараас ялгаагүй сарын 20 доллар төлөөд л сууж байна. Өнөөдөр миний чуулган дээр хэлсэн таван минутын үг товчлуур дараад л Арвайхээрийн телевизийн оройн нэвтрүүлгээр гарчихдаг юм шүү дээ.

-Та интернэтийн боломжийг сонгогчидтойгоо харьцахдаа илүү ашигладаг уу?
-Би одоо вэб сайтаа шинэчилж байна. www.enkhbold.mn гэдэг шинэ хаяг авсан. Түүн дотроо өргөдөл бичдэг булан нээж байгаа. Сонгогчид надтай уулзах гэж цаг алдах хэрэггүй. Гэрийн хаягаа, и-мэйлгүй бол утсаа оруулаад хариуг нь бас интернэтээр авчихна.

-Гишүүд тойрогтоо очиход цаг бас мөнгө их шаарагддаг юм шиг ээ. Видео хурал хийвэл илүү ойр ойрхон сонгогчдоо сонсох боломжтой байх?
-Видео хурал хийж болно. Цаг тулчихаар би зарим баярын мэндчилгээг гэрээсээ өгчихдөг. Арвайхээрийн телевиз миний видео конференсээр хэлсэн үгийг бичиж аваад шууд явуулчихдаг.

-Аймаг, сумын төвийн түвшинд хүмүүсийг интернэт хэрэглүүлэхийн тулд чадавхижуулах хэрэгтэй. Мэдээж та Засгийн газар биш. Гэхдээ энэ чиглэлээр ямар нэг санаа байдаг уу?
-Компьютерийн, интернэтийн үнэ хямдарч байна. Эцэг эхчүүд хүүхдийнхээ боловсролд хөрөнгө оруулъя гэвэл интернэтэд холбогдсон компьютертэй байх учиртай. Тийм боломжгүй хүмүүст зориулсан үнэгүй интернэтэд холбогдох компьютерүүдийг Засаг даргын Тамгын газрын коридорт байрлуулахыг санаачилъя гэж бодож байгаа. Интернэтээр дамжиж төрийн бүх үйлчилгээ тушаал, заавар, хууль энэ бүхнийг ил тод болгох ёстой. Хүн ямар нэгэн мэдээлэл хайгаад төрийн байгууллагын үүд сахидаг биш интернэтээр дамжиж маш их мэдээллийг шуурхай авдаг боломж байх хэрэгтэй.

Мэдээллийн технологийн мэргэжилтнүүдийн анхааралд

Олон улсын стандарт болон түгэн дэлгэрч буй Мэдээллийн технологийн инженерүүдийн мэргэжлийн үнэлгээний шалгалтын Азийн конвенцид Монгол улс албан ёсоор гишүүнээр элссэнтэй холбогдуулан Суурь шалгалтын сургагч багш бэлтгэх дамжаа Япон улсын Засгийн Газрын буцалтгүй тусламжийн хүрээнд Японы AOTS /Гадаадтай үүсгэх техникийн хамтын ажиллагааны холбоо/-ны санаачлагаар манай улсад 2 дахь удаагаа зохион байгуулагдахаар боллоо.

Уг сургалтанд хамрагдсанаар Та Мэдээллийн технологийн инженерийн шалгалтанд бэлтгэх сургалтын хөтөлбөрийг боловсруулах, амжилттай хэрэгжүүлэх, мэргэжлийн болон заах арга барил, ур чадвараа сайжруулах боломж бүрдэнэ.

МТ-ийн инженерийн ур чадварын стандарт батлагдан, мэдээллийн технологийн инженерийн шалгалтын систем албан ёсоор хэрэгжих болж байгаатай холбоотойгоор МТ-ийн их, дээд сургуулиудын сургалтын агуулга, хөтөлбөрийг сайжруулах, шинэчлэн өөрчлөх шаардлага гарч байгаа өнөө үед энэхүү сургалтанд МТ-ийн их, дээд сургуулиуд багш нараа идэвхтэй оролцуулах нь чухал юм.

Сургалт Японы засгийн газрын буцалтгүй тусламжийн хүрээнд үнэ төлбөргүй зохион байгуулагдах ба орон нутгаас оролцогчдын замын зардлаас бусад зардлыг даана.

Сургалтын хугацаа: 2007.10.01-2007.10.19

Сургалт явагдах газар: МТҮП

Бүртгэл: МТҮП-ын 103 тоотод, 2007.09.05-2007.09.13

Сургалттай холбоотой үндсэн мэдээлэл, сургалтын хөтөлбөр болон өргөдлийн маягтыг МТҮП-ын http://www.itpark.mn вэб сайтаас үзнэ үү.

Мэдээллийн технологийн инженерийн мэргэшлийн үнэлгээний жинхэнэ шалгалт

Монголд анх удаа

Мэдээллийн технологийн мэргэжилтэн Та

1. Мэргэжлийн ур чадвараа олон улсын түвшинд үнэлүүлэхийг хүсвэл
2. Гадаад зах зээлд ажиллахыг хүсвэл
3. Нийгэм дэх өөрийн байр сууриа бэхжүүлэхийг хүсвэл
4. Мэдлэг боловсролоо дээшлүүлэхийг хүсвэл

Олон улсын мэдээллийн технологийн инженерийн суурь шалгалтанд оролцохыг урьж байна.

Шалгалт авах өдөр: 2007 оны 10 сарын 28

Бүртгэл: 2007.09 сарын 10 – 10 сарын 15

Дэлгэрэнгүй мэдээллийг МТҮП-ын вэб сайт болон Мэдээллийн технологийн бизнесийн хөгжлийн газраас авна уу.

Зохион байгуулагчид

Мэдээлэл, харилцаа холбоо, технологийн газар

Азийн мэдээллийн технологийн мэргэжилтний шалгалтын зөвлөл Мэдээллийн технологийн үндэсний парк

Хаяг:

Мэдээллийн технологийн үндэсний парк

Улаанбаатар 210646, Сүхбаатар дүүрэг, Бага тойруу-49,

Утас: 318067, 318042

Факс:312918

Э-шуудан: mitec@itpark.mn

Вэб сайт: http://www.itpark.mn

• GOI (Global Outsourcing Index)

Энэ үзүүлэлт нь глобал аутсорсингийн харилцаанд гүйцэтгэх байр суурьнаас оролцож буй орнуудыг үнэлэх индекс юм. Үнэлгээг гаргахдаа дараахè үндсэн гурван шалгуурыг баримталсан байна.

1. Зардал. Компаниуд гаднаас аутсорсинг хийдэг гол шалтгаануудын нэг нь зардал хэмнэх явдал юм. Нөхөн төлбөр, цалин, дэд бүтцийн зардал татвар гэх мэт элдэв зардлуудыг бууруулахын тулд компаниуд хилийн чанадаас аутсорсинг хийдэг байна. Улс орнуудын хувьд эдгээр зардлууд бага байх нь GOI-ийн 30% ийг эзэлнэ.
2. Эрсдэл. Мэдээж таниж мэдэхгүй зах зээл, соёл, орчинд бизнес хийнэ гэдэг нилээд эрсдэлтэй алхам болох нь тодорхой. Тиймээс эрсдэлгүй найдвартай байдал нь шалгуурын хамгийн их буюу 54 хувийг эзэлдэг байна. Аутсорсинг хийхэд дараахè эрсдэлүүд учирч болзошгүй байдаг байна.
   • Геополитикийн
   • Хүний нөөцийн
   • МТ-ийн чадавхи
   • Эдийн засгийн
   • Хууль, эрх зүйн
   • Соёлын
   • МТ-ийн дэд бүтцийн

3. Зах зээлийн боломжийн түвшин. Энэ нь нийт шалгуурын 16 хувийг эзлэнэ.МТ-ийн 3-дагч мэргэжилтнүүдийн үнэлгээгээр гарч ирдэг.

   FOI (Future Outsourcing Index)

Энэ нь улс орнуудыг ойрын 10 жилийн дараахè өрсөлдөх чадвараар нь үнэлэх индекс юм. Үүнд ДНБ-ийн өсөлт, ажиллах хүчний нийлүүлэлт болон МТ-ийн мэргэшил зэрэг шалгууруудыг авч үздэг.

Дараахè зургаас улс орнуудыг дээрх хоёр үзүүлэлтээр үнэлсэн жагсаалтыг үзнэ үү.

Гадаадын зарим оронд МТ, түүний дотор програм хангамжийн үйлдвэрлэлийг амжилттай хөгжүүлсэн туршлагаас үзэхэд хэд хэдэн онцгой арга хэмжээг авч хэрэгжүүлэх нь хамгийн их нөлөөлснийг дурьдвал:

• МТ-ийн мэргэжлийн сургалтанд төрийн дэмжлэг үзүүлэх
• Програм хангамжийн үйлдвэрлэлд татварын онцгой хөнгөлөлт үзүүлэх
• МТ-ийн тусгай бүс, хотуудыг байгуулах
• Тусгай бүс, хотод оршин суугчдын ажиллах, амьдрах таатай орчин нөхцлийг бүрдүүлэх
• МТ-ийн үйлдвэрлэлийг мэргэжлийн их дээд сургуулиуд, шинжлэх ухаан, судалгааны байгууллагуудтай ойр байрлуулан, тэдгээрийн хамтын ажиллагааг хөгжүүлэх
• Тусгай бүсүүдийн харилцаа холбоо болон бусад дэмжих дэд бүтцэд томоохон хөрөнгө оруулалт хийх
• Гадаадад МТ-ийн өндөр боловсрол эзэмшсэн мэргэжилтнүүдийг эх оронд нь ажиллуулах бодлого баримтлах
• Үйлдвэрлэгчдийг дэмжих урамшууллын системийг бий болгох

зэрэг арга хэмжээг авч хэрэгжүүлснээр хөнгөлөлтийн бодлогыг цогцоор нь шийдвэрлэсэн байдаг ажээ.

Дэлхийн аутсорсингийн хөгжлийн өнөөгийн байдал