XaPXyH

Өнгөрсөн 8-р сард Монгол-Япон улсын хооронд мэдээллийн технологийн инженерийн ур чадварын стандартыг харилцан хүлээн зөвшөөрөлцөх гэрээнд гарын үсэг зурсанаар Монгол улс Азийн орнуудын мэдээллийн технологийн инженерийн жинхэнэ шалгалтыг явуулах эрхтэй болж анхны албан ёсны шалгалтыг 2007 оны 10 сарын 28-ны өдөр “Мэдээллийн технологийн инженерийн суурь шалгалт”-ын ангиллаар явуулахаар зарлаж байна.

Мэдээллийн технологийн мэргэжилтэн Та

Ø Мэргэжлийн ур чадвараа олон улсын түвшинд үнэлүүлэхийг хүсвэл

Ø Гадаад зах зээлд ажиллахыг хүсвэл

Ø Нийгэм дэх өөрийн байр сууриа бэхжүүлэхийг хүсвэл

Ø Мэдлэг боловсролоо дээшлүүлэхийг хүсвэл

Олон улсын мэдээллийн технологийн инженерийн суурь шалгалтанд оролцохыг урьж байна.

Шалгалт авах өдөр: 2007 оны 10 сарын 28
Бүртгэл: 2007.09 сарын 10 – 10 сарын 15

Дэлгэрэнгүй мэдээллийг МТҮП-ын вэб сайт болон Мэдээллийн технологийн бизнесийн хөгжлийн газраас авна уу

Зохион байгуулагчид:

Ø Мэдээлэл, харилцаа холбоо, технологийн газар

Ø Азийн мэдээллийн технологийн мэргэжилтний шалгалтын зөвлөл

Ø Мэдээллийн технологийн үндэсний парк

Ø Монгол-Японы төв

Улсын нэгдсэн тєсєв Улсын нэгдсэн тєсвийн нийт орлого, тусламжийн дvн 2007 оны эхний 8 сарын байдлаар 1 051.9 тэрбум тєгрєг, нийт зарлага ба эргэж тєлєгдєх цэвэр зээл 840.6 тэрбум тєгрєг болж, нийт тэнцэл 211.3 тэрбум тєгрєгийн ашигтай гарлаа. Тєсвийн урсгал орлого 1 048.1 тэрбум тєгрєг, урсгал зардал 713.6 тэрбум тєгрєг болж, урсгал тэнцэл 334.5 тэрбум тєгрєгийн ашигтай гарч байна. Татварын нийт орлого єнгєрсєн оны мєн vеийнхээс 30.3 хувь, гадаад худалдааны татварын орлого 31.6 хувь, онцгой албан татварынх 29.9 хувиар тус тус нэмэгдэв. Улсын нэгдсэн тєсвийн нийт зарлага, эргэж тєлєгдєх цэвэр зээлийн дvнд урсгал зардал 84.9 хувь, хєрєнгийн зардал 10.6 хувь, эргэж тєлєгдєх цэвэр зээл 4.5 хувийг эзэлж байгаа нь єнгєрсєн оны мєн vеийнхээс урсгал зардлын хувийн жин 0.9 пунктээр буурч, хєрєнгийн зардлын эзлэх хувийн жин 0.2 пункт, эргэж тєлєгдєх цэвэр зээлийн хувийн жин 0.7 пунктээр тус тус єсчээ.

Мєнгє, зээл, vнэт цаасны зах зээл
Mонголбанкны мэдээгээр мєнгєний нийлvvлэлт (M2) 2007 оны 8 дугаар сарын эцэст 2 195.4 тэрбум тєгрєгт хvрсэн нь энэ оны 7 дугаар сарынхаас 4.8 хувь буюу 100.8 тэрбум тєгрєгєєр, єнгєрсєн оны мєн vетэй харьцуулахад 44.8 хувь буюу 679.5 тэрбум тєгрєгєєр тус тус єссєн байна. Гvйлгээнд байгаа бэлэн мєнгє энэ оны 8 дугаар сарын эцэст 351.6 тэрбум тєгрєгт хvрсэн нь энэ оны 7 дугаар сарынхтай харьцуулахад 8.2 хувь буюу 26.5 тэрбум тєгрєгєєр, ємнєх оны мєн vетэй харьцуулахад 39.0 хувь буюу 98.7 тэрбум тєгрєгєєр тус тус єссєн байна. Тvvнчлэн иргэд, байгууллагын тєгрєгийн хугацаат хадгаламж нь энэ оны ємнєх сарынхаас 2.3 хувь буюу 22.8 тэрбум тєгрєгєєр нэмэгдсэн бол єнгєрсєн оны мєн vетэй харьцуулахад 82.2 хувь буюу 460.0 тэрбум тєгрєгєєр нэмэгдэж 1019.7 тэрбум тєгрєгт хvрсэн байна. Гадаад валютын хадгаламж энэ оны ємнєх сарынхаас 9.9 хувь буюу 32.0 тэрбум тєгрєгєєр єсч, 355.3 тэрбум тєгрєгт хvрсэн бол харин єнгєрсєн оны мєн vетэй харьцуулахад 10.4 хувь буюу 41.1 тэрбум тєгрєгєєр буурсан байна.
Аж ахуйн нэгж, байгууллага, иргэдэд олгосон зээлийн єрийн vлдэгдэл 2007 оны 8 дугаар сарын байдлаар єнгєрсєн оны мєн vетэй харьцуулахад 63.8 хувь єсч 1808.1 тэрбум тєгрєгт хvрснээс хэвийн зээлийн єрийн vлдэгдэл дотор хувийн секторынх 82.6 хувь, иргэдийнх 58.5 хувь, бусад секторынх 33.6 хувь, бусад санхvvгийн байгууллагынх 8.6 хувь тус тус єсч, улсын секторынх 23.5 хувиар буурсан байна. Харин хугацаа хэтэрсэн зээлийн єрийн vлдэгдэл 50.5 хувиар єсч, чанаргvй зээл 4.9 хувиар буурсан байна. Банкны системийн хэмжээгээр чанаргvй зээл 64.1 тэрбум тєгрєгт хvрсэн нь нийт зээлийн єрийн vлдэгдлийн 3.5 хувийг эзэлж байна.

Тєгрєгийн ам. доллартай харьцах нэрлэсэн ханш 2007 оны 8 дугаар сарын эцэст 1187.3 тєгрєг байгаа нь ємнєх оны мєн vеийнхээс 1.7 хувь сулрав. Тєгрєгийн евротой харьцах нэрлэсэн ханш 1621.9 тєгрєг болж ємнєх оны мєн vеийнхээс 8.2 хувь, тєгрєгийн юаньтай харьцах нэрлэсэн ханш 157.3 тєгрєг болж ємнєх жилийн мєн vеийнхээс 7.2 хувь тус тус суларсан байна Монголын Хєрєнгийн Биржид vнэт цаасны арилжаа 2007 оны 8 дугаар сард нийт 23 удаа явагдаж, 13.8 сая ширхэг vнэт цаас арилжигдаж, 12.2 тэрбум тєгрєгийн гvйлгээ хийгдэв. Арилжигдсан vнэт цаасны тоо єнгєрсєн сартай харьцуулбал 5.5 дахин, гvйлгээний хэмжээ нь 11.5 дахин тус тус єссєн бол єнгєрсєн жилийн мєн vетэй харьцуулахад арилжигдсан vнэт цаасны тоо 27.3 хувиар буурч, гvйлгээний хэмжээ нь 6.9 дахин єссєн байна. ТОР-20 дундаж индекс 2007 оны 8 дугаар сард 10490.2 болж, єнгєрсєн сарынхаас 3856.4 пунктээр єссєн байна.Хєрєнгийн зах зээл дээр vйл ажиллагаа явуулж байгаа хувьцаат компаний нийт зах зээлийн vнэлгээ 2007 оны 8 дугаар сард 740.4 тэрбум тєгрєгт хvрэв.

Хэрэглээний vнийн индекс
Хэрэглээний бараа, vйлчилгээний vнэ, тариф 2007 оны 8 дугаар сард ємнєх сартай харьцуулахад 3.3 хувь, єнгєрсєн оны мєн vеийнхээс 11.3 хувь, ємнєх оны жилийн эцсийнхээс 10.6 хувь, суурь vеэс (2005 оны 12 сар) 17.2 хувь тус тус єссєн байна. Хувцас, бєс бараа, гутал, бусад бараа, vйлчилгээ, гэр ахуйн тавилга, гэр ахуйн бараа, холбооны хэрэгсэл, шуудангийн vйлчилгээ, зочид буудал, нийтийн хоол, дотуур байрны vйлчилгээ, тээвэр, хvнсний бараа, орон сууц, ус, цахилгаан, тvлш, согтууруулах ундаа, тамхи, эм, тариа эмнэлгийн vйлчилгээ, боловсролын vйлчилгээний бvлгийн дvн 2007 оны 8 дугаар сард ємнєх сартай харьцуулахад 0.3-20.2 хувь єссєн нь ерєнхий индекс 3.3 хувь єсєхєд нєлєєлсєн байна. Харин амралт, чєлєєт цаг, соёлын бараа, vйлчилгээний бvлгийн дvн 0.2 хувь буурсан байна. Хэрэглээний бараа, vйлчилгээний vнэ, тариф 2007 оны 8 дугаар сард ємнєх сартай харьцуулахад Сэлэнгэ аймагт 1.2 хувь буурч, бусад аймгуудад 0.1-6.2 хувь єссєн байна.

Гадаад худалдаа
Гадаад худалдааны нийт бараа эргэлт 2007 оны эхний 8 сарын байдлаар 2402.5 сая ам.доллар, vvнээс экспорт 1143.3 сая, импорт 1259.2 сая ам.доллар болж, гадаад худалдааны тэнцэл 115.9 сая ам.долларын алдагдалтай гарлаа. Нийт бараа эргэлт єнгєрсєн оны мєн vеийнхээс 30.5 хувь, экспорт 27.0 хувь, импорт 33.9 хувь тус тус єсчээ. Эрдэс бvтээгдэхvvний экспорт єнгєрсєн оны мєн vетэй харьцуулахад 199.7 сая ам.доллараар, vнэт ба хагас vнэт чулуу, металл гоёлын зvйлсийн экспорт 61.3 сая ам.доллараар, vндсэн тємєрлєг, тvvгээр хийсэн бvтээгдэхvvний экспорт 1.4 сая ам.доллараар тус тус єсч, харин нэхмэл, нэхмэл бvтээгдэхvvн 16.5 сая ам.доллараар буурчээ. Єнгєрсєн оны мєн vетэй харьцуулахад бохир ноолуурын экспорт 2.9 сая ам.доллараар, самнасан ноолуурын экспорт 21.2 сая ам.доллараар тус тус єсчээ.

Сvvлийн жилvvдэд нийт экспортын дvнд эрдэс бvтээгдэхvvний эзлэх хувийн жин нэлээд єсч байна. vvнд, зэсийн баяжмалаас гадна цайрын баяжмалын экспорт єссєн нь голлон нєлєєлжээ. Нийт экспортын vнийн дvнгийн 64.9 хувийг эрдэс бvтээгдэхvvний экспорт, 15.6 хувийг vнэт метал гоёлын зvйлс, 13.5 хувийг нэхмэл, нэхмэл бvтээгдэхvvн, 2.0 хувийг тvvхий болон боловсруулсан арьс, шир, ангийн vс эдгээрээр хийсэн эдлэл, 0.7 хувийг мал амьтад тэдгээрээс гаралтай бvтээгдэхvvн эзэлж байгаа бєгєєд эдгээрийн дvн нь нийт экспортын vнийн дvнгийн 96.7 хувийг эзэлж байна. Зэсийн баяжмалын экспортын биет хэмжээ єнгєрсєн оны мєн vеэс 0.7 хувь буюу 2.6 мянган тонноор буурч, харин vнийн дvн нь 28.7 хувь буюу 112.8 сая ам.доллараар єсчээ. 2006 оны эхний 8 сард нэг тонн зэсийн баяжмалын vнэ дунджаар 981.6 ам.доллар байсан бол 2007 оны эхний 8 сард 1271.4 ам.доллар болж 29.5 хувь єсєв.

Импортын хувьд эрдэс бvтээгдэхvvн, машин тоног тєхєєрємж, тээврийн хэрэгслийн импорт зонхилох хандлага хадгалагдсаар байна. 2007 оны эхний 8 сарын байдлаар нийт импортын vнийн дvнгийн 28.2 хувийг эрдэс бvтээгдэхvvн, 19.9 хувийг машин тоног тєхєєрємж, цахилгаан хэрэгсэл, дуу хураагч, зурагт, тэдгээрийн эд анги, 9.6 хувийг авто агаарын ба усан замын тээврийн хэрэгсэл тэдгээрийн эд анги, 6.7 хувийг хvнсний бэлэн бvтээгдэхvvний импорт эзэлж байна. Импортын дvнд єндєр хувийн жин эзэлдэг эрдэс бvтээгдэхvvний импорт 79.6 сая ам.доллараар, машин, механик тєхєєрємж, цахилгаан хэрэгсэл, дуу хураагч, зурагт, тэдгээрийн сэлбэг, эд ангийн импорт 76.6 сая ам.доллараар, авто, агаар, усан замын тээврийн хэрэгсэл, тэдгээрийн эд ангийн импорт 34.6 сая ам.доллараар, хvнсний бэлэн бvтээгдэхvvний импорт 26.2 сая. ам доллараар, ургамлын гаралтай бvтээгдэхvvний импорт 6.2 сая ам.доллараар тус тус єсч, харин нэхмэл, нэхмэл бvтээгдэхvvний импорт 15.3 сая ам доллараар буурсан байна.

Аж vйлдвэр
Аж vйлдвэрийн нийт бvтээгдэхvvний vйлдвэрлэл 2007 оны эхний 8 сарын байдлаар 2000 оны зэрэгцvvлэх vнээр 569.3 тэрбум тєгрєг болж, єнгєрсєн оны мєн vеийнхээс 13.6 хувь буюу 68.4 тэрбум тєгрєгєєр єссєн байна. Уул уурхай, олборлох аж vйлдвэрийн салбарын 3.9 хувийн єсєлтийн 1.8 нэгжийг нvvрс олборлолтын салбар, 1.6 нэгжийг газрын тос, шатдаг хий олборлолтын салбар, 0.5 нэгжийг металлын хvдэр олборлолтын салбар болон бусад ашигт малтмал олборлолтын салбар тус тус хангасан байна. Боловсруулах аж vйлдвэрийн салбарын 33.7 хувийн єсєлтийн 20.2 нэгжийг тємрийн vйлдвэрлэлийн салбар, 9.3 нэгжийг хvнсний бvтээгдэхvvн, ундаа vйлдвэрлэлийн салбар, 4.2 нэгжийг боловсруулах аж vйлдвэрийн бусад салбарууд хангасан байна.

Єнгєрсєн оны мєн vетэй харьцуулахад металлын хvдэр олборлолт, цахилгаан, дулаан, уур vйлдвэрлэл, ус ариутгал, усан хангамж, нэхмэлийн vйлдвэрлэл, нийтлэх, хэвлэх, дуу бичлэг хийх ажиллагаа, цаас, цаасан бvтээгдэхvvн vйлдвэрлэл, нvvрс олборлолт, кокс, шингэн болон цацраг идэвхт тvлш vйлдвэрлэл, хvнсний бvтээгдэхvvн, ундаа vйлдвэрлэл, тємєрлєг бус эрдэс бодисоор хийсэн эдлэл vйлдвэрлэл, резин болон хуванцар бvтээгдэхvvн vйлдвэрлэлт, машин тоног тєхєєрємжєєс бусад тємєр эдлэл vйлдвэрлэл, тємрийн vйлдвэрлэл, цахилгаан машин хэрэгсэл vйлдвэрлэл, газрын тос, шатдаг хий олборлолт, тамхи vйлдвэрлэл, арьс, шир боловсруулах, ширэн эдлэл, гутал vйлдвэрлэл зэрэг салбаруудын vйлдвэрлэл 0.7 хувиас 5.4 дахин єсч, харин бусад ашигт малтмал олборлолт, мебель тавилга vйлдвэрлэл, боловсруулах салбарын бусад бvтээгдэхvvн vйлдвэрлэл, мод, модон эдлэл vйлдвэрлэл, бичиг хэргийн болон тооцоолох техник vйлдвэрлэл, хувцас vйлдвэрлэл, vслэг арьс боловсруулалт, химийн бvтээгдэхvvн vйлдвэрлэл, эмнэлгийн багаж хэрэгсэл, нарийн хэмжvvр, хараа зvйн хэрэгсэл, цаг vйлдвэрлэл зэрэг салбаруудын vйлдвэрлэлт 1.4-33.3 хувиар буурсан байна.

Аж vйлдвэрийн мэдээнд хамрагдсан гол нэрийн бvтээгдэхvvнийг єнгєрсєн оны мєн vетэй харьцуулбал 57.1 хувийнх нь vйлдвэрлэл єсч, 42.9 хувийнх нь vйлдвэрлэл буурсан байна. Аж vйлдвэрийн гол нэр тєрлийн бvтээгдэхvvнээс цахилгаан, нvvрс, газрын тос, зэсийн баяжмал металл агуулгаараа, молибдений баяжмал металл агуулгаараа, цайрын баяжмал, катодын зэс, малын мах, нарийн боов, талх, гурил, спирт, пиво, амтат ус, ундаа, хивс, самнасан ноолуур, металл бэлдэц, металл цувимал, тємєр бетон эдлэл, бетон зуурмаг, цемент, шохой, улаан тоосго зэрэг бvтээгдэхvvний vйлдвэрлэл биет хэмжээгээр єсч; харин дулааны эрчим хvч, алт, тємрийн хvдэр, хайлуур жоншны баяжмал, архи, жигнэмэг, чихэр зэрэг бvтээгдэхvvний vйлдвэрлэл биет хэмжээгээр буурсан байна. Аж vйлдвэрийн салбарын дvнгээр 2007 оны эхний 8 сарын байдлаар (оны vнээр) 1646.1 тэрбум тєгрєгийн бvтээгдэхvvнийг дотоод, гадаадын зах зээлд борлуулав.

Тээвэр
Тємєр замаар 2007 оны эхний 8 сард 9.1 сая.тн ачаа, давхардсан тоогоор 3.1 сая зорчигч тээвэрлэсэн нь єнгєрсєн оны мєн vеийнхээс тээсэн ачаа 7.2 хувь буюу 706.6 мян.тн-оор буурч, зорчигч тээвэрлэлт 6.8 хувь буюу 195.9 мян.хvнээр єссєн байна. Агаарын тээврээр 2007 оны эхний 8 сард 1143.7 тн ачаа, давхардсан тоогоор 272.2 мянган зорчигч тээвэрлэсэн нь єнгєрсєн оны мєн vетэй харьцуулахад тээсэн ачаа 15.8 хувь буюу 215.1 тонноор буурч, зорчигч тээвэрлэлт 7.1 хувь буюу 18.1 мян.хvнээр єссєн байна. Агаарын тээврээр олон улсад тээвэрлэсэн зорчигчдын тоо єнгєрсєн оны мєн vеийнхээс 11.8 хувь буюу 19.2 мян.хvнээр єсч, харин дотоодын зорчигч тээвэрлэлт 1.2 хувь буюу 1.1 мян.хvнээр буурсан байна. Тємєр зам болон агаарын тээврийн салбарын нийт орлого 2007 оны эхний 8 сард 177.6 тэрбум тєгрєгт хvрсэн нь єнгєрсєн оны мєн vеийнхээс 8.1 хувь буюу 15.6 тэрбум тєгрєгєєр буурчээ.

Ажилгvйчvvд
Аймаг, нийслэлийн хєдєлмєр, халамжийн vйлчилгээний хэлтэс (ХХvХ)-т бvртгэлтэй ажилгvйчvvдийн тоо 2007 оны 8 дугаар сарын эцсийн байдлаар 32.3 мянга болж, єнгєрсєн оны мєн vеийнхээс 3.4 хувь буюу 1.1 мянган хvнээр буурсан байна. Улсын хэмжээгээр 18.1 мянган эмэгтэй ажилгvй гэж бvртгvvлсэн нь нийт бvртгэлтэй ажилгvйчvvдийн 55.9 хувийг эзэлж байна. Бvртгэлтэй ажилгvйчvvдээс 2007 оны эхний 8 сарын байдлаар 33.7 мянган хvн ажилд орсны 10.8 хувь нь улсын vйлдвэрийн газар, тєсєвт байгууллагад, 89.2 хувь нь компани, хоршоо, бусад байгууллагад ажилд оржээ. 2007 оны эхний 8 сарын байдлаар шинээр 60,575 ажлын байр бий болсон байна. Шинээр бий болсон ажлын байрыг эдийн засгийн салбарын ангиллаар авч vзвэл барилгын салбарт 25.2, бєєний ба жижиглэнгийн худалдааны салбарт 12.7, боловсруулах аж vйлдвэрийн салбарт 12.0, хєдєє аж ахуй, ан агнуур ойн аж ахуйн салбарт 11.2, уул уурхай олборлох vйлдвэрийн салбарт 6.5 хувь гарсан бєгєєд бусад салбарууд vлдэх хувийг эзэлж байна. Шинээр бий болсон ажлын байрны 65.0 хувь нь байнгын, 35.0 хувь нь улирлын чанартай ажлууд байна.

Эрvvл мэнд
Амьд тєрсєн хvvхдийн тоо 2007 оны эхний 8 сарын байдлаар 35.0 мянга болж, єнгєрсєн оны мєн vеийнхээс 10.4 хувь буюу 3.3 мян.хvvхдээр нэмэгдсэн байна. Энэ оны эхний 8 сард эхийн эндэгдэл 30 болж, 42.9 хувь буюу 9 эхээр нэмэгдсэн байна Нэг хvртэлх насандаа эндсэн хvvхдийн тоо 641 болж, єнгєрсєн оны мєн vеийнхээс 0.6 хувь буюу 4 хvvхдээр буурсан бол, 1-5 хvртэлх насандаа нас барсан хvvхдийн тоо 157 болж, 8.3 хувь буюу 12 хvvхдээр нэмэгдсэн байна. Улсын дунджаар амьд тєрсєн 1000 хvvхэд тутмаас 1 хvртэлх насандаа 18 хvvхэд эндсэний дотор Говь-Алтай, Увс, євєрхангай, Хєвсгєл, Булган, ємнєговь,Ховд, Дорноговь, Завхан, Баянхонгор, Сvхбаатар аймгуудад улсын дунджаас дээгvvр байна.

Халдварт євчнєєр євчлєгчдийн тоо 27.4 мянга болсон нь єнгєрсєн оны мєн vеийнхээс 15.3 хувь буюу 3.6 мянгаар нэмэгдэв. єнгєрсєн оны мєн vетэй харьцуулахад гонококкт халдвараар євчлєгчдийн тоо 5.1 хувь, тэмбvvгээр євчлєгчдийн тоо 19.6 хувь, цусан суулгаар євчлєгчдийн тоо 36.7 хувь, салхин цэцгээр євчлєгчдийн тоо 47.6 хувиар тус тус єсч, харин трихомониазаар євчлєгчдийн тоо 15.5 хувь, сvрьеэгээр євчлєгчдийн тоо 7.1 хувь, вируст гепатитаар євчлєгчдийн тоо 6.9 хувиар тус тус буурчээ. 2007 оны эхний 8 сарын байдлаар ХДХВ/ДОХ-ын 8 тохиолдол гарч улсын хэмжээнд 33 тохиолдол бvртгэгдээд байна. 2007 оны эхний 8 сарын байдлаар 9.8 мян.хvн нас барсны 25.1 хувь нь эмнэлэгт нас баржээ. Эмнэлэгт нийт 417.9 мянган хvн эмчлэгдсэн байна.

Гэмт хэрэг
Цагдаагийн ерєнхий газрын мэдээгээр 2007 оны эхний 8 сард 13.9 мянган гэмт хэрэг бvртгэгдсэн нь єнгєрсєн оны мєн vеийнхээс 21.0 хувь буюу 2.4 мянган хэргээр єсчээ. Гэмт хэргийн гаралт єнгєрсєн оны мєн vетэй харьцуулахад Хєвсгєл, Тєв, Булган аймгуудад 0.8-5.7 хувь буурч, харин бусад аймаг, нийслэлд 1.8-76.1 хувь єссєн байна. Нийгмийн аюулгvй байдлын эсрэг гэмт хэрэг 9.3 хувь; албан тушаалын гэмт хэрэг 10.3 хувь; хvний амь бие, эрvvл мэндийн эсрэг гэмт хэрэг 19.0 хувь (vvнээс: хvнийг санаатай алах хэрэг 2.6 хувь; иргэдийн эрх чєлєє, эрvvл мэндийн эсрэг гэмт хэрэг 39.2 хувь; бусдыг болгоомжгvй алах гэмт хэрэг 42.9 хувь); ємчлєх эрхийн эсрэг гэмт хэрэг 25.3 хувь (vvнээс: завших, vрэгдvvлэх гэмт хэрэг 5.0 хувь; хулгай 19.3 хувь; залилан 25.5 хувь; дээрэм 58.8 хувь; булаалт 1.9 дахин); хvvхэд, гэр бvл, нийгмийн ёс суртахууны эсрэг гэмт хэрэг 27.1 хувь; захиргааны журмын эсрэг гэмт хэрэг 58.0 хувь; vндэсний аюулгvй байдлын эсрэг гэмт хэрэг 71.1 хувь; хvн амын эрvvл мэндийн эсрэг гэмт хэрэг 1.8 дахин; шvvн таслах ажиллагааны эсрэг гэмт хэрэг 1.9 дахин; иргэдийн улс тєрийн болон бусад эрх, эрх чєлєєний эсрэг гэмтхэрэг 2.0 дахин, байгаль хамгаалах журмын эсрэг гэмт хэрэг 2.1 дахин; хvний эрх, эрх чєлєє, алдар, нэр тєрийн эсрэг гэмт хэрэг 2.3 дахин тус тус єсчээ.

Тээврийн хэрэгслийн хєдєлгєєний аюулгvй байдал, ашиглалтын журмын эсрэг гэмт хэрэг 3.4 хувь; цэргийн албаны эсрэг гэмт хэрэг 9.1 хувь; аж ахуйн нэгжийн эсрэг гэмт хэрэг 9.3 хувь; бусдыг амиа хорлоход хvргэсэн гэмт хэрэг 22.6 хувь тус тус буурсан байна. Гэмт хэргийн улмаас нийтдээ 22.5 тэрбум тєгрєгийн хохирол учирсны 46.6 хувь нь буюу 10.5 тэрбум тєгрєг нь иргэдийн ємчийн хохирол байна. Нийт хохирлын 11.1 хувийг нєхєн тєлvvлжээ

The contest invites private teams from around the world to build a robotic rover capable of roaming the lunar surface for at least 500 meters and then sending video, images and data back to Earth, among other feats. The idea behind the challenge is to urge private industry to develop new robotic and virtual-presence technology to reduce the cost of space exploration.

"The Google Lunar X Prize calls on entrepreneurs, engineers and visionaries from around the world to return us to the lunar surface and explore this environment for the benefit of all humanity," said Peter Diamandis, chairman and CEO of the X Prize Foundation, a nonprofit prize-generating group. "Having Google fund the purse and title the competition punctuates our desire for breakthrough approaches and global participation. We look forward to bringing the historic private space race into every home and classroom."

The X Prize Foundation staged a splashy event to announce the contest here at the Wired NextFest conference at the Los Angeles Convention Center. Diamandis, Google co-founder Larry Page and former astronaut Buzz Aldrin were all on hand to talk about the prize. The press conference also featured video commentary from Google co-founder Sergey Brin, Tesla Motors backer Elon Musk and filmmaker James Cameron, who applauded new private industry efforts in space exploration.

"We're going back to the moon not because of a massive government program...This is Moon 2.0 with private industry...kick-starting the future of space exploration," Cameron said.

The contest comes at a time when NASA is working on new spacecraft and technology to take man back to the moon within the next 12 years. At a recent artificial-intelligence conference, Peter Norvig, the former head of computation at NASA's Ames facility who is now Google's director of research, suggested that the space agency is taking the more expensive approach in trying to send astronauts to the moon and that it should focus on robotics.

Page, who is a trustee of the X Prize Foundation, said that he and Google co-founder Brin were excited to fund the prize because they wanted to get kids around the world excited about engineering, math and science.

"I gave a speech recently, saying that science has a serious marketing problem. This is solution to that," said Page, who began conversations with Diamandis in March about backing the prize. "These kinds of contests are a good way to improve the state of...humanity in the world."

To that end, Google and X Prize launched a Web site for classrooms to learn about the project at Googlelunarxprize.org.

The challenge is the largest ever for the X Prize Foundation and the first major prize event for Google, which earlier this year threw a party at the Googleplex to benefit the nonprofit. The X Prize is best known for the $10 million Ansari X Prize, in which 26 teams from seven countries competed to fly a reusable spacecraft 100 kilometers above the Earth.

In 2004, Paul Allen-backed SpaceShipOne won the prize, and the craft has become the model for Richard Branson's Virgin Galactic space tourism company.

More recently, the X Prize Foundation has launched the $10 million Archon X Prize for Genomics, one of the largest such medical prizes. The challenge calls on private companies to create new technology that can map 100 human genomes in 10 days--a breakthrough that could lead to a new era in personalized preventive medicine. The foundation also has an automotive challenge, calling on inventors to build an energy-efficient vehicle that can drive 100 miles on 1 gallon of gas.

Now on News.com

A fail-safe spin for virtualization Google to launch new space race Images: Astronomical views from high in Hawaii Extra: RIAA abusing court system?

Separately, Google has backed contests like the California Clean Tech Open, which will award six fledgling, environmentally conscious businesses with start-up kits worth $100,000 in cash, office space and professional services.

The Lunar Prize will be broken into segments: a $20 million grand prize, a $5 million second prize and another $5 million in bonuses. To win the $20 million, a team must land its rover on the moon by December 2012; thereafter, the prize drops to $15 million until December 2014, when the contest will end.

To win second prize, a team must land its rover on the moon and send data back to Earth, but it's not required to travel 500 meters. A team can collect bonus money for traveling farther than that distance.

X Prize officials said that they expect to see the first teams attempt the challenge within the next four to six years. Teams must be at least 90 percent privately funded in order to compete.

In an answer to a question about whether X Prize is working with NASA's efforts to go to the moon, Diamandis said that he hopes to start a conversation with the space agency about that. "We hope NASA will be a customer of the winning rover," Diamandis said.

Google and X Prize have teamed with several partners to support the contest, including Space Exploration Technologies (SpaceX), run by PayPal founder Elon Musk. SpaceX will be the preferred launch provider for competing teams. Google and X Prize also have partnered with the Allen Telescope Array, operated by the SETI Institute, to enable the communications downlink from the moon.

Musk, who also spoke at the event, echoed Page's sentiment about inspiring people around the world. "This is the greatest thing we can do for science, engineering and math," he said.

Он доставит на орбиту целый мини-зверинец: в специальных контейнерах находятся мыши-песчанки, тритоны, хомяки, ящерицы и улитки. Главная цель - выяснить, как они перенесут полeт и как повлияют на них условия невесомости.

Свой вклад в научный эксперимент внесли и московские школьники - для отправки в космос они подготовили семена арахиса и несколько насекомых. Репортаж Марии Торлоповой:

Все началось с обычного школьного задания. Три года назад Настя Мурко купила на рынке кулек с арахисом, чтобы прорастить семена у себя на даче в Подмосковье. Орехи прижились, - Настя собрала уже не одну корзину урожая. А теперь вместе со своим одноклассником Павлом Клименченко ждет настоящего научного открытия. Шестиклассники отправляют семена арахиса в космос, небольшой контейнер с орехами - уже на борту биоспутника "Фотон М".

Павел Клименченко, ученик 6 класса гимназии № 1526: "Мы хотим сначала узнать, не изменилась ли их масса. А во-вторых, мы узнаем - какой арахис быстрее взойдет, который быстрее зацветет".

Четыре подруги-восьмиклассницы из школы № 1682 не на шутку беспокоятся за своих подопечных астронавтов - гусениц тутового шелкопряда. Вместе с учительницей даже составили специальную инструкцию по транспортировке в невесомость.

Наида Адилова, ученица 8 класса школы № 1682: "Они в течение пяти дней в невесомости будут питаться, - затем они уже будут спать, - а через некоторое время они совьют кокон".

"Фотон М" будет в космосе 12 дней, а гусеница шелкопряда живет несколько недель.

Сергей Рязанский, космонавт-исследователь: "Есть некая теория, что состав нити кокона шелкопряда может измениться, соответственно, изменится структура нити, тогда мы получим нить другого качества".

Пока это первый опыт. Эксперимент для школьников - это инициатива Института медико-биологических проблем. Ученые говорят, что получить место в спутнике для контейнеров с гусеницами и семенами было непросто, главное даже не то, как прорастут семена или какой длины будет нить шелкопряда. Современные школьники космосом интересуются мало, чтобы они захотели изучать планеты и орбиты, нужно сразу несколько таких программ. Но организаторы надеются, если проект поддержат, то уроки занимательной астрономии будут стоять в расписании так же, как русский язык и математика.

Аливаа байгууллага их цаг, хөрөнгө, хүч шаарддаг, үндсэн үүрэг функцээс гадуур байдаг ажлуудаа бага зардлаар, түргэн хугацаанд чанартай хийж чадах гадны мэргэшсэн байгууллага, хувь хүмүүстэй гэрээ байгуулан гүйцэтгүүлэхийг Аутсорсинг гэдэг. Дэлхийн олон улс орнууд түүний дотор хөгжиж буй орнууд мэдээллийн технологийн үсрэнгүй хөгжлийн ололт, амжилтыг дотоодын ажиллах хүчээр ашиглан аутсорсинг хийж, улс орныхоо эдийн засгийн хөгжилд үлэмж хувь нэмэр оруулжбайна.
XX зуунд эхэлсэн үндэстэн дамнасан корпорациудын үйлдвэрлэлээ хямд зардалтай газар шилжүүлэх замаар өрсөлдөх чадвараа нэмэгдүүлэх стратеги нь XXI зуунд оюуны хөдөлмөрийг хямд зардалтай газар шилжүүлэх замаар үргэлжилж байгаа нь оффшоор аутсорсинг /offshore outsourcing/ юм. Ази, Номхон далайн бүсийн орнуудын жижиг, дунд бизнесийн байгууллагууд янз бүрийн мэдээллийн системийг өргөн ашиглаж, Интернэт, цахим арилжааг хөгжүүлснээр аутсорсингийн зах зээл сүүлийн 2-3 жилд асар хурдацтайгаар хүрээгээ тэлж байна. Энэтхэг улс дэлхийн нийт аутсорсингийн үйлчилгээний 40%, түүний дотор мэдээллийн технологийн аутсорсингийн үйлчилгээний зах зээлийн 20%-ийг дангаараа эзэлж, энэ зах зээлд тэргүүлж байна. Түүний араас Хятад улс хүчтэй түрэн орж ирж, зөвхөн 2004 онд програм хангамжийн экспортоо 4 дахин нэмэгдүүлэн 3,6 тэрбум долларт хүргэжээ. Аутсорсингоор хөгжих загварыг бусдад харуулж үлгэр жишээ болсон орон Ирланд байсан бол одоо Энэтхэгийн Бангалор, Хятадын Далянь хотууд програм хангамжийн аутсорсингийн төв хэмээн зүй ёсоор нэрлэгдэх хэмжээнд хүрчээ.
Манай орны хувьд мэдээллийн технологи, програм хангамжийн зах зээлийн хэмжээ бага, бүтээгдэхүүн үйлчилгээний үнэ гадны ул-суудтай харьцуулахад хямд байгаа боловч ажлын захиалга олох явдал гол бэрхшээлтэй асуудал байсаар байна. 2002 оноос эхлэн Монголын цөөн тооны компани АНУ, Япон улсаас аутсорсингоор програм хангамж хөгжүүлэх болон мэдээлэл боловсруулах чиглэлээр төсөл хэрэгжүүлэн ажиллаж эхэлсэн. Одоогийн байдлаар 7-8 компанид 150-иад програм хангамжийн инженерүүд аутсорсингийн ажил хийж байгаа бөгөөд 2006 онд энэ бизнесээс олж буй орлого ойролцоогоор 800,0 орчим мянган долларт хүрсэн гэсэн албан бус тооцоо байна. Аутсорсинг хөгжүүлэх гол үндсэн нөхцөл нь өндөр мэдлэг чадвартай боловсон хүчин буюу хүний нөөцийг бэлтгэх асуудал байдаг. Гадаадын захиалагчаас, тухайлбал Японы компаниас мэ-дээллийн технологийн чиглэлээр нэг төслийн ажил авч гүйцэтгэхэд 200 болон түүнээс ч дээш тооны мэргэшсэн ажиллах хүчин шаардагддаг байна.
Дээрх бэрхшээлүүдийг даван туулж шинэ давлагаа, шинэ боломжийг оновчтойгоор ашиг-лан, дэлхий нийтийн чиг хандлагаас хоцролгүй аутсорсингийг хөгжүүлж чадвал өөрийн орны экспортыг нэмэгдүүлээд зогсохгүй, мэдлэгт суу-рилсан шинэ эдийн засгийн бүтцийг бий болгох бололцоотой юм.
Гадаад зах зээлийн хувьд дэлхийн аутсорсингийн томоохон зах зээлүүдээс харьцангуй шинээр нээгдсэн боловч олон улсын анхаарлыг татаж буй Япон улсын зах зээлийг Монгол Улсын мэдээллийн технологийн аутсорсингийн зорилтот зах зээл хэмээн тодорхойлж байгаа бөгөөд энэ нь дараах хэд хэдэн шалтгаантай.